Zarabiaj z nami | Logowanie | Newsletter | Forum | Blogi | Konkurs


Księgarnia





Słownik

Wpisz szukane słowo

Ulga podatkowa:


Możliwość obniżenia podstawy opodatkowania lub zmniejszenia kwoty zapłaconego podatku

zobacz pozostałe hasła...

Akty prawne: Dziennik Ustaw, Monitor Polski

Znajdź akty prawne potrzebne i niezbędne w prowadzeniu biznesu lub w codziennej pracy. Dziennik Ustaw oraz Monitor Polski prezentowany jest bez nanoszenia zmian wprowadzanych po ich publikacji.

Zobacz także:
Oblicz rzeczywiste oprocentowanie kredytu, Wzory dokumentów i formularzy, Fundusze UE dla Twojej firmy, Kalkulator płacowy


ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRZEMYSŁU I HANDLU

z dnia 8 lutego 1995 r.

w sprawie organizacji, zadań i wyposażenia ratownictwa górniczego przedsiębiorcy i podmiotu zawodowo trudniącego się ratownictwem górniczym oraz prowadzenia akcji ratowniczych.

(Dz. U. z dnia 30 marca 1995 r.)


Na podstawie art. 78 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96) zarządza się, co następuje:


Rozdział 1

PRZEPISY OGÓLNE

§ 1. 1. Ratownictwo górnicze tworzą:
  1)   służby ratownictwa przedsiębiorcy,
  2)   Centralna Stacja Ratownictwa Górniczego oraz inne podmioty zawodowo trudniące się ratownictwem górniczym, zwane dalej "jednostkami ratownictwa".
2. Zadaniem podmiotów, o których mowa w ust. 1, jest niesienie niezwłocznej pomocy w razie zagrożenia życia lub zdrowia pracowników zakładu górniczego oraz innych osób znajdujących się w zakładzie górniczym, a także w razie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego, powstałych w szczególności wskutek pożaru, wybuchu gazów lub pyłu węglowego, wyrzutu gazów lub skał, wdarcia się wody do wyrobisk, zawału, tąpnięcia, erupcji otworowej lub awarii energomechanicznej.

§ 2. 1. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, przedsiębiorca może, za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego, spełnić obowiązek zorganizowania i utrzymywania służby ratownictwa w zakładzie górniczym przez:
  1)   stałą zorganizowaną współpracę służb ratownictwa kilku przedsiębiorców lub
  2)   powierzenie jednostce ratownictwa, w całości lub w części, czynności w zakresie ratownictwa górniczego.
2. Przedsiębiorca prowadzący ruch odkrywkowego zakładu górniczego, w którym nie są utrzymywane podziemne wyrobiska górnicze oraz nie istnieje możliwość powstania atmosfery niezdatnej do oddychania, może spełnić obowiązek zorganizowania i utrzymywania służby ratownictwa w zakładzie górniczym także przez powierzenie czynności w tym zakresie innym niż jednostka ratownictwa podmiotom zawodowo trudniącym się wykonywaniem zadań związanych z niesieniem pomocy w razie zagrożenia życia lub zdrowia ludzi albo zagrożenia mienia.

§ 3. Jeżeli nie zachodzą okoliczności, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, przedsiębiorca, niezależnie od wymagań dotyczących służby ratownictwa w zakładzie górniczym, powinien również spełniać wymagania przewidziane dla jednostki ratownictwa, określone w rozdziale 3 rozporządzenia.

§ 4. 1. W przypadku współpracy, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, w umowie pomiędzy przedsiębiorcami należy w szczególności ustalić harmonogram utrzymywania zastępów dyżurujących w zakładach górniczych oraz wskazać stronę upoważnioną do koordynowania wszelkich przedsięwzięć związanych z wykonywaniem czynności objętych jej zakresem.
2. Przedsiębiorcy, o których mowa w ust. 1, powinni spełniać wymagania przewidziane w § 3.

§ 5. W przypadku powierzenia czynności, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2, w umowie pomiędzy przedsiębiorcą a Centralną Stacją Ratownictwa Górniczego lub inną jednostką ratownictwa należy w szczególności ustalić:
  1)   harmonogram utrzymywania przez strony zastępów dyżurujących, z ewentualnym określeniem zakresu obowiązku delegowania przez przedsiębiorcę ratowników do zastępów dyżurujących w jednostce ratownictwa,
  2)   zasady współpracy w zakresie dotyczącym możliwości korzystania ze sprzętu i wyposażenia,
  3)   stronę uprawnioną do koordynowania przedsięwzięć będących przedmiotem umowy,
  4)   wielkość odpłatności przysługującej jednostce ratownictwa od przedsiębiorcy za usługi świadczone przez tę jednostkę.

§ 6. 1. W razie powierzenia Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego lub innej jednostce ratownictwa czynności w zakresie ratownictwa górniczego przez więcej niż jednego przedsiębiorcę, wszystkie zainteresowane podmioty powinny dążyć do współpracy, w celu wykonania zadań, o których mowa w § 1 ust. 2, określając w drodze umowy szczegółowe zasady współpracy. Przepisy § 4 i 5 stosuje się odpowiednio.
2. W razie powierzenia czynności, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2, Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego przedsiębiorca wykonuje obowiązek określony w art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96), zwanej dalej "ustawą".
3. W razie gdy nie zachodzą okoliczności określone w ust. 2, przedsiębiorca wykonuje obowiązek określony w art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy przez zawarcie odrębnej umowy z Centralną Stacją Ratownictwa Górniczego, w której należy ustalić:
  1)   rodzaj specjalistycznych służb Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego, zobowiązanych do uczestnictwa w akcji ratowniczej,
  2)   zasady wykorzystania specjalistycznego sprzętu ratowniczego,
  3)   zasady koordynacji przedsięwzięć związanych z realizacją zadań, o których mowa w § 1 ust. 2,
  4)   wysokość odpłatności za usługi świadczone przez Centralną Stację Ratownictwa Górniczego.

§ 7. Zobowiązując przedsiębiorcę do dokonania zmian w organizacji lub wyposażeniu ratownictwa górniczego w trybie art. 75 ust. 2 ustawy, właściwy organ państwowego nadzoru górniczego może w szczególności nakazać przedsiębiorcy:
  1)   stałą zorganizowaną współpracę służb ratownictwa kilku przedsiębiorców lub
  2)   powierzenie czynności w zakresie ratownictwa górniczego Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego lub innej jednostce ratownictwa.

§ 8. 1. W celu prawidłowego funkcjonowania ratownictwa górniczego dla każdego zakładu górniczego należy sporządzić plan ratownictwa, który w szczególności powinien określać sposób prowadzenia akcji ratowniczej w razie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub ruchu zakładu górniczego, spowodowanego pożarem, tąpnięciem, wybuchem gazów lub pyłu węglowego, wyrzutem gazów i skał, zawałem wyrobiska, wdarciem się wody do wyrobisk górniczych, erupcją płynu złożowego, wydzielaniem się siarkowodoru, wybuchem pyłów siarkowych, awarii energomechanicznych lub innymi przyczynami.
2. Plan, o którym mowa w ust. 1, powinien wskazywać sposób wykonania obowiązków w zakresie ratownictwa górniczego, a w szczególności:
  1)   organizację służb ratownictwa w zakładzie górniczym,
  2)   podmioty zobowiązane do współpracy ze służbą ratownictwa w zakładzie górniczym, ze wskazaniem ustalonego zakresu współpracy,
  3)   niezbędne wyposażenie w sprzęt ratowniczy.
3. W przypadkach, o których mowa w § 2 ust. 2, plan ratownictwa powinien wskazywać podmiot zobowiązany do uczestniczenia w akcji ratowniczej oraz określać sposób współdziałania służb zakładu górniczego z prowadzącym akcję.
4. Plan ratownictwa, o którym mowa w ust. 1, podlega zatwierdzeniu przez właściwy organ państwowego nadzoru górniczego.
5. Szczegółowe wymagania dotyczące treści planu ratownictwa oraz sposobu jego sporządzania określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

§ 9. 1. W zakładzie górniczym i w jednostce ratownictwa należy prowadzić dokumentację w zakresie ratownictwa górniczego.
2. Rodzaje dokumentacji, o której mowa w ust. 1, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

§ 10. Za stan ratownictwa górniczego w zakładzie górniczym odpowiada kierownik ruchu zakładu górniczego.

Rozdział 2

ZADANIA, ORGANIZACJA I WYPOSAŻENIE SŁUŻB RATOWNICTWA W ZAKŁADZIE GÓRNICZYM

1. Postanowienia ogólne

§ 11. 1. Przepisy niniejszego rozdziału określają wymagania, jakim powinny odpowiadać służby ratownictwa w podziemnych zakładach górniczych i w zakładach wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi.
2. Wymagania, jakim powinna odpowiadać służba ratownictwa w odkrywkowych zakładach górniczych, określa każdorazowo plan ratownictwa, o którym mowa w § 8.
3. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do odkrywkowych zakładów górniczych, jeśli w zakładach tych utrzymywane są podziemne wyrobiska górnicze lub istnieje możliwość powstania atmosfery niezdatnej do oddychania i do magazynowania substancji w górotworze.
4. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do organizacji ratownictwa górniczego w zakładach wykonujących prace geologiczne, obejmujące roboty wykonywane w granicach obszaru górniczego, utworzonego dla kopaliny podstawowej, lub wykonywane z użyciem materiałów wybuchowych albo gdy projektowana głębokość wyrobiska przekracza 30 m oraz do składania odpadów w podziemnych wyrobiskach górniczych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

§ 12. 1. W zakładzie górniczym powinna być zorganizowana drużyna ratownicza oraz odpowiednio wyposażona kopalniana stacja ratownictwa górniczego.
2. W przypadku zakładów górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi obowiązek posiadania kopalnianej stacji ratownictwa górniczego może zostać spełniony przez utrzymywanie zakładowej stacji ratownictwa górniczego, obejmującej zakresem działania cały teren objęty robotami prowadzonymi przez przedsiębiorcę.
3. Do zakładowej stacji ratownictwa stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

§ 13. 1. Drużynę ratowniczą zakładu górniczego stanowią kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, jego zastępcy, ratownicy górniczy oraz mechanicy sprzętu ratowniczego.
2. W skład drużyny ratowniczej zakładu górniczego wchodzą także w charakterze specjalistów osoby posiadające szczególne kwalifikacje w zakresie zwalczania zagrożeń górniczych i prowadzenia akcji ratowniczych, które wyznacza kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 14. 1. W drużynie ratowniczej zakładu górniczego powinny być wydzielone zastępy ratownicze.
2. Zastęp ratowniczy składa się z zastępowego oraz czterech ratowników, z których jeden pełni dodatkowo funkcję zastępcy zastępowego.
3. Zastępowych wyznacza kierownik ruchu zakładu górniczego na wniosek kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego. Pracą poszczególnych zastępów kierują zastępowi.
4. Liczba zastępowych w drużynie ratowniczej powinna być odpowiednio większa od liczby zastępów tworzących drużynę ratowniczą.
5. W przypadkach uzasadnionych potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa pracy, w drużynie ratowniczej należy utrzymywać specjalistyczne zastępy ratownicze do wykonywania w czasie akcji ratowniczej prac, które wymagają szczególnych umiejętności, zwłaszcza w zakresie obsługi specjalistycznych urządzeń.

§ 15. 1. Drużyną ratowniczą zakładu górniczego kieruje kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.
2. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego powinien mieć co najmniej dwóch zastępców.
3. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego lub co najmniej jeden z jego zastępców powinien być czynnym ratownikiem górniczym.

§ 16. 1. Kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego oraz jego zastępców wyznacza kierownik ruchu zakładu górniczego spośród osób kierownictwa lub wyższego dozoru ruchu tego zakładu.
2. W przypadkach szczególnych w zakładach górniczych innych niż podziemne można w odniesieniu do kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego odstąpić od niektórych wymagań określonych w ust. 1 i § 15 ust. 2.

§ 17. Do obowiązków kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego należy w szczególności:
  1)   zapewnienie wymaganego wyposażenia i wyszkolenia drużyny ratowniczej oraz wyposażenia kopalnianej stacji ratownictwa górniczego,
  2)   dbanie o stałą gotowość drużyny ratowniczej, odpowiedni stan pomieszczeń, właściwe zatrudnianie zastępów dyżurujących oraz sprawne działanie sprzętu stanowiącego wyposażenie kopalnianej stacji ratownictwa górniczego,
  3)   prowadzenie zgodnie z harmonogramem ćwiczeń ratowniczych oraz terminowe kierowanie ratowników na badania lekarskie i wymagane szkolenia,
  4)   kontrola pracy mechaników sprzętu ratowniczego, nadzór nad pracą punktu wydawania tlenowych aparatów ucieczkowych i gospodarką pochłaniaczami ochronnymi oraz prowadzenie przeszkolenia załóg w ich użytkowaniu.
  5)   kontrola, co najmniej raz w miesiącu, stanu tlenowych (powietrznych) aparatów oddechowych roboczych i pozostałego sprzętu ratowniczego oraz przedstawianie jej wyników, co najmniej raz na kwartał, kierownikowi ruchu zakładu górniczego,
  6)   prowadzenie ewidencji członków drużyny ratowniczej i udokumentowanie w niej badań lekarskich, ćwiczeń, dyżurów, szkoleń i udziału w akcjach ratowniczych,
  7)   prowadzenie ewidencji osób przeszkolonych w zakresie ratownictwa, nie będących ratownikami,
  8)   przestrzeganie zasad obowiązujących przy obchodzeniu się z gazami sprężonymi, terminów przeglądów odpowiednich części tlenowych (powietrznych) aparatów oddechowych roboczych oraz legalizacji butli i przyrządów kontrolno-pomiarowych.

