Obywatel belgijski mieszkał wraz z żoną i dziećmi w Belgii. W latach 1988 i 1989 był zatrudniony w Niemczech i dojeżdżał tam codziennie przez granicę. W 1988 r. pani Schumacker pobierała w Belgii zasiłek dla bezrobotnych, natomiast w następnym roku nie osiągała żadnych dochodów. Wynagrodzenie pana Schumackera z pracy w Niemczech stanowiło prawie wszystkie dochody małżeństwa.
Pan Schumacker podlegał w Belgii nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, ale praktycznie nie uzyskiwał tam dochodów podlegających opodatkowaniu. Zgodnie bowiem z obowiązującą wówczas umową o unikaniu podwójnego opodatkowania pomiędzy Belgią a RFN, dochody pana Schumackera z pracy najemnej były opodatkowane tylko w Niemczech (Belgia zwalniała je z podatku6)). Ponieważ niemieckie przepisy dzieliły podatników na kilka grup, pan Schumacker został zakwalifikowany jako nierezydent do grupy I - ogólnej, obejmującej osoby niepozostające w związku małżeńskim (natomiast podatnicy, którzy wraz ze swoimi współmałżonkami byli rezydentami niemieckimi, należeli do grupy III i korzystali m.in. z procedury splitting'u). Niemieckie organy podatkowe odmówiły panu Schumackerowi prawa do obliczenia podatku na zasadach przewidzianych dla rezydentów. W wyniku odwołania, Federalny Trybunał Finansowy zwrócił się do ETS z pytaniem prawnym o interpretację art. 48 (obecnie art. 39) Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską7) (Traktat WE).
Przepis ten, dotyczący swobody przepływu pracowników, wymaga zniesienia wszelkich środków dyskryminujących, w tym odnośnie zatrudnienia czy wynagrodzenia, a opartych na obywatelstwie. Powołując się na wyrok w sprawie Biehl z dnia 8 maja 1990 r. (C-175/88, par. 23), Trybunał stwierdził, że równe traktowanie pod względem wynagrodzenia byłoby nieskuteczne, gdyby naruszały je krajowe przepisy dotyczące opodatkowania dochodu. W tym celu Rada wydała rozporządzenie 1612/68 (Rozporządzenie)8). Jego art. 7 ust. 2 stanowi, że pracownicy będący obywatelami jednego Państwa Członkowskiego cieszą się na terytorium drugiego Państwa Członkowskiego takimi samymi przywilejami socjalnymi i podatkowymi jak zatrudnieni w tym państwie jego obywatele (bez względu na miejsce zamieszkania).
Zastrzegając, że opodatkowanie bezpośrednie należy do wyłącznej kompetencji Państw Członkowskich, ETS stwierdził, że kompetencja ta musi być wykonywana w zgodzie z prawem wspólnotowym. Zdaniem Trybunału różne traktowanie rezydentów i nierezydentów nie stanowi samo w sobie dyskryminacji, a sytuacja rodzinna i osobista podatnika jest zasadniczo brana pod uwagę przy opodatkowaniu jego dochodu przez państwo rezydencji (Schumacker, par. 32). Wyjątek stanowi przypadek, gdy nierezydent osiąga cały (albo prawie cały) dochód w państwie innym niż państwo rezydencji, a ze względu na brak dochodów (albo niewystarczającą ich wysokość) w tym ostatnim - państwo to nie jest w stanie zapewnić mu korzyści podatkowych wynikających z jego sytuacji osobistej i rodzinnej.
Dyskryminacja polega w tej sytuacji na tym, że wskazane okoliczności dotyczące podatnika nie są brane pod uwagę przy opodatkowaniu jego dochodów ani w państwie rezydencji, ani w państwie zatrudnienia.
Trybunał odrzucił zarazem podnoszone przez uczestników postępowania argumenty dotyczące możliwości nadużywania przywilejów podatkowych przez nierezydentów. Nie podzielił również obaw co do trudności administracyjnych przy ustalaniu sytuacji osobistej i rodzinnej podatników w państwie innym niż państwo ich rezydencji.
Trybunał uznał, że obecny art. 39 Traktatu WE musi być interpretowany jako ograniczający prawo Państwa Członkowskiego do ustalania warunków opodatkowania nierezydentów (będących obywatelami innego Państwa Członkowskiego) i sposobu, w jaki podatek jest nakładany na dochód otrzymywany na terytorium tego państwa przez wskazanych nierezydentów. W zakresie pobierania podatków bezpośrednich, obecny art. 39 Traktatu WE nie pozwala Państwu Członkowskiemu na mniej korzystne traktowanie obywateli innego Państwa Członkowskiego (zatrudnionych na jego terytorium w ramach prawa do swobodnego przepływu pracowników) niż własnych obywateli znajdujących się w takiej samej sytuacji. Ponadto, wskazany przepis wyklucza stosowanie regulacji Państwa Członkowskiego, zgodnie z którymi zatrudniony w tym państwie nierezydent (będący obywatelem i rezydentem innego Państwa Członkowskiego) jest opodatkowany bardziej restrykcyjnie niż pracownik, który jest rezydentem państwa zatrudnienia i wykonuje tam taką samą pracę, w przypadku gdy nierezydent otrzymuje cały albo prawie cały dochód wyłącznie z pracy wykonywanej w państwie zatrudnienia, a w państwie rezydencji nie uzyskuje wystarczającego dochodu podlegającego tam opodatkowaniu w sposób umożliwiający uwzględnienie jego sytuacji osobistej i rodzinnej9).
Na wzmiankę zasługuje fakt, że
jeszcze przed wydaniem orzeczenia w sprawie Schumacker, Komisja zaleciła Państwom Członkowskim, aby w sytuacji, gdy nierezydent osiąga w państwie zatrudnienia co najmniej 75% ogółu swoich dochodów w danym roku podatkowym, traktować go na równi z rezydentami10).
Zalecenie Komisji nie jest wiążące dla Państw Członkowskich i przyjęcie takiego rozwiązania jest fakultatywne11).
REKLAMA
Dodaj komentarz