§ 18. W razie zawarcia przez przedsiębiorcę z Centralną Stacją Ratownictwa Górniczego lub inną jednostką ratownictwa umowy, o której mowa w § 5, kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego jest zobowiązany do:
  1)   wyznaczania ratowników do pełnienia dyżurów w górniczym pogotowiu ratowniczym, utrzymywanym przez tę jednostkę.
  2)   opracowywania, z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym, harmonogramu ćwiczeń dla zastępów ratowniczych w uzgodnieniu z jednostką ratownictwa.

§ 19. 1. Przynależność do drużyny ratowniczej jest dobrowolna.
2. Ratownik górniczy obowiązany jest uczestniczyć w pogotowiu ratowniczym oraz brać udział w ćwiczeniach i akcjach ratowniczych.
3. Ratownik obowiązany jest co 5 lat odbyć kurs okresowy dla ratowników górniczych.
4. W razie niewywiązywania się ratownika ze swoich obowiązków, może on zostać czasowo lub na stałe wykluczony ze składu drużyny ratowniczej.

§ 20. W razie wezwania lub ogłoszenia alarmu w zakładzie górniczym, ratownik obowiązany jest niezwłocznie zgłosić się do kopalnianej stacji ratownictwa górniczego lub do innego wyznaczonego miejsca.

§ 21. 1. Mechaników sprzętu ratowniczego, zwanych dalej "mechanikami", wyznacza kierownik ruchu zakładu górniczego, na wniosek kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.
2. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego wyznacza, spośród podległych mu mechaników, pierwszego mechanika, który sprawuje nadzór nad pozostałymi mechanikami.

§ 22. 1. Do obowiązków mechanika należy w szczególności:
  1)   utrzymywanie na swojej zmianie w stałej gotowości do akcji tlenowych i powietrznych aparatów oddechowych roboczych oraz pozostałego sprzętu,
  2)   kontrola, naprawa, konserwacja i dezynfekcja tlenowych i powietrznych aparatów oddechowych roboczych oraz pozostałego sprzętu ratowniczego, stanowiącego wyposażenie kopalnianej stacji ratownictwa, i prowadzenie odpowiednich książek kontroli,
  3)   zaopatrywanie wszystkich urządzeń ratowniczych w numery i znaki własności stosowane w zakładzie górniczym,
  4)   przedstawianie raz w miesiącu kierownikowi kopalnianej stacji ratownictwa górniczego do wglądu i potwierdzenia wszystkich prowadzonych książek ewidencyjno-kontrolnych,
  5)   zapewnienie, aby w pomieszczeniach przeznaczonych na przechowywanie tlenowych i powietrznych aparatów oddechowych roboczych oraz pozostałego sprzętu ratowniczego znajdował się wyłącznie sprzęt sprawny, przygotowany do akcji.
2. Do obowiązków mechanika sprzętu ratowniczego należy ponadto:
  1)   zgłoszenie dyspozytorowi ruchu zakładu górniczego miejsca pobytu dyżurujących na dole zastępów ratowniczych, z podaniem sposobu ich alarmowania,
  2)   ułożenie kart wezwań ratowników według stanu zatrudnienia, na podstawie wykazów markowni.

§ 23. 1. Mechanikowi zabrania się dokonywania w tlenowych i powietrznych aparatach oddechowych napraw i regulacji podzespołów, które są zastrzeżone przez producenta danego sprzętu.
2. Naprawy i regulacje w tym zakresie mogą być wykonywane wyłącznie przez serwisy techniczne producentów.

§ 24. 1. W zakładzie górniczym można stosować wyłącznie sprzęt ratowniczy do ochrony dróg oddechowych, dopuszczony do stosowania na podstawie odrębnych przepisów.
2. Stan sprzętu, o którym mowa w ust. 1, a także innych urządzeń niezbędnych do prowadzenia akcji ratowniczej powinien w szczególności zapewnić:
  1)   skuteczne prowadzenie prac ratowniczych,
  2)   bezpieczeństwo ludzi w czasie likwidacji zagrożenia, zwłaszcza podczas wykonywania prac niebezpiecznych, wymagających użycia sprzętu specjalistycznego.
3. Sprzęt ratowniczy powinien być używany zgodnie z zasadami określonymi w instrukcjach wydanych przez producenta sprzętu.
4. Szczegółowe wyposażenie kopalnianej stacji ratownictwa górniczego i służb ratownictwa w zakładach górniczych określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

§ 25. 1. W celu zapewnienia możliwości natychmiastowego użycia sprzętu ratowniczego powinien on być w odpowiedni sposób przechowywany, konserwowany i okresowo kontrolowany. Szczegółowe zasady obowiązujące w tym zakresie określają instrukcje wydane przez producenta sprzętu.
2. Tlenowe i powietrzne aparaty oddechowe robocze i aparaty ewakuacyjne należy przechowywać w kopalnianych stacjach ratownictwa górniczego.
3. Aparaty, o których mowa w ust. 2, mogą być wydawane wyłącznie przez mechaników sprzętu ratowniczego, na polecenie kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego albo jego zastępców, lub kierownika akcji ratowniczej.
4. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego obowiązany jest powiadomić kierownika ruchu zakładu górniczego o każdym wypadku podczas użycia aparatów, o których mowa w ust. 2.
5. W razie powstania wypadku, o którym mowa w ust. 4, kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego jest obowiązany zapewnić:
  1)   odczytanie w aparacie, w którym zdarzył się wypadek, zapasu tlenu na manometrze oraz zamknięcie następnie zaworu butli tlenowej,
  2)   zabezpieczenie aparatu, wraz z przykręconą do niego maską używaną podczas wypadku, do dalszych badań,
  3)   3 sztuki nie używanych i zaplombowanych pochłaniaczy CO2 tej samej partii, serii i daty produkcji, jakich użyto w aparacie, w którym zdarzył się wypadek,
  4)   przesłanie aparatu z pochłaniaczami, o których mowa w pkt 3, do dalszych badań jednostce wskazanej przez właściwy organ państwowego nadzoru górniczego.

§ 26. 1. Konserwację sprzętu ratowniczego należy przeprowadzić po każdorazowym jego użyciu, a także w okresach określonych instrukcjami, o których mowa w § 25 ust. 1.
2. Do konserwacji, kontroli i naprawy sprzętu ratowniczego zobowiązani są mechanicy sprzętu ratowniczego.

§ 27. 1. Sprzęt ratowniczy powinien być oznakowany symbolem zakładu górniczego i kolejnym numerem zgodnym z numerem podanym w ewidencji sprzętu ratowniczego, a także innymi oznaczeniami, jeżeli obowiązek taki wynika z odrębnych przepisów.
2. W celu ewidencji sprzętu ratowniczego należy prowadzić dokumentację określoną w przepisach szczególnych, w której należy odnotować informacje o użyciu sprzętu oraz o przeprowadzonej kontroli jego sprawności i o ewentualnych jego naprawach.

§ 28. 1. Pomieszczenia, w których przechowywany jest sprzęt ratowniczy, muszą zapewniać odpowiednie warunki do składowania, konserwacji i kontroli sprzętu.
2. Pomieszczenia, o których mowa w ust. 1, powinny być zabezpieczone przed dostępem do nich osób niepowołanych.

§ 29. W zakładzie górniczym należy, w uzasadnionych przypadkach, utrzymywać w stanie gotowości jednostki transportowe do natychmiastowego przewozu sprzętu ratowniczego na miejsce akcji ratowniczej.

2. Wymagane kwalifikacje ratownika górniczego i mechanika sprzętu ratowniczego


§ 30. Ratownikiem górniczym może być osoba, która:
  1)   ukończyła 21 lat, a nie przekroczyła 45 roku życia,
  2)   ma co najmniej roczny staż pracy w zakładzie górniczym w danej specjalności,
  3)   ma odpowiedni stan zdrowia oraz odpowiednie predyspozycje psychiczne, potwierdzone specjalistycznymi badaniami,
  4)   ukończyła kurs podstawowy dla ratowników górniczych i zdała egzamin z wynikiem pozytywnym.

§ 31. Mechanikiem sprzętu ratowniczego może być ratownik górniczy lub były ratownik górniczy, który:
  1)   ma staż ratowniczy nie krótszy niż 3 lata i wykształcenie co najmniej zawodowe techniczne,
  2)   ukończył kurs podstawowy dla mechaników sprzętu ratowniczego i zdał egzamin z wynikiem pozytywnym.

3. Szkolenie ratownicze


§ 32. 1. Szkoleniu z zakresu ratownictwa górniczego podlegają:
  1)   osoby kierownictwa akcji ratowniczych,
  2)   osoby kierownictwa drużyn ratowniczych,
  3)   członkowie drużyny ratowniczej,
  4)   lekarze-ratownicy górniczy,
  5)   osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego, nie wchodzące w skład drużyny ratowniczej.
2. Szkolenie, o którym mowa w ust. 1, powinno być prowadzone w formie kursów, seminariów i ćwiczeń ratowniczych, zgodnie z zasadami szkolenia określonymi w załączniku nr 4 do rozporządzenia.
3. Zgodnie z zasadami szkolenia określonymi w załączniku nr 4 do rozporządzenia jednostka ratownictwa wskazana przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego opracuje programy szkolenia, o których mowa w ust. 1. Programy te podlegają zatwierdzeniu przez właściwy organ państwowego nadzoru górniczego.
4. Szkolenie należy prowadzić z uwzględnieniem danej specjalności, wynikającej z rodzaju robót wykonywanych w poszczególnych zakładach górniczych.
5. Szkolenie powinno być prowadzone przez osoby mające odpowiednie kwalifikacje.
6. Szkolenie powinno być prowadzone z oderwaniem od pracy.

§ 33. 1. Każdy ratownik biorący udział w ćwiczeniach musi mieć aktualne świadectwo odbycia badania lekarskiego, stwierdzające jego zdolność do pełnienia obowiązków ratownika górniczego, oraz aktualne świadectwo ukończenia kursu ratowniczego.
2. Ratownik, który odbywa ćwiczenia, nie może być zatrudniony na zmianie poprzedzającej ćwiczenia i następującej po ćwiczeniach.

§ 34. Liczbę osób biorących udział w ćwiczeniach ustala każdorazowo kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, przy czym liczba ta w podziemnym zakładzie górniczym nie może być mniejsza niż 10 i większa niż 20.

4. Zabezpieczenie medyczne służby ratownictwa górniczego


§ 35. 1. Zabezpieczenie medyczne służby ratownictwa górniczego w zakładzie górniczym powinno obejmować badania lekarskie, mające na celu ustalenie, czy ratownicy górniczy i kandydaci na ratowników górniczych mają stan zdrowia odpowiedni do pełnienia funkcji.
2. Dla określenia stanu zdrowia ratowników górniczych i kandydatów na ratowników górniczych należy przeprowadzać badania lekarskie wstępne, kwalifikacyjne, kontrolne, okresowe i przeglądy lekarskie.
3. Badania, o których mowa w ust. 2, przeprowadzają lekarze uprawnieni w trybie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

§ 36. 1. Badaniom wstępnym podlegają kandydaci na ratowników górniczych, skierowani na te badania przez kierowników kopalnianych stacji ratownictwa górniczego.
2. Badania wstępne wykonują lekarze zatrudnieni w przychodniach sprawujących opiekę lekarską w zakładzie górniczym.

§ 37. Badaniom kwalifikacyjnym podlegają kandydaci na ratowników górniczych, których stan zdrowia w wyniku wstępnego badania został uznany za odpowiedni.

§ 38. Badaniu kontrolnemu może podlegać ratownik górniczy, po każdym trwającym dłużej niż 14 dni okresie niezdolności do pracy z powodu choroby. Opinię na temat potrzeby skierowania ratownika na badania kontrolne wydaje lekarz, na wniosek kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.

§ 39. Badaniom okresowym podlegają wszyscy ratownicy górniczy, nie rzadziej niż co 12 miesięcy.

§ 40. Ratownik górniczy, który w wyniku badania został uznany za niezdolnego do pełnienia funkcji ratownika albo który nie odbył obowiązkowych badań, powinien zostać skreślony z ewidencji drużyny ratowniczej.

§ 41. 1. Ratownikom górniczym należy zapewnić:
  1)   badania lekarskie przed każdorazowym rozpoczęciem dyżuru w pogotowiu ratowniczym,
  2)   pełne świadczenia ambulatoryjne w czasie pełnienia służby w dyżurujących zastępach ratowniczych, o których mowa w § 69 ust. 1 pkt 1,
  3)   udzielenie pomocy lekarskiej w czasie akcji ratowniczych,
  4)   sprawdzenie stanu zdrowia bezpośrednio po zakończeniu udziału w akcji ratowniczej.
2. Opiekę lekarską, o której mowa w ust. 1, zapewniają lekarze-ratownicy górniczy.

§ 42. Zakład górniczy, na wypadek akcji ratowniczej, powinien mieć określoną w planie ratownictwa organizację pomocy lekarskiej przez lekarzy-ratowników górniczych i lekarzy nie będących ratownikami, jak również inną pomoc medyczną, możliwą do uzyskania.

5. Szczegółowe wymagania w zakresie organizacji i wyposażenia służby ratownictwa górniczego w podziemnym zakładzie górniczym


§ 43. 1. Kopalniana stacja ratownictwa górniczego powinna mieć pomieszczenia przeznaczone do przechowywania i konserwacji sprzętu ratowniczego, do szkolenia teoretycznego i praktycznego ratowników oraz grupowania ratowników zmobilizowanych do akcji ratowniczej.
2. W kopalnianej stacji ratownictwa górniczego powinna znajdować się komora ćwiczeń ratowniczych do prowadzenia praktycznych ćwiczeń ratowniczych oraz szkolenia pracowników tego zakładu w posługiwaniu się sprzętem ochrony dróg oddechowych.
3. W punkcie ratownictwa górniczego powinien znajdować się zespół pomieszczeń przeznaczonych do przechowywania i konserwacji sprzętu ratowniczego. Pomieszczenia te powinny odpowiadać wymaganiom przewidzianym dla tego rodzaju pomieszczeń w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.

§ 44. 1. Kopalniana stacja ratownictwa górniczego powinna być usytuowana w pobliżu szybu zjazdowego.
2. W zakładzie górniczym, w którym prowadzone są roboty górnicze i zjazd pracowników w kilku rejonach znacznie oddalonych od siebie, należy utrzymywać oprócz kopalnianej stacji ratownictwa górniczego także punkt (punkty) ratownictwa górniczego.
3. Decyzję o utworzeniu punktu ratownictwa górniczego i o jego lokalizacji podejmuje kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 45. Projekt budowy (przebudowy) kopalnianej stacji ratownictwa górniczego powinien być zgodny z normami wprowadzonymi do obowiązkowego stosowania.

§ 46. W zależności od liczby pracowników przebywających pod ziemią w ciągu doby ustala się następujące kategorie stacji ratownictwa górniczego:
 
Kategoria stacjiLiczba pracowników zatrudnionych w wyrobiskach
Ido 500
IIod 501 do 2000
IIIpowyżej 2000
 

§ 47. 1. Wyposażenie punktu ratownictwa górniczego w tlenowe aparaty oddechowe robocze i ewakuacyjne, materiały i sprzęt do prowadzenia akcji, kontroli, konserwacji i napraw oraz rodzaje niezbędnych pomieszczeń w punkcie ratownictwa ustala właściwy organ państwowego nadzoru górniczego, na wniosek kierownika ruchu zakładu górniczego.
2. Punkt ratownictwa górniczego powinien być wyposażony co najmniej w 10 tlenowych aparatów roboczych oraz dwa pozostające w rezerwie.

§ 48. 1. Każda osoba, której przydzielono pochłaniacz ochronny lub tlenowy aparat ucieczkowy, jest obowiązana:
  1)   mieć przy sobie pochłaniacz (aparat) od chwili zjazdu do wyrobisk do chwili wyjazdu na powierzchnię,
  2)   posługiwać się pochłaniaczem (aparatem) zgodnie z instrukcją użytkowania oraz chronić go przed uszkodzeniem,
  3)   odbywać okresowe szkolenie teoretyczne i praktyczne w zakresie posługiwania się takim sprzętem.
2. Do kontroli przestrzegania postanowień ust. 1 są zobowiązane osoby dozoru ruchu zakładu górniczego.
3. Sposób gospodarowania pochłaniaczami ochronnymi i tlenowymi aparatami ucieczkowymi w zakładzie górniczym oraz zasady szkolenia w zakresie ich używania określa załącznik nr 5 do rozporządzenia.

§ 49. 1. Kierownik ruchu zakładu górniczego jest obowiązany ustalić liczebność i skład drużyny ratowniczej, uwzględniając rodzaje i stopień zagrożeń występujących w zakładzie górniczym.
2. Liczba ratowników w drużynie ratowniczej zakładu górniczego jest zależna od liczby pracowników zatrudnionych w ciągu doby pod ziemią i powinna wynosić co najmniej:
  1)   15 ratowników górniczych, przy liczbie pracowników nie przekraczającej 500,
  2)   50 ratowników górniczych, przy liczbie pracowników od 501 do 2000,
  3)   80 ratowników górniczych, przy liczbie pracowników przekraczającej 2000.
3. Osoby dozoru ruchu powinny stanowić nie mniej niż 20% stanu osobowego drużyny ratowniczej.

§ 50. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego w podziemnym zakładzie górniczym oraz jego zastępcy powinni:
  1)   mieć co najmniej pięcioletni staż ratownika górniczego,
  2)   ukończyć kurs dla kandydatów na kierowników kopalnianych stacji ratownictwa górniczego,
  3)   co 5 lat odbywać kurs okresowy dla kierowników kopalnianych stacji ratownictwa górniczego,
  4)   mieć możliwość niezwłocznego przybycia na wezwanie z zakładu górniczego.

§ 51. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego w podziemnych zakładach górniczych, wydobywających kopaliny palne, nie może równocześnie pełnić innych funkcji w kierownictwie lub dozorze ruchu zakładu górniczego.

§ 52. Funkcje zastępowego może pełnić ratownik górniczy mający co najmniej 6-letni staż pracy pod ziemią oraz 3-letni staż w ratownictwie górniczym.

§ 53. 1. Znaczki ratowników w markowni powinny odróżniać się od znaczków innych pracowników dołowych.
2. W razie stosowania ewidencji komputerowej pracowników, identyfikatory ratowników powinny odróżniać się od identyfikatorów pozostałych pracowników.

§ 54. 1. Mechanicy powinni być zatrudnieni w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego na wszystkich zmianach, zarówno w dniach roboczych, jak i w dniach wolnych od pracy.
2. Oprócz mechaników stale zatrudnionych w kopalnianej stacji (punkcie) ratownictwa górniczego w zakładzie górniczym powinni być zatrudnieni co najmniej dwaj mechanicy rezerwowi.
3. Mechanicy rezerwowi obowiązani są raz na kwartał pełnić 5-dniowy dyżur w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego na zmianie, na której jest zatrudniony pierwszy mechanik.

§ 55. 1. W wyrobiskach podziemnych zakładów górniczych wydobywających kopaliny palne należy utrzymywać zastępy ratownicze dyżurujące stale na wszystkich zmianach w dniach pracy oraz w dniach wolnych od pracy.
2. W zakładach górniczych innych aniżeli wymienione w ust. 1 utrzymywanie dyżurujących zastępów ratowniczych w wyrobiskach podziemnych jest obowiązkowe, jeżeli wynika to z planu ratownictwa.

§ 56. Kierownik ruchu zakładu górniczego określa liczbę zastępów dyżurujących, które należy utrzymywać w tym zakładzie na poszczególnych zmianach w dniach pracy oraz w dniach wolnych od pracy, zgodnie z planem ratownictwa.

§ 57. 1. Zastępy dyżurujące w podziemnych zakładach górniczych powinny być zatrudnione przede wszystkim przy pracach profilaktycznych w wyrobiskach, z których mają zapewniony szybki transport do innych rejonów zakładu górniczego.
2. Rodzaj i miejsce pracy zastępów zatrudnionych w warunkach, o których mowa w ust. 1, ustala kierownik działu wentylacji zakładu górniczego.
3. Zmiana zastępów dyżurujących odbywa się w razie potrzeby w miejscu pracy lub na wyznaczonej drodze dojścia do kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.

§ 58. 1. Zastęp dyżurujący powinien mieć bezpośrednią łączność z centralą telefoniczną zakładu górniczego.
2. Zastępowy zastępu dyżurującego obowiązany jest podać miejsce zatrudnienia i numer aparatu telefonicznego do:
  1)   kopalnianej stacji ratownictwa górniczego,
  2)   centrali telefonicznej zakładu górniczego,
  3)   dyspozytora ruchu zakładu górniczego.
3. Mechanik sprzętu ratowniczego dyżurujący w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego jest obowiązany sprawdzić łączność z zastępem dyżurującym przynajmniej 2 razy na zmianę.
4. Zastępowy zastępu dyżurującego, udający się do miejsca pracy na dole lub powracający z tego miejsca po ukończeniu pracy, w drodze do szybu jest obowiązany zgłaszać się telefoniczne do kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.

§ 59. 1. Zastęp dyżurujący powinien składać się z ratowników o różnych specjalnościach.
2. Ratownicy zastępu dyżurującego powinni być zapoznani z układem wyrobisk zakładu górniczego.
3. Imienny skład zastępu dyżurującego ustala kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, z uwzględnieniem postanowień ust. 1.
4. Mechanik sprzętu ratowniczego wpisuje do "Dziennika kopalnianej stacji (punktu) ratownictwa górniczego" nazwiska ratowników, numery tlenowych aparatów oddechowych, miejsce pracy zastępu oraz zadania do wykonania.

§ 60. 1. W uzasadnionych przypadkach, w dni wolne od pracy mogą być utrzymywane dyżury zastępów ratowniczych dla kilku zakładów górniczych.
2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, w planach ratownictwa zakładów górniczych, dla których są utrzymywane wspólne dyżurujące zastępy ratownicze, należy określić zasady organizacji takich dyżurów oraz wskazać koordynatora takiej organizacji.
3. Zastępy, o których mowa w ust. 1, powinny się składać co najmniej z 10 ratowników (w tym 2 zastępowych), a także mechanika oraz osoby dozoru ruchu będącej ratownikiem górniczym.
4. Zastępy dyżurujące dla kilku zakładów górniczych powinny przebywać w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego lub w jej pobliżu i powinny mieć zapewnioną opiekę lekarską.
5. Do dyspozycji zastępów dyżurujących, zabezpieczających kilka zakładów górniczych, powinien być utrzymywany przez cały okres dyżuru środek transportu, wraz z kierowcą, przystosowany do przewozu ludzi i sprzętu ratowniczego.
6. Jeżeli w jednym z zakładów górniczych są utrzymywane zastępy, o których mowa w ust. 1, w pozostałych zakładach górniczych należy zatrudniać na każdej zmianie co najmniej jednego przewodnika, będącego ratownikiem górniczym.

§ 61. 1. Zastęp dyżurujący, oprócz osobistego wyposażenia ratowników, powinien mieć sprzęt ratowniczy. Szczegółowe wymagania w tym zakresie określa załącznik nr 3.
2. Wyposażenie, o którym mowa w ust. 1, powinno być przechowywane jak najbliżej miejsca pracy dyżurującego zastępu ratowniczego.
3. Jeżeli dyżurujący zastęp ratowniczy jest zatrudniony przez dłuższy czas w tym samym rejonie zakładu górniczego, wyposażenie tego zastępu może pozostawać pod ziemią. Aparaty oddechowe należy jednak wywozić na powierzchnię co najmniej raz na 24 godziny, a pozostały sprzęt ratowniczy - w okresach zgodnych z zasadami kontroli i konserwacji tego sprzętu.
4. Wyposażenie, o którym mowa w ust. 3, powinno być przekazywane pod ziemią pomiędzy zastępowymi zastępów: kończącego i podejmującego pracę.

6. Szczegółowe wymagania w zakresie organizacji i wyposażenia służby ratownictwa górniczego w zakładzie górniczym wydobywającym kopaliny otworami wiertniczymi


§ 62. W zakładach górniczych wydobywających ropę naftową i gaz ziemny należy utrzymywać co najmniej:
  1)   w granicach lądu:
a)  2 zastępy ratownicze przy występującym zagrożeniu siarkowodorowym,
b)  1 zastęp ratowniczy przy występowaniu innych zagrożeń,
  2)   w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej - 2 zastępy ratownicze na każdym z obiektów wydobywczych zakładu.

§ 63. W zakładach wydobywających siarkę otworami wiertniczymi metodą wytapiania minimalna liczba zastępów powinna być następująca:
 
Liczba pracowników zakładu górniczegoKategoria kopalnianej stacji ratownictwa górniczegoLiczba zastępów
do 100I2
od 101 do 500II4
powyżej 500III8
 

§ 64. W przypadkach innych aniżeli określone w § 62 i 63 organizacja służby ratownictwa górniczego powinna odpowiadać wymaganiom określonym w planie ratownictwa.

§ 65. 1. Kierownikiem kopalnianej stacji ratownictwa górniczego może być osoba:
  1)   kierownictwa lub wyższego dozoru ruchu zakładu górniczego o dużym doświadczeniu w zakresie opanowywania zagrożeń w danej specjalności albo
  2)   kierownictwa lub dozoru ruchu zakładu górniczego, będąca ratownikiem albo byłym ratownikiem górniczym o stażu w ratownictwie nie krótszym niż 3 lata.
2. Osoby, o których mowa w ust. 1, są obowiązane ukończyć z wynikiem pozytywnym szkolenie określone w § 32 oraz co 5 lat odbyć ponowne szkolenie (kurs).

§ 66. 1. Miejsce pracy ratowników zatrudnionych na danej zmianie oraz innych pozostających w dyspozycji należy odnotować u dyspozytora zakładu górniczego lub w miejscu określonym w planie ratownictwa.
2. W szczególnych przypadkach kierownik ruchu zakładu górniczego może nakazać pełnienie stałego dyżuru zastępu ratowniczego w określonym miejscu i czasie.

§ 67. W zakładach poszukujących ropy naftowej i gazu ziemnego, prowadzących roboty geologiczne wykonywane w granicach obszaru górniczego, utworzonego dla kopaliny podstawowej, lub wykonywane z użyciem materiałów wybuchowych albo gdy projektowana głębokość wyrobiska przekracza 30 m należy utrzymywać:
  1)   co najmniej 4 zastępy ratownicze, gdy roboty są wykonywane w granicach lądu stałego,
  2)   2 zastępy dla każdego z obiektów (platformy wiertniczej), gdy roboty są wykonywane w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej.

Rozdział 3

ZADANIA, ORGANIZACJA ORAZ WYPOSAŻENIE JEDNOSTKI RATOWNICTWA

1. Postanowienia ogólne

§ 68. 1. Jednostka ratownictwa powinna spełniać wymagania niezbędne do wykonywania czynności w zakresie ratownictwa górniczego, w szczególności dysponować zastępami ratowniczymi i pogotowiami specjalistycznymi oraz sprzętem niezbędnym do realizowania jej zadań.
2. Do zadań jednostki ratownictwa, oprócz niesienia pomocy, o której mowa w § 1 ust. 2, należy w szczególności:
  1)   organizowanie i prowadzenie kursów szkoleniowych z zakresu ratownictwa górniczego,
  2)   przeprowadzanie ćwiczeń z zakresu ratownictwa górniczego,
  3)   przeprowadzanie badań lekarskich ratowników górniczych,
  4)   badanie i opiniowanie sprzętu ratowniczego,
  5)   wykonywanie specjalistycznych analiz chemicznych prób powietrza.
3. W razie powierzenia przez przedsiębiorcę jednostce ratownictwa czynności w zakresie ratownictwa górniczego, dodatkowe zadania jednostki ratownictwa wynikać mogą z umowy, o której mowa w § 5. Zadania te mogą obejmować w szczególności udzielanie pomocy technicznej przy organizowaniu i wyposażeniu ratownictwa w zakładzie górniczym.
4. Właściwy organ państwowego nadzoru górniczego, w celu prawidłowego wykonania zadań, o których mowa w ust. 2 i 3, może nakazać jednostce ratownictwa niezbędne zmiany w organizacji oraz uzupełnienie lub zmiany wyposażenia, w zakresie określonym w przepisach rozporządzenia.

§ 69. 1. Jednostka ratownictwa może wykonywać swoje zadania za pomocą:
  1)   dyżurujących zawodowych zastępów ratowniczych,
  2)   zawodowych pogotowi specjalistycznych,
  3)   dyżurujących zastępów dla grup zakładów górniczych.
2. Zawodowymi ratownikami górniczymi, tworzącymi drużynę ratowniczą jednostki ratownictwa, są:
  1)   ratownicy górniczy, wchodzący w skład zawodowych zastępów ratowniczych,
  2)   ratownicy górniczy oraz ci pracownicy jednostki ratownictwa, którzy wchodzą w skład zawodowych pogotowi specjalistycznych,
  3)   lekarze-ratownicy górniczy.
3. Jednostka ratownictwa może, w zależności od potrzeb, tworzyć oddziały terenowe.

§ 70. 1. W ramach umowy, o której mowa w § 5, przedsiębiorca i jednostka ratownictwa mogą postanowić, że:
  1)   w skład dyżurujących zawodowych zastępów ratowniczych i pogotowi specjalistycznych, określonych w § 69 ust. 1 pkt 1 i 2, mogą wchodzić ratownicy delegowani z zakładu górniczego przedsiębiorcy,
  2)   w skład dyżurujących zastępów ratowniczych, określonych w § 69 ust. 1 pkt 3, mogą wchodzić ratownicy delegowani z zakładu górniczego przedsiębiorcy na okres nie przekraczający 15 dni.
2. Ratownicy górniczy, o których mowa w ust. 1, zachowują w okresie delegowania z zakładu górniczego wszelkie uprawnienia przysługujące ratownikom górniczym w zakładach górniczych.

§ 71. W jednostce ratownictwa powinien być sporządzony regulamin określający obowiązki zastępów ratowniczych oraz pogotowi specjalistycznych, w tym także sposób szkolenia oraz odbywania ćwiczeń ratowniczych przez osoby wchodzące w skład tych zastępów i pogotowi. Regulamin ten zatwierdza kierownik jednostki ratownictwa.

§ 72. 1. Dyżurujące zawodowe zastępy ratownicze, zawodowe pogotowia specjalistyczne oraz zastępy ratownicze dla grup zakładów górniczych powinny być utrzymywane w stałej gotowości, umożliwiającej natychmiastowy wyjazd na wezwanie z zakładu górniczego, w którym wystąpiło zagrożenie.
2. Zastępy, o których mowa w ust. 1, powinny przebywać w odpowiednio przygotowanych pomieszczeniach, umożliwiających pełnienie całodobowego dyżuru, a w szczególności zapewniających niezawodną łączność i utrzymywanie stałej gotowości do niezwłocznego przystąpienia do akcji ratowniczej.

§ 73. W jednostce ratownictwa powinna być zorganizowana całodobowa służba dyspozytorska, dyżurująca w dniach pracy i w dniach wolnych od pracy.

§ 74. 1. Szkolenie z zakresu ratownictwa górniczego w jednostce ratownictwa powinno być prowadzone w formie kursów, seminariów i ćwiczeń ratowniczych, zgodnie z zasadami szkolenia określonymi w załączniku nr 4 do rozporządzenia.
2. Na podstawie zasad szkolenia określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia jednostka ratownictwa wskazana przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego opracowuje programy szkolenia, o którym mowa w ust. 1. Programy te podlegają zatwierdzeniu przez właściwy organ państwowego nadzoru górniczego.
3. Szkolenie, o którym mowa w ust. 1, powinno obejmować:
  1)   kurs podstawowy i okresowy dla kierowników kopalnianych stacji ratownictwa górniczego,
  2)   kurs podstawowy i okresowy dla ratowników górniczych,
  3)   kurs podstawowy i okresowy dla mechaników sprzętu ratowniczego,
  4)   kurs dla kierowników akcji oraz kierowników baz ratowniczych,
  5)   kursy dla zastępów specjalistycznych,
  6)   inne kursy z zakresu ratownictwa górniczego, w zależności od potrzeb.
4. Oprócz kursów, o których mowa w ust. 3, w jednostce ratownictwa powinny być prowadzone:
  1)   kursy okresowe dla osób kierownictwa i dozoru ruchu podziemnego zakładu górniczego, nie wchodzących w skład drużyny ratowniczej,
  2)   kurs z zakresu opanowania erupcji płynu złożowego dla osób dozoru górniczego oraz dla wiertaczy zmianowych w zakładzie górniczym wydobywającym kopaliny otworami wiertniczymi.
5. Osoby prowadzące szkolenia, o których mowa w ust. 1, 3 i 4, powinny mieć odpowiednią wiedzę i doświadczenie zawodowe w zakresie ratownictwa górniczego oraz zapobiegania zagrożeniom występującym w zakładzie górniczym i ich opanowywania.

§ 75. 1. W jednostce ratownictwa powinny być przeprowadzane okresowe ćwiczenia sprawdzające wiadomości nabyte na kursach dla ratowników górniczych.
2. Ćwiczenia, o których mowa w ust. 1, powinny być przeprowadzane odrębnie dla zastępów specjalistycznych.

§ 76. 1. W jednostce ratownictwa powinna być zorganizowana medyczna służba ratownictwa górniczego, w której skład powinni wchodzić lekarze-ratownicy górniczy.
2. Kandydat na lekarza-ratownika górniczego powinien:
  1)   spełniać wymagania zdrowotne określone dla lekarzy-ratowników górniczych,
  2)   ukończyć kurs podstawowy dla ratowników górniczych.
3. Lekarz-ratownik górniczy jest obowiązany:
  1)   co 5 lat odbyć kurs okresowy dla ratowników górniczych,
  2)   nie rzadziej niż co 12 miesięcy przejść badania lekarskie w zakresie określonym dla lekarzy-ratowników górniczych,
  3)   brać udział w ćwiczeniach ratowniczych i specjalistycznych szkoleniach ratowniczych.

§ 77. Jednostka ratownictwa powinna dysponować środkami transportu do przewozu zastępów ratowniczych oraz pogotowi specjalistycznych, wraz z niezbędnym wyposażeniem do akcji ratowniczej w zakładzie górniczym.

§ 78. Jednostka ratownictwa powinna utrzymywać odpowiednie służby do wykonywania zadań, o których mowa w § 68 ust. 2.

§ 79. Szczegółowe wymagania dotyczące wyposażenia jednostki ratownictwa w urządzenia, sprzęt i materiały oraz osób sprawujących ich obsługę określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

2. Szczegółowe wymagania dotyczące jednostki ratownictwa dla podziemnych zakładów górniczych


§ 80. 1. Jednostka ratownictwa powinna utrzymywać na każdej zmianie roboczej, zarówno w dniach pracy, jak i w dniach wolnych od pracy, co najmniej dwa dyżurujące zawodowe zastępy ratownicze.
2. W skład dyżurujących zawodowych zastępów ratowniczych na każdej zmianie roboczej powinni wchodzić:
  1)   kierownik zawodowych zastępów ratowniczych,
  2)   2 zastępowi,
  3)   9 zawodowych ratowników górniczych,
  4)   mechanik sprzętu ratowniczego, będący zawodowym ratownikiem górniczym,
  5)   lekarz-ratownik górniczy.
3. Funkcję kierownika dyżurujących zawodowych zastępów ratowniczych powinien pełnić specjalista jednostki ratownictwa, będący zawodowym ratownikiem górniczym, mający kwalifikacje do prowadzenia prac ratowniczych w zakładzie górniczym, określone przez jednostkę ratownictwa.
4. Ratownicy górniczy oraz mechanicy sprzętu ratowniczego jednostki ratownictwa powinni odpowiadać wymaganiom przewidzianym dla ratowników górniczych oraz mechaników górniczych, będących członkami kopalnianej drużyny ratowniczej w podziemnym zakładzie górniczym.

§ 81. 1. W skład dyżurujących zastępów ratowniczych dla grup zakładów górniczych powinni wchodzić:
  1)   kierownik zastępów ratowniczych,
  2)   2 zastępowi, w tym co najmniej 1 osoba dozoru,
  3)   9 ratowników górniczych,
  4)   mechanik sprzętu ratowniczego - ratownik górniczy,
  5)   lekarz-ratownik górniczy,
  6)   specjalista jednostki ratownictwa, mający kwalifikacje do prowadzenia prac ratowniczych.
2. Kierownikiem dyżurujących zastępów ratowniczych dla grup zakładów górniczych powinna być osoba mająca kwalifikacje kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego. W uzasadnionych przypadkach funkcję kierownika zastępów może pełnić osoba dozoru wyższego będąca ratownikiem górniczym.
3. Osoby, o których mowa w ust. 1, powinny pełnić dyżur nieprzerwanie przez całą dobę.
4. Przepis § 80 ust. 4 stosuje się odpowiednio.

§ 82. 1. Do wykonywania prac ratowniczych wymagających zastosowania specjalnych technik ratowniczych w jednostce ratownictwa powinny być utrzymywane następujące pogotowia specjalistyczne:
  1)   pomiarowe - do pomiaru parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów pożarowych oraz oceny stopnia wybuchowości mieszanin gazowych,
  2)   do inertyzacji powietrza kopalnianego,
  3)   pożarowo-pianowe - do wykonywania prac ratowniczych przy zwalczaniu pożarów podziemnych, wymagających zastosowania sprzętu i urządzeń do podawania pian gaśniczych oraz izolacji wyrobisk, górotworu i zrobów,
  4)   zawałowo-wiertnicze - do prowadzenia prac ratowniczych związanych z ratowaniem ludzi uwięzionych pod zawałem lub odciętych od czynnych wyrobisk wskutek tąpnięcia lub zawału,
  5)   wodne - do usuwania skutków wdarcia się lub nie kontrolowanego dopływu do wyrobisk wody albo wody z luźnym materiałem,
  6)   przewoźnych wyciągów ratowniczych - do ewakuacji pracowników lub prowadzenia innych prac ratowniczych w szybach lub otworach wiertniczych wielkośrednicowych oraz prowadzenia prac awaryjno-rewizyjnych i kontrolnych, zarówno w szybach, jak i w otworach wielkośrednicowych.
2. W zależności od potrzeb w jednostce ratownictwa można tworzyć pogotowia specjalistyczne inne aniżeli określone w ust. 1.
3. Zawodowe pogotowia specjalistyczne powinny być zorganizowane w zastępy lub grupy specjalistyczne, utrzymywane w gotowości zarówno w dniach pracy, jak i w dniach wolnych od pracy.

§ 83. Lekarze-ratownicy górniczy pełniący dyżur w pogotowiach utrzymywanych przez jednostkę ratownictwa są zobowiązani do:
  1)   uczestniczenia w akcjach ratowniczych,
  2)   udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym,
  3)   uzgadniania z kierownictwem akcji ratowniczej zakresu dopuszczalnych fizycznych i termicznych obciążeń ratowników wykonujących prace ratownicze,
  4)   sprawowania opieki, o której mowa w § 41 ust. 1, i przeprowadzania szkolenia medycznego ratowników górniczych.

§ 84. 1. Jednostka ratownictwa powinna mieć specjalistyczny ośrodek badań lekarskich oraz przychodnię lekarską do przeprowadzania badań lekarskich ratowników górniczych.
2. Ośrodek i przychodnia, o których mowa w ust. 1, powinny działać z zachowaniem jednolitych kryteriów określających:
  1)   metodykę badań lekarskich i kryteria oceny zdolności do pracy w ratownictwie górniczym,
  2)   niezbędny zestaw środków i sprzętu medycznego do dyspozycji lekarza biorącego udział w akcji ratowniczej,
  3)   wymagania zdrowotne i zakres badań lekarskich dla lekarzy-ratowników górniczych,
  4)   sposób przeprowadzania przeglądów lekarskich ratowników przed wyjściem z bazy ratowniczej do strefy zagrożenia,
  5)   zasady naboru, zakres specjalistycznych szkoleń i badań lekarzy-ratowników górniczych.
3. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wskaże jednostkę ratownictwa dla określenia kryteriów, o których mowa w ust. 2.

§ 85. Szkolenia, o których mowa w § 74 ust. 3 pkt 5, powinny być prowadzone przez specjalistów zawodowych pogotowi specjalistycznych jednostki ratownictwa, mających co najmniej 5-letni staż w ratownictwie górniczym.

3. Szczegółowe wymagania dotyczące jednostki ratownictwa dla zakładów górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi


§ 86. 1. W skład pogotowia ratowniczego w jednostce ratownictwa dla zakładów górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi powinni wchodzić:
  1)   kierownik zastępów ratowniczych,
  2)   5 ratowników górniczych,
  3)   2 mechanicy sprzętu ratowniczego.
2. Kierownikiem zastępów ratowniczych powinna być osoba mająca kwalifikacje kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego. W uzasadnionych przypadkach funkcję kierownika zastępów ratowniczych może pełnić osoba dozoru będąca ratownikiem górniczym.
3. Ratownicy górniczy oraz mechanicy sprzętu ratowniczego jednostki ratownictwa powinni odpowiadać wymaganiom przewidzianym dla ratowników górniczych oraz mechaników górniczych, będących członkami kopalnianej drużyny ratowniczej w zakładzie górniczym wydobywającym kopaliny otworami wiertniczymi.

§ 87. Jednostka ratownictwa może tworzyć pogotowia specjalistyczne, w zależności od rodzaju występujących zagrożeń.

§ 88. W jednostce ratownictwa dla zakładów górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi medyczna służba ratownictwa górniczego, o której mowa w § 76 ust. 1, może być zorganizowana w porozumieniu ze służbą medyczną zakładu górniczego lub z publicznym zakładem opieki zdrowotnej.

§ 89. Jednostka ratownictwa jest obowiązana do przeprowadzania praktycznych i teoretycznych szkoleń ratowników górniczych, pełniących dyżur w pogotowiu ratowniczym, zgodnie z zasadami określonymi w regulaminie, o którym mowa w § 71.

§ 90. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do jednostek ratownictwa dla zakładów wykonujących prace geologiczne, obejmujące roboty wykonywane w granicach obszaru górniczego, utworzonego dla kopaliny podstawowej, lub wykonywane z użyciem materiałów wybuchowych albo gdy projektowana głębokość wyrobiska przekracza 30 m, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Rozdział 4

PROWADZENIE AKCJI RATOWNICZYCH

1. Postanowienia ogólne

§ 91. W razie powstania zagrożenia życia i zdrowia pracowników zakładu górniczego, zagrożenia bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego lub zagrożenia bezpieczeństwa powszechnego w związku z ruchem zakładu górniczego, należy niezwłocznie podjąć i prowadzić akcję ratowniczą.

§ 92. Akcję ratowniczą prowadzi kierownik ruchu zakładu górniczego, a do czasu jego przybycia - najwyższa funkcyjnie osoba kierownictwa lub dozoru ruchu obecna w zakładzie górniczym.

§ 93. W czasie akcji ratowniczej wszystkie decyzje związane z prowadzeniem akcji podejmuje jednoosobowo kierownik akcji ratowniczej.

§ 94. Każda akcja ratownicza powinna być prowadzona zgodnie z planem ratownictwa oraz ogólnymi zasadami prowadzenia akcji ratowniczej.

§ 95. Każdy, kto spostrzeże stan zagrożenia, o którym mowa w § 91, jest obowiązany:
  1)   zawiadomić o niebezpieczeństwie dyspozytora ruchu zakładu górniczego lub najbliżej znajdującą się osobę dozoru ruchu,
  2)   wspólnie z innymi osobami zorganizować, przy najbliższym aparacie telefonicznym lub innym środku łączności, punkt łączności z dyspozytorem ruchu zakładu górniczego, w celu stałego utrzymywania z nim kontaktu i pośredniczenia w porozumieniu się osób kierujących akcją ratowniczą z pracownikami przebywającymi w miejscu zagrożonym lub w jego sąsiedztwie,
  3)   podporządkować się ściśle poleceniom dyspozytora ruchu i osób kierownictwa lub dozoru ruchu, które organizują akcję ratowania ludzi i likwidacji zagrożenia.

§ 96. 1. Dyspozytor ruchu w podziemnym zakładzie górniczym po otrzymaniu wiadomości o zagrożeniu powinien:
  1)   powiadomić o tym niebezpieczeństwie osobę kierownictwa lub dozoru ruchu, przebywającą najbliżej miejsca zagrożenia, z jednoczesnym skierowaniem jej do tego miejsca, w celu zorganizowania akcji zabezpieczenia ludzi i likwidacji zagrożenia,
  2)   spowodować wyłączenie prądu elektrycznego w rejonie powstałego zagrożenia,
  3)   powiadomić o niebezpieczeństwie, wszelkimi dostępnymi środkami, ludzi znajdujących się w wyrobiskach zagrożonych i wskazać im miejsca, do których muszą się wycofać ze strefy zagrożonej, oraz skierować do udziału w akcji ratowniczej zastępy ratownicze dyżurujące w zakładzie górniczym,
  4)   powiadomić o zagrożeniu kierownika ruchu zakładu górniczego lub jego zastępcę, osobę kierownictwa lub dozoru ruchu odpowiedzialną za pracę w zakładzie górniczym na danej zmianie roboczej, kopalnianą stację ratownictwa górniczego oraz inne osoby i instytucje, zgodnie z ustaleniami planu ratownictwa,
  5)   wezwać do udziału w akcji zastępy ratownicze spoza zakładu górniczego - na polecenie kierownika akcji ratowniczej.
2. Osoba kierownictwa lub dozoru ruchu zakładu górniczego powiadomiona o powstaniu zagrożenia jest obowiązana niezwłocznie do:
  1)   przejęcia kierownictwa akcji ratowniczej,
  2)   wstrzymania ruchu na zagrożonych stanowiskach pracy, wycofania ludzi w bezpieczne miejsce oraz zorganizowania akcji ratowniczej,
  3)   dokonania oceny stanu zagrożenia oraz zastosowania wszelkich środków mających na celu likwidację tego zagrożenia oraz maksymalne ograniczenie strat,
  4)   przekazania dokładnej informacji o stanie zagrożenia oraz podjętych działaniach kierownikowi ruchu zakładu górniczego, po przejęciu przez niego kierownictwa akcji.

§ 97. W razie powstania zagrożenia i rozpoczęcia prowadzenia akcji ratowniczej, należy powiadomić wszystkie osoby i instytucje, przewidziane w planie ratownictwa.

§ 98. Szczegółowe zasady prowadzenia akcji ratowniczej w zakładzie górniczym określa załącznik nr 6 do rozporządzenia.

2. Organizacja i kierowanie akcją ratowniczą

Kierownik akcji ratowniczej

§ 99. 1. Kierownik akcji ratowniczej jest obowiązany:
  1)   dokonać oceny stanu zagrożenia załogi, ruchu zakładu górniczego oraz zagrożenia bezpieczeństwa powszechnego w związku z ruchem zakładu górniczego,
  2)   wyznaczyć strefę zagrożenia (skażenia), obejmującą wyrobiska lub rejony zakładu górniczego, w których przejawiają się lub mogą się przejawiać skutki niebezpiecznego zdarzenia, zagrażające bezpieczeństwu ludzi lub ruchu zakładu górniczego, oraz ustalić sposób zabezpieczenia tej strefy,
  3)   wycofać ludzi ze strefy zagrożenia,
  4)   powołać kierownika akcji na dole (w obiekcie) i kierownika bazy ratowniczej,
  5)   powołać sztab doradczy kierownika akcji ratowniczej, zwany dalej "sztabem akcji", spośród służb zakładu górniczego oraz wyznaczyć kierownika,
  6)   ustalić lokalizację bazy ratowniczej oraz sposób jej zabezpieczenia przed skutkami zagrożenia,
  7)   wyznaczyć, w razie potrzeby, miejsca pomocniczych baz ratowniczych oraz określić ich zakres działania i sposób organizacji,
  8)   ustalić miejsca, z których prowadzona będzie kontrola stanu zagrożenia, w szczególności kontrola parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów pożarowych,
  9)   opracować plan likwidacji zagrożenia, który powinien być aktualizowany na bieżąco,
  10)  określić liczbę zastępów ratowniczych oraz innych pracowników zakładu górniczego potrzebnych do likwidacji zagrożenia oraz ustalić sposób koordynacji wykonywania tych prac,
  11)  ustalić rodzaje i ilość urządzeń i sprzętu koniecznych do realizacji planu likwidacji zagrożenia,
  12)  ustalić sposób i częstotliwość kontroli stanu zagrożenia w czasie trwania akcji ratowniczej oraz sposób kontroli miejsca zagrożenia po zakończeniu akcji,
  13)  ustalić, w zależności od potrzeb, zakres udziału w akcji służb ratownictwa górniczego zakładu górniczego oraz innych podmiotów przewidzianych planem ratownictwa,
  14)  współpracować z osobami wchodzącymi w skład sztabu akcji, tak aby sztab ten był w pełni zorientowany co do zakresu prac, jakie w ramach akcji wykonują poszczególne służby zakładu górniczego oraz inne podmioty,
  15)  dopilnować prowadzenia odpowiedniej dokumentacji obrazującej przebieg zagrożenia oraz działań zmierzających do jego likwidacji.
2. W czasie prowadzenia akcji ratowniczej, w przypadkach szczególnych, ze względu na bezpieczeństwo załogi lub zakładu górniczego, kierownik akcji może odstąpić od obowiązujących przepisów, wydanych na podstawie art. 78 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, pod warunkiem postępowania zgodnego z obowiązującymi zasadami techniki górniczej. Każdy taki przypadek musi być zanotowany w książce akcji.

§ 100. Kierownik akcji ratowniczej powinien mieć do dyspozycji odrębne pomieszczenie w pobliżu sztabu akcji, w którym znajdują się środki łączności umożliwiające bezpośrednie połączenie ze sztabem akcji, bazą ratowniczą oraz osobami i służbami określonymi w planie ratownictwa.

§ 101. 1. W pomieszczeniach sztabu akcji powinna być zapewniona słyszalność meldunków o sytuacji w strefie zagrożenia, jak również wydanych poleceń dotyczących sposobu prowadzenia akcji.
2. W podziemnych zakładach górniczych wszystkie rozmowy telefoniczne dotyczące przebiegu akcji powinny być rejestrowane z podaniem czasu.

§ 102. W pomieszczeniu kierownika akcji ratowniczej przebywać mogą jedynie:
  1)   sekretarz techniczny kierownika akcji,
  2)   osoba odpowiedzialna za stan wentylacji w podziemnym zakładzie górniczym,
  3)   inne osoby wezwane przez kierownika akcji ratowniczej.

§ 103. Sekretarz techniczny akcji obowiązany jest prowadzić "Książkę prowadzenia akcji ratowniczej", obrazującą przebieg prac oraz działań zmierzających do likwidacji zagrożenia. Książka prowadzenia akcji ratowniczej powinna zawierać w szczególności:
  1)   nazwę zakładu górniczego (obiektu), datę i godzinę rozpoczęcia akcji ratowniczej,
  2)   nazwisko i imię oraz stanowisko służbowe kierownika akcji ratowniczej,
  3)   polecenia kierownika akcji, osoby odpowiedzialne za wykonanie poleceń, termin wykonania, adnotacje o wykonaniu poleceń itp.,
  4)   ustalenia dotyczące likwidacji zagrożenia,
  5)   zapisy przebiegu akcji ratowniczej.

Sztab akcji

§ 104. 1. W zależności od potrzeb kierownik akcji ratowniczej może zaprosić do prac w sztabie akcji:
  1)   przedstawicieli jednostki ratownictwa,
  2)   przedstawicieli instytutów naukowo-badawczych i pracowników naukowych wyższych uczelni,
  3)   innych specjalistów.
2. Kierownik akcji ratowniczej powinien konsultować ze sztabem akcji decyzje dotyczące w szczególności:
  1)   zasięgu strefy zagrożenia (skażenia) i sposobu jej zabezpieczenia,
  2)   lokalizacji bazy ratowniczej i sposobu jej zabezpieczenia od strony zagrożonej,
  3)   liczby ratowników jednocześnie zatrudnionych w strefie zagrożenia i sposobu ich zabezpieczenia.

§ 105. Sztab akcji, działając w porozumieniu z kierownikiem akcji, powinien w szczególności dopilnować:
  1)   prawidłowego rozliczenia liczby pracowników zakładu górniczego, znajdujących się w strefie zagrożenia, i sposobu ich wycofania,
  2)   bieżącego śledzenia przebiegu akcji ratowniczej oraz analizowania skuteczności działań podejmowanych w ramach realizacji planu akcji ratowniczej,
  3)   powiadomienia rodzin pracowników poszkodowanych o powstałych wypadkach,
  4)   zorganizowania dodatkowej specjalistycznej opieki lekarskiej dla poszkodowanych i zorganizowania transportu poszkodowanych do szpitali,
  5)   opracowania projektów decyzji dotyczących likwidacji zagrożenia, dostosowanych do aktualnej sytuacji, i przekazywania na piśmie uwag kierownikowi akcji ratowniczej,
  6)   analizowania skuteczności działań podejmowanych w ramach realizacji planu akcji i przekazywania wniosków kierownikowi akcji,
  7)   prawidłowej realizacji poleceń wydanych przez kierownika akcji służbom pomocniczym w zakładzie górniczym oraz innym służbom spoza zakładu,
  8)   zapewnienia właściwej liczby ratowników i pracowników pomocniczych do realizacji planu akcji ratowniczej na każdej zmianie roboczej,
  9)   zapewnienia niezbędnego sprzętu i materiałów do wyposażenia ratowników zatrudnionych w akcji oraz do prac wykonywanych przez pomocnicze służby w zakładzie górniczym,
  10)  wykonania niezbędnych dokumentów dla kierownictwa akcji oraz dla osób kontrolujących przebieg akcji.

Kierownik akcji na dole (w obiekcie)

§ 106. 1. Do pełnienia funkcji kierownika akcji na dole (w obiekcie) należy wyznaczyć osobę kierownictwa lub dozoru ruchu zakładu górniczego, która odbyła odpowiednie szkolenie z zakresu ratownictwa górniczego.
2. W zakładzie górniczym, wydobywającym kopaliny otworami wiertniczymi, kierownik akcji ratowniczej, w zależności od potrzeby, powołuje kierownika akcji w obiekcie.
3. Kierownik akcji na dole (w obiekcie) jest jedyną osobą uprawnioną do wydawania poleceń zastępom ratowniczym i innym pracownikom zatrudnionym w akcji ratowniczej i podlega kierownikowi akcji ratowniczej.
4. Kierownik akcji na dole (w obiekcie) zobowiązany jest w szczególności do:
  1)   realizacji planu akcji ustalonego przez kierownika akcji ratowniczej,
  2)   wykonywania tylko poleceń kierownika akcji ratowniczej, z tym że w przypadku nagłego niebezpieczeństwa może podejmować samodzielne decyzje, o których jest obowiązany powiadomić kierownika akcji ratowniczej,
  3)   ścisłego współpracowania z kierownikiem bazy ratowniczej oraz osobami dozoru zatrudnionymi w akcji i przy pracach związanych z likwidacją zagrożenia,
  4)   dopilnowania sprawnego wyprowadzenia ludzi ze strefy zagrożenia,
  5)   dopilnowania prawidłowego zabezpieczenia dojść do strefy zagrożenia,
  6)   organizowania łączności między bazą ratowniczą a pomieszczeniem kierownika akcji ratowniczej oraz zastępami ratowniczymi udającymi się do strefy zagrożenia,
  7)   określenia zadań dla zastępów ratowniczych udających się do strefy zagrożenia,
  8)   przejmowania meldunków od zastępów ratowniczych przebywających w strefie zagrożenia oraz powracających z niej po wykonaniu zadania,
  9)   ścisłego przekazywania do kierownika akcji ratowniczej meldunków o sytuacji i realizacji planu akcji,
  10)  dopilnowania, aby w rejonie bezpośredniego zagrożenia znajdowała się jednocześnie tylko taka liczba osób, jaka jest niezbędna do sprawnego prowadzenia prac ratowniczych,
  11)  organizowania, we współpracy z lekarzem znajdującym się w bazie ratowniczej, kontrolnych badań lekarskich ratowników przed wyjściem z bazy ratowniczej do strefy zagrożenia oraz pomocy medycznej pracownikom, którzy ulegli wypadkom,
  12)  dokonywania zmian ze swoim zmiennikiem wyłącznie w bazie ratowniczej.
5. W podziemnym zakładzie górniczym kierownik akcji na dole zobowiązany jest ponadto do:
  1)   dokonywania wyboru miejsca (miejsc), w którym urządzona będzie baza ratownicza (bazy ratownicze),
  2)   dopilnowania bieżącego rozpoznania stanu zagrożenia i sytuacji wentylacyjnej w strefie zagrożenia i w jej sąsiedztwie,
  3)   zorganizowania pomiarów kontrolnych w strefie zagrożenia i innych miejscach wyznaczonych przez kierownika akcji ratowniczej,
  4)   dopilnowania prowadzenia książki meldunków i poleceń, w której odnotowuje się otrzymane polecenia, meldunki przekazywane kierownikowi akcji oraz informacje otrzymane od ratowników i pracowników zatrudnionych w akcji.

Baza ratownicza

§ 107. 1. W celu zgrupowania w jednym miejscu ratowników górniczych i innych osób oraz środków materiałowo-technicznych, niezbędnych do wykonywania prac ratowniczych, prawidłowego wykorzystania tych środków, zapewnienia ciągłości kierowania pracami ratowniczymi i ich nadzorowania oraz zapewnienia możliwie największego bezpieczeństwa zespołom ratowniczym, wykonującym prace ratownicze, należy każdorazowo założyć odpowiednio wyposażoną bazę ratowniczą.
2. W przypadku gdy prace ratownicze są prowadzone z kilku miejsc równocześnie, kierownik akcji ratowniczej obowiązany jest rozważyć potrzebę założenia kilku baz, przy czym ta, w której przebywa kierownik akcji na dole (w obiekcie), jest bazą główną, a pozostałe są bazami pomocniczymi.

§ 108. 1. W podziemnym zakładzie górniczym bazę ratowniczą należy zlokalizować w miejscu:
  1)   położonym poza strefą zagrożenia, przy czym w polach metanowych oraz w przypadku wystąpienia zagrożenia wybuchem gazów pożarowych, między bazą ratowniczą a strefą zagrożenia muszą znajdować się co najmniej dwa załamania wyrobisk,
  2)   znajdującym się w ustabilizowanym prądzie powietrza świeżego, w przypadku akcji przeciwpożarowych oraz w takich akcjach, w czasie których może wystąpić atmosfera niezdatna do oddychania,
  3)   znajdującym się w prądzie powietrza opływowego, w przypadku akcji ratowniczych innych niż wymienione w pkt 2,
  4)   zapewniającym odpowiednie warunki dla pomieszczenia przebywających w niej osób oraz składowania środków potrzebnych do przeprowadzenia prac ratowniczych.
2. W podziemnym zakładzie górniczym, wydobywającym kopaliny palne, baza ratownicza powinna być zlokalizowana w miejscu oddzielonym od strefy zagrożenia pożarowego zaporą przeciw wybuchowi pyłu węglowego.
3. W przypadku braku zabezpieczenia, o którym mowa w ust. 2, należy je wykonać w pierwszej fazie akcji przeciwpożarowej, a do czasu wykonania tego zabezpieczenia bazę ratowniczą należy założyć w odpowiednio zwiększonej odległości od strefy zagrożenia.

§ 109. 1. W bazie ratowniczej należy przygotować i urządzić miejsce do:
  1)   pracy kierownika akcji na dole (w obiekcie), kierownika bazy ratowniczej i innych osób kierujących pracami ratowniczymi lub nadzorujących ich wykonanie,
  2)   pracy mechanika sprzętu ratowniczego,
  3)   pracy lekarza, jeśli bierze udział w akcji ratowniczej,
  4)   wypoczynku ratowników po wykonaniu prac ratowniczych lub oczekujących na wykonanie tych prac oraz dla zastępu (zastępów) ubezpieczającego,
  5)   składowania urządzeń, sprzętu i materiałów przygotowanych do użycia w akcji ratowniczej,
  6)   składowania urządzeń, sprzętu i materiałów niesprawnych lub zużytych w czasie wykonywania prac ratowniczych.
2. Miejsce składowania sprzętu ratowniczego przeznaczonego do użycia w akcji ratowniczej oraz sprzętu użytego i wymagającego wymiany, kontroli i naprawy powinno być wyraźnie oznaczone.
3. W podziemnym zakładzie górniczym, w przypadku zdalnego pobierania prób powietrza i analizy tych prób za pomocą chromatografu lub innych urządzeń, należy wydzielić część bazy ratowniczej niezbędną do zainstalowania odpowiedniego sprzętu oraz do pracy osób obsługujących ten sprzęt lub wyznaczyć inne miejsce do zlokalizowania tego sprzętu, odpowiadające wymaganiom określonym w § 108.

§ 110. Baza ratownicza powinna mieć stałą łączność telefoniczną lub radiową z pomieszczeniem kierownika akcji i zastępami wykonującymi prace ratownicze.

§ 111. 1. Baza ratownicza powinna być wyposażona stosownie do rozmiarów i rodzajów prowadzonej akcji ratowniczej.
2. W podziemnym zakładzie górniczym wyposażenie bazy ratowniczej powinno obejmować:
  1)   wyposażenie zasadnicze bazy w sprzęt oraz urządzenia i środki do wykonywania prac ratowniczych,
  2)   wyposażenie uzupełniające (specjalistyczny sprzęt ratowniczy), które wynika z rodzaju prowadzonej akcji ratowniczej, ustalane przez kierownika akcji ratowniczej,
  3)   wyposażenie pomocnicze, ułatwiające działalność bazy lub konieczne do prawidłowego funkcjonowania bazy, ustalane przez kierownika akcji na dole z kierownikiem bazy ratowniczej.
3. W zakładzie górniczym wydobywającym kopaliny otworami wiertniczymi wyposażenie bazy ratowniczej w sprzęt ratowniczy oraz urządzenia i środki do wykonywania prac ratowniczych, w zależności od rodzaju zagrożenia, określa kierownik akcji w porozumieniu z kierownikiem bazy.
4. Wyposażenie bazy ratowniczej w podziemnym zakładzie górniczym reguluje załącznik nr 3 do rozporządzenia.

§ 112. Sprzęt i urządzenia, które nie posiadają dopuszczenia do stosowania w podziemnych wyrobiskach zakładów górniczych, a takiego dopuszczenia wymagają, można używać do wykonywania prac ratowniczych tylko na podstawie decyzji kierownika akcji ratowniczej.

Kierownik bazy ratowniczej

§ 113. 1. Do pełnienia funkcji kierownika bazy ratowniczej można wyznaczyć tylko te osoby kierownictwa lub dozoru ruchu zakładu górniczego, które odbyły odpowiednie szkolenie w zakresie ratownictwa górniczego.
2. Kierownik bazy ratowniczej jest obowiązany:
  1)   spowodować wykonanie odpowiednich stanowisk na sprzęt ratowniczy i pomocniczy znajdujący się w bazie,
  2)   odpowiednio rozlokować sprzęt w bazie,
  3)   zorganizować miejsca wyczekiwania i wypoczynku dla ratowników uczestniczących w akcji,
  4)   dopilnować wyposażenia bazy w wymagany sprzęt,
  5)   zorganizować w bazie miejsce pracy dla lekarza, jeśli zachodzi potrzeba jego obecności,
  6)   dopilnować właściwego wyposażenia ratowników udających się do prac ratowniczych w strefie zagrożenia,
  7)   dopilnować właściwego rozmieszczenia sprzętu kontrolno-pomiarowego obsługiwanego z bazy,
  8)   bieżąco aktualizować mapę rejonu prac ratowniczych znajdującą się w bazie,
  9)   dopilnować właściwego przeprowadzania kontroli sprzętu stanowiącego wyposażenie zastępu ratowniczego, zarówno przez mechanika sprzętu ratowniczego, jak i przez ratowników i zastępowych,
  10)  dopilnować przeprowadzenia przez lekarza badań kontrolnych ratowników wchodzących do strefy zagrożenia i z niej wracających, w razie prowadzenia prac w szczególnie trudnych warunkach,
  11)  dopilnować właściwej organizacji udzielania pomocy medycznej osobom poszkodowanym w razie wypadku,
  12)  dopilnować dostawy do bazy napojów oraz żywności,
  13)  ewidencjonować osoby przybywające do bazy i znajdujące się w rejonie prowadzenia prac ratowniczych,
  14)  dokumentować przebieg akcji ratowniczej, związanej z daną bazą,
  15)  rejestrować czas wyjścia zastępów ratowniczych z bazy do strefy zagrożenia oraz czas powrotu zastępów do bazy ratowniczej,
  16)  wykonać obowiązki określone w § 25 ust. 5 pkt 1 i 2,
  17)  stale przebywać w bazie ratowniczej.
3. Kierownik bazy podlega kierownikowi akcji na dole.

§ 114. 1. Wszystkie osoby przybywające do bazy ratowniczej są obowiązane zgłosić się do kierownika bazy ratowniczej.
2. Zastępowi zastępów ratowniczych i kierownicy innych zespołów ratowniczych przybywający do bazy ratowniczej oraz osoby dozoru zgłaszające się w bazie są obowiązani przedstawić kierownikowi bazy ratowniczej imienny wykaz podległych im osób, a ponadto kartę udziału zastępu ratowniczego w akcji.
3. Każda osoba przybyła do bazy ratowniczej może opuścić bazę tylko za zezwoleniem kierownika bazy ratowniczej.

Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego w czasie akcji ratowniczej

§ 115. 1. W czasie akcji ratowniczej w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego powinien być stale obecny kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego lub jego zastępca.
2. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa, w czasie akcji ratowniczej, jest obowiązany zapewnić:
  1)   przygotowanie odpowiedniej ilości sprawnego sprzętu ratowniczego i pomocniczego, jaki może być potrzebny do prowadzenia akcji,
  2)   przygotowanie odpowiedniej liczby zastępów ratowniczych na poszczególnych zmianach roboczych oraz obecność w tych zastępach odpowiednich specjalistów,
  3)   prowadzenie ścisłej ewidencji ratowników własnych i obcych,
  4)   przygotowanie odpowiedniej ilości dodatkowej odzieży ochronnej i innych środków,
  5)   dostawę napojów i żywności,
  6)   niezbędne środki transportu do przewozu sprzętu i ratowników we współdziałaniu z innymi służbami zakładu górniczego,
  7)   dodatkową obsadę mechaników sprzętu ratowniczego, przewidzianych do pracy zarówno w kopalnianej stacji ratownictwa, jak i w bazie ratowniczej.

3. Zabezpieczenie medyczne akcji ratowniczych


§ 116. 1. Kierownik akcji ratowniczej powinien zapewnić niezbędne zabezpieczenie medyczne w czasie akcji ratowniczej.
2. Pomoc lekarską w czasie akcji ratowniczych mogą zapewnić:
  1)   lekarze-ratownicy górniczy z jednostki ratownictwa,
  2)   lekarze spełniający wymagania przepisów ogólnych, których udział zapewni zakład górniczy.
3. Kierownik akcji ratowniczej określa konieczną liczbę lekarzy na zmianie roboczej do medycznego zabezpieczenia akcji ratowniczej.

§ 117. 1. W czasie akcji ratowniczych prowadzonych w podziemnych zakładach górniczych, związanych z ratowaniem zagrożonych lub poszkodowanych ludzi, prowadzonych w trudnych warunkach cieplnych oraz atmosferze niezdatnej do oddychania, w bazie ratowniczej musi być lekarz mający do dyspozycji środki i sprzęt medyczny.
2. W przypadku innych akcji o potrzebie obecności lekarza w bazie ratowniczej decyduje kierownik akcji ratowniczej.

§ 118. Miejscem pracy lekarza, w tym lekarza-ratownika górniczego, w czasie akcji ratowniczej jest baza ratownicza, w której powinien być przygotowany sprzęt do udzielania pomocy poszkodowanym, jak również - w razie potrzeby - do przeprowadzania badań kontrolnych ratowników udających się do wykonywania prac ratowniczych lub wracających ze strefy zagrożenia po wykonaniu zadań.

§ 119. W czasie akcji ratowniczych, prowadzonych w atmosferze zawierającej gazy szkodliwe lub niedostateczną zawartość tlenu, w szczególności przy pożarach, wybuchach gazów i pyłu węglowego, wyrzutach gazów i skał, nagłych wypływach gazów do wyrobisk, w trudnych warunkach cieplnych, podczas erupcji płynu złożowego w zakładach poszukujących oraz w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi, nie wolno kierować lekarza do strefy zagrożenia.

§ 120. W akcjach ratowniczych, w czasie których w strefie zagrożenia występują warunki stwarzające potrzebę używania aparatów oddechowych, lekarz w uzgodnieniu z kierownikiem akcji może udzielić pomocy poszkodowanym przebywającym jeszcze w strefie zagrożenia, jeżeli stwierdzi, że może pracować w warunkach istniejącego zagrożenia.

4. Udział jednostki ratownictwa w akcji ratowniczej


§ 121. 1. W razie powierzenia przez przedsiębiorcę jednostce ratownictwa czynności w zakresie ratownictwa górniczego, o potrzebie wezwania do akcji służb ratowniczych tej jednostki decyduje kierownik akcji ratowniczej.
2. Specjalista jednostki ratownictwa, będący zawodowym ratownikiem górniczym i biorący udział w akcji ratowniczej w wyrobiskach podziemnych (w obiekcie), jest zobowiązany do współpracy z kierownikiem akcji na dole (w obiekcie), w zakresie dotyczącym w szczególności:
  1)   wyposażenia bazy w sprzęt ratowniczy oraz w sprzęt niezbędny do realizacji zadania, jakie ma być wykonane na danej zmianie roboczej,
  2)   pracy kierownika bazy, lekarza-ratownika górniczego oraz mechanika sprzętu ratowniczego zatrudnionego w bazie,
  3)   prawidłowości przygotowania zastępów ratowniczych przed ich wyjściem z bazy do wykonywania prac ratowniczych,
  4)   dopilnowania przestrzegania czasu pracy zastępów ratowniczych w strefie zagrożenia,
  5)   dopilnowania pracy specjalistów z jednostki ratownictwa, zatrudnionych przy pracach pomiarowych i innych.
3. Pracujący w sztabie akcji przedstawiciel jednostki ratownictwa jest zobowiązany do:
  1)   ścisłej współpracy z kierownikiem akcji ratowniczej oraz innymi członkami sztabu akcji w zakresie sposobu jej organizacji,
  2)   współpracy w zakresie zabezpieczenia medycznego akcji ratowniczej,
  3)   koordynacji pracy pracowników jednostki ratownictwa biorących udział w akcji ratowniczej.

§ 122. O potrzebie wezwania do akcji zastępów ratowniczych innych przedsiębiorców decyduje kierownik akcji ratowniczej.

5. Organizacja pracy zastępów ratowniczych w akcjach ratowniczych

Podstawowe zasady działania zastępów ratowniczych w akcjach ratowniczych

§ 123. W podziemnym zakładzie górniczym:
  1)   w razie powstania zagrożenia i konieczności podjęcia akcji ratowniczej, zastęp dyżurujący lub zastępy zabezpieczające kilka zakładów górniczych są zobowiązane do niezwłocznego udania się do miejsca wskazanego przez dyspozytora ruchu zakładu górniczego lub osobę kierującą akcją ratowniczą,
  2)   zastępowy zastępu dyżurującego, w drodze do miejsca akcji, jest obowiązany utrzymywać łączność z dyspozytorem ruchu zakładu górniczego,
  3)   po przybyciu na wskazane miejsce zastęp dyżurujący powinien zgłosić się do kierownika akcji ratowniczej, a następnie przystąpić do wykonania prac ratowniczych zgodnie z jego poleceniem,
  4)   w razie utrzymywania tylko jednego zastępu dyżurującego, wymagane przepisami ubezpieczenie tego zastępu do wykonywania prac ratowniczych stanowią zastępy znajdujące się w drodze do bazy ratowniczej.

§ 124. 1. Liczba osób zatrudnionych w akcji ratowniczej powinna być ograniczona tylko do pracowników zatrudnionych przy wykonywaniu i nadzorowaniu prac ratowniczych i pomocniczych.
2. Kierownik akcji ratowniczej jest obowiązany określić zakres prac ratowniczych przewidzianych do wykonywania przez ratowników górniczych oraz przez osoby nie będące ratownikami górniczymi.
3. W przypadku prac ratowniczych wykonywanych w związku z powstałym zagrożeniem, w którego wyniku w strefie zagrożenia powstała lub może powstać atmosfera niezdatna do oddychania, w strefie tej należy zatrudnić wyłącznie ratowników górniczych.

§ 125. 1. W czasie akcji ratowniczych dzielenie zastępów ratowniczych na mniejsze zespoły jest niedopuszczalne.
2. Ratowników zatrudniać można równocześnie w kilku miejscach lub kolejno w jednym miejscu, pod warunkiem utrzymywania z nimi przez zastępowego kontaktu głosowego lub wzrokowego.

§ 126. 1. Podczas akcji ratowniczej pracą ratowników w zastępie kieruje zastępowy.
2. Gdy w trakcie prac ratowniczych zastępowy nie może dalej pełnić funkcji, jego obowiązki musi przejąć zastępca.

§ 127. 1. W czasie akcji ratowniczej zastępowy jest odpowiedzialny za:
  1)   wyznaczenie swojego zastępcy,
  2)   dopilnowanie wykonania kontroli aparatów przez ratowników podległego mu zastępu, przed wyjściem z bazy,
  3)   ustalenie miejsca nałożenia masek, jeśli okoliczności nie wymagają ich nałożenia przy wyjściu z bazy,
  4)   wykonanie czynności kontrolnych przewidzianych dla zastępowego po nałożeniu masek przez ratowników podległego mu zastępu,
  5)   pobranie z bazy przez zastęp wyposażenia niezbędnego do wykonania zleconych prac ratowniczych,
  6)   dokonanie okresowej (co 15 minut) kontroli zapasu tlenu (powietrza) w aparatach ratowniczych,
  7)   przeprowadzenie ponownej kontroli szczelnego nałożenia masek i stanu aparatów, a zwłaszcza węży, po przejściu trudnego odcinka drogi,
  8)   dopilnowanie, aby w warunkach słabej widoczności zastęp był połączony linką ratowniczą,
  9)   organizację pracy w zastępie oraz właściwe wykonanie zadań zleconych przez kierownika akcji na dole,
  10)  utrzymywanie łączności z bazą oraz dokonywanie pomiarów składu atmosfery i temperatury w miejscu pracy zastępu,
  11)  rozdzielenie prac do wykonania przez poszczególnych ratowników i ich zorganizowanie zgodnie z ustaleniami kierownika akcji.
2. W czasie dojścia do miejsca wykonywania prac ratowniczych i powrotu do bazy zastęp idzie w następującej kolejności: zastępca zastępowego, ratownicy i zastępowy.
3. W drodze do miejsca wykonywania prac ratowniczych zastępowy ma obowiązek dokonywania obserwacji oraz czynności kontrolno-pomiarowych, określonych przez kierownika akcji ratowniczej, a także informowania o dokonanych spostrzeżeniach i pomiarach kierownika bazy ratowniczej.
4. Zastępowy obowiązany jest stale czuwać nad pracą swego zastępu w czasie wykonywania prac ratowniczych. Może on wykonywać prace w ramach zadań zleconych zastępowi ratowniczemu, jeżeli to nie ograniczy jego możliwości czuwania nad bezpieczeństwem ratowników w zastępie.
5. Po przybyciu do bazy zastępowy zgłasza przełożonemu powrót zastępu, sposób wykonania zadania i swoje spostrzeżenia.

§ 128. 1. W podziemnym zakładzie górniczym, w celu przeprowadzenia prac ratowniczych z udziałem ratowników, kierownik akcji ratowniczej powinien dysponować co najmniej dwoma zastępami ratowniczymi, z których jeden jest zatrudniony w strefie zagrożenia, a drugi ubezpiecza go przebywając w bazie ratowniczej.
2. Od postanowień ust. 1 można wyjątkowo odstąpić w razie konieczności ratowania ludzi, pod warunkiem, że drugi zastęp - ubezpieczający znajduje się w drodze do bazy ratowniczej.
3. W zakładzie górniczym wydobywającym kopaliny otworami wiertniczymi sposób ubezpieczenia ratowników wykonujących prace ratownicze ustala kierownik akcji ratowniczej.

§ 129. 1. Zastęp ratowniczy wysyłany do prac w strefie zagrożenia powinien być poinformowany o rodzaju zagrożenia i warunkach w strefie zagrożenia, drodze (drogach) dojścia do strefy zagrożenia i do miejsca pracy w tej strefie oraz o zadaniach, jakie jest obowiązany wykonać.
2. Zastęp ratowniczy, kierowany do prac w strefie zagrożenia, musi być wyposażony w sprzęt ratowniczy, stosownie do rodzaju zagrożenia.
3. W poleceniu wydanym zastępowemu należy podać dokładny czas wyjścia z bazy ratowniczej oraz planowany czas powrotu po wykonaniu zadania.
4. Wyjście zastępu z bazy ratowniczej do strefy zagrożenia może nastąpić tylko po zgłoszeniu o tym kierownikowi bazy.

§ 130. 1. W czasie przeprowadzania rozpoznania zagrożenia w składzie zastępu (zastępów) wysyłanego z bazy ratowniczej do strefy zagrożenia powinien być ratownik znający teren, w którym jest przeprowadzana akcja ratownicza.
2. Zastępy ratownicze, którym zlecono zadanie ewakuacji osób zagrożonych, udzielenia pierwszej pomocy poszkodowanym oraz wytransportowania ich do bazy, powinny być wyposażone w sprzęt do udzielania pierwszej pomocy i transportu poszkodowanych (np. nosze) oraz w razie występowania atmosfery niezdatnej do oddychania - w sprzęt ochrony dróg oddechowych, przeznaczony do ewakuacji osób.
3. Zastęp ratowniczy w drodze do miejsca wykonywania prac ratowniczych w strefie zagrożenia, w czasie ich wykonywania oraz w drodze powrotnej, powinien przez cały czas utrzymywać łączność telefoniczną lub radiową z bazą ratowniczą.
4. W razie gdy łączność, o której mowa w ust. 3, zostanie przerwana, zastęp ratowniczy jest obowiązany wycofać się do bazy, przy czym przy wycofywaniu się powinien dążyć do nawiązania łączności za pomocą umownych sygnałów.
5. W podziemnych zakładach górniczych należy stosować następujące sygnały umowne:
  1)   sygnały akustyczne:
sygnały bazy:
2 uderzenia - czy wszystko w porządku?
3 uderzenia - pomoc idzie
4 uderzenia - wracać
sygnały zastępu:
2 uderzenia - wszystko w porządku
3 uderzenia - żądamy pomocy
4 uderzenia - wracamy,
  2)   sygnały świetlne:
w razie powstania możliwości wykorzystania sygnalizacji świetlnej ustala się:
sygnały bazy:
2 długie sygnały - czy wszystko w porządku?
3 długie sygnały - pomoc idzie
4 długie sygnały - wracać
sygnały zastępu:
2 długie sygnały - wszystko w porządku
3 długie sygnały - żądamy pomocy
4 długie sygnały - wracamy,
  3)   przed rozpoczęciem nadawania sygnałów należy zwrócić na nie uwagę odbiorców przez nadanie krótkich kilku po sobie następujących sygnałów; odbiorcy sygnałów są obowiązani w ten sam sposób zapewnić nadających, że są gotowi do odbioru sygnałów.

§ 131. 1. W czasie wykonywania prac ratowniczych każdy ratownik jest zobowiązany do uważnego obserwowania miejsca wykonywania tych prac. W razie stwierdzenia zagrożenia, jest obowiązany ostrzec pozostałych ratowników i powiadomić zastępowego.
2. Niedopuszczalne jest samowolne oddalanie się ratowników z miejsca pracy zastępu ratowniczego lub wykonywanie jakichkolwiek prac bez ich uprzedniego uzgodnienia z zastępowym.

§ 132. 1. Powtórne skierowanie zastępu do prac ratowniczych w strefie zagrożenia może nastąpić po odpowiednim wypoczynku, który nie powinien być krótszy od czasu pracy. Jeżeli w bazie jest obecny lekarz, to on określa zdolność ratowników do dalszego wykonywania prac ratowniczych oraz niezbędny czas na regenerację sił.
2. W razie gdy kierownik akcji nie przewiduje dalszego zatrudnienia zastępu ratowniczego, opuszczenie bazy może nastąpić tylko po uzyskaniu zgody kierownika bazy.

§ 133. 1. Jeżeli w akcji ratowniczej ratownik zasłabnie lub ulegnie wypadkowi, pozostali członkowie zastępu powinni natychmiast powiadomić o tym kierownika bazy, wycofać się ze strefy zagrożonej, wyprowadzając lub wynosząc poszkodowanego, i oddać go pod opiekę lekarza.
2. O fakcie zasłabnięcia lub wypadku w czasie akcji ratowniczej należy niezwłocznie powiadomić właściwy organ państwowego nadzoru górniczego.

§ 134. 1. Jeżeli w akcji ratowniczej zatrudnione są również zastępy obce, do czasu dokładnego rozpoznania terenu prac ratowniczych zastępom tym należy przydzielić przewodników.
2. Przewodnicy, o których mowa w ust. 1, mogą stanowić każdorazowo szóstą osobę w zastępie i obowiązani są towarzyszyć zastępowi ratowniczemu.
3. Jeżeli prace ratownicze są prowadzone w warunkach atmosfery niezdatnej do oddychania, przewodnik musi być ratownikiem górniczym.

§ 135. Kierownik stacji ratowniczej jest obowiązany zapewnić przybyłym zastępom ratowniczym pomoc przy transporcie sprzętu i urządzeń ratowniczych na terenie zakładu górniczego oraz w drodze do bazy ratowniczej.

Zasady organizacji pracy zastępów ratowniczych w atmosferze niezdatnej do oddychania

§ 136. Za akcję ratowniczą w atmosferze niezdatnej do oddychania uważa się wszelkie prace przeprowadzone przez ratowników w atmosferze, w której w wyniku nagromadzenia się wody, pożaru, wybuchu gazów lub pyłów, wyrzutu gazów i skał, wypływu gazów z górotworu lub zrobów, braku przepływu powietrza, erupcji płynu złożowego, awarii instalacji technologicznej, występuje przekroczenie dopuszczalnych stężeń gazów lub par szkodliwych albo niedostateczna zawartość tlenu.

§ 137. 1. Prace ratownicze w atmosferze niezdatnej do oddychania należy wykonywać wyłącznie przy pomocy ratowników używających tlenowych (powietrznych) aparatów oddechowych roboczych.
2. Zastęp ratowniczy powinien być wyposażony w tlenowe (powietrzne) aparaty oddechowe robocze tego samego typu oraz o jednakowym czasie ochronnego działania.
3. W zakładzie górniczym wydobywającym kopaliny otworami wiertniczymi kierownik akcji może ustalić sprzęt ochrony dróg oddechowych, stosowany podczas wykonywania prac ratowniczych, inny niż wymieniony w ust. 1, spełniający wymagania określone w § 24 ust. 1.

§ 138. 1. Ratownicy przed wyjściem z bazy do strefy zagrożenia są zobowiązani do wykonywania kontroli sprawności tlenowych (powietrznych) aparatów oddechowych roboczych, zgodnie z instrukcją użycia tych aparatów.
2. Po wykonaniu czynności, o której mowa w ust. 1, zastępowy jest obowiązany osobiście skontrolować prawidłowość założenia i działania tlenowego (powietrznego) aparatu oddechowego roboczego każdego ratownika, zgodnie z instrukcją jego użycia, kontrolę zaś aparatu zastępowego wykonuje jego zastępca.

§ 139. Zakładanie tlenowych (powietrznych) aparatów oddechowych roboczych przez ratowników i związane z tym czynności kontrolne powinny być wykonywane tylko na polecenie zastępowego i pod jego nadzorem.

§ 140. 1. W podziemnym zakładzie górniczym zastęp wyruszający z bazy do miejsca wykonywania prac ratowniczych w atmosferze niezdatnej do oddychania powinien być wyposażony w:
  1)   tlenowe aparaty oddechowe robocze,
  2)   oświetlenie osobiste dla każdego ratownika,
  3)   butlę dwulitrową (zapasową) z tlenem o ciśnieniu 20 MPa i urządzenie do podawania tlenu pod maskę,
  4)   przyrządy do wykrywania i pomiaru gazów, ustalone przez kierownika akcji,
  5)   jeden komplet kluczy do tlenowych aparatów oddechowych roboczych, opatrunki osobiste, kredę, metr, zegarek, notes, nóż ciesielski, termometr górniczy oraz linkę ratowniczą,
  6)   inny dodatkowy sprzęt według potrzeb, ustalony przez kierownika bazy.
2. W zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi zastęp wyruszający z bazy do miejsca wykonywania prac ratowniczych w tlenowych (powietrznych) aparatach oddechowych roboczych powinien być wyposażony również we właściwą odzież ochronną, sprzęt kontrolno-pomiarowy, narzędzia i inne środki potrzebne do wykonania zadania, ustalone przez kierownika akcji.
3. W razie przewidywanego ratowania ludzi, zastęp jest obowiązany zabrać dodatkowo sprzęt ochrony dróg oddechowych, przeznaczony do ewakuacji poszkodowanych, nosze i inny sprzęt do udzielania pierwszej pomocy, ustalony przez kierownika akcji.

§ 141. 1. Jeżeli baza ratownicza znajduje się blisko strefy zagrożenia, zastępowy jest obowiązany polecić założenie tlenowych aparatów oddechowych roboczych, otwarcie tlenu i nałożenie masek już w bazie ratowniczej.
2. Jeżeli nie zachodzi przypadek, o którym mowa w ust. 1, należy postępować następująco:
  1)   ratownicy wychodzą z bazy do miejsca ustalonego przez kierownika akcji tylko w założonych tlenowych (powietrznych) aparatach oddechowych roboczych i przykręconych do nich maskach, przy zamkniętym dopływie tlenu (powietrza),
  2)   w drodze z bazy do miejsca wykonywania prac ratowniczych zastępowy idzie na czele zastępu i jest obowiązany przeprowadzać doraźne kontrole składu atmosfery podręcznymi przyrządami do wykrywania i pomiaru gazów, w okresach ustalonych przez kierownika akcji; w razie stwierdzenia dymów lub niebezpiecznych stężeń gazów szkodliwych, zastępowy jest obowiązany zatrzymać zastęp, nakazać otwarcie dopływu tlenu (powietrza) i nałożenie masek oraz skontrolować prawidłowość nałożenia i szczelności masek, jak również zapas tlenu (powietrza) i otwarcie zaworu w tlenowym (powietrznym) aparacie oddechowym roboczym każdego ratownika; nałożenie maski i otwarcie zaworu aparatu zastępowego kontroluje jego zastępca,
  3)   w razie nagłej zmiany stężenia gazów szkodliwych, należy natychmiast otworzyć dopływ tlenu (powietrza) i nałożyć maski bez przeprowadzenia kontroli stanu aparatów, o której mowa w ust. 2 pkt 2,
  4)   po stwierdzeniu prawidłowego nałożenia masek i stanu aparatów zastęp może wyruszyć do strefy zagrożenia według kolejności określonej w § 127 ust. 2.

§ 142. 1. Przed wejściem do strefy zagrożenia zastęp jest zobowiązany do poruszania się w szyku zwartym (w razie zadymienia ratownicy powinni być połączeni linką ratowniczą), w kolejności określonej w § 127 ust. 2. W tym samym porządku musi odbywać się powrót zastępu do bazy.
2. Jeżeli zastępowy i ratownicy jego zastępu nie znają rejonu zakładu górniczego, w którym są wykonywane prace ratownicze, na czele zastępu powinien iść ratownik-przewodnik, o którym mowa w § 134.
3. Zastępowy musi przestrzegać zasady, że każdy ratownik musi posiadać na bezpieczną drogę powrotu zapas tlenu (powietrza) w ilości dwukrotnie większej od tej, jaką zużył na drogę z bazy do miejsca docelowego, powiększony o 1 MPa.

§ 143. 1. W razie jakiejkolwiek niedyspozycji ratownika lub niewłaściwego działania tlenowego (powietrznego) aparatu oddechowego roboczego, zastępowy jest zobowiązany do natychmiastowego zgłoszenia o tym kierownikowi bazy i wycofania całego zastępu do bazy.
2. Ratownikowi wykonującemu pracę w atmosferze niezdatnej do oddychania nie wolno zdjąć ani zerwać maski.
3. W razie zerwania maski przez ratownika, zastępowy musi ponownie nałożyć mu maskę, dodać tlenu zaworem dodawczym (w razie stosowania tlenowych aparatów roboczych), powiadomić kierownika bazy i natychmiast wycofać zastęp do atmosfery zdatnej do oddychania.
4. Każde użycie zaworu dodawczego w tlenowym aparacie oddechowym roboczym ratownik powinien zgłosić zastępowemu, który ma obowiązek skontrolować zapas tlenu w aparacie tego ratownika.

§ 144. 1. Ratownikom wolno zdjąć tlenowe (powietrzne) aparaty oddechowe robocze (maski) dopiero na polecenie zastępowego, gdy ten przekona się, że zastęp jest już w atmosferze nieszkodliwej dla zdrowia.
2. Czas pracy ratownika w tlenowym aparacie oddechowym roboczym należy ograniczyć do 2 godzin; ratownik może pracować w aparacie dłużej niż 2 godziny w razie ratowania ludzi lub wykonywania ważnych czynności na polecenie kierownika akcji.
3. Czas pracy ratownika używającego powietrznego aparatu oddechowego roboczego powinien być dostosowany do czasu ochronnego działania aparatu, z uwzględnieniem zasady, o której mowa w § 142 ust. 3.

§ 145. W razie wielokrotnego używania tlenowych (powietrznych) aparatów oddechowych roboczych w wyrobiskach, jeden z mechaników sprzętu ratowniczego zakładu górniczego powinien znajdować się w bazie ratowniczej.

§ 146. Wykonywanie czynności kontrolnych w strefie zagrożenia, w której występuje atmosfera niezdatna do oddychania, jest dozwolone wyłącznie przez osoby będące ratownikami górniczymi, udające się do tej strefy wraz z zastępem ratowniczym, z zachowaniem wymagań określonych w § 137.

§ 147. W razie wypadku ratownika używającego tlenowego (powietrznego) aparatu oddechowego:
  1)   zastępowy, po wyjściu zastępu ze strefy zagrożenia i po zdjęciu maski poszkodowanemu, powinien odczytać wskazanie manometru, zamknąć dopływ tlenu (powietrza) w aparacie poszkodowanego oraz poddać poszkodowanego pod opiekę lekarską,
  2)   kierownik bazy ratowniczej powinien zabezpieczyć i przekazać do kopalnianej stacji ratownictwa górniczego tlenowy (powietrzny) aparat roboczy poszkodowanego, wraz z przykręconą do niego maską używaną w czasie wypadku,
  3)   aparat, wraz z pochłaniaczami i maską, do czasu przekazania specjalistycznej jednostce, wskazanej przez właściwy organ państwowego nadzoru górniczego, powinien być zabezpieczony przez kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego w zamkniętym pomieszczeniu.

Rozdział 5

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA W ZAKRESIE ORGANIZACJI SPECJALISTYCZNEJ SŁUŻBY RATOWNICTWA DO WYKONYWANIA PRAC PODWODNYCH W PODZIEMNYCH WYROBISKACH GÓRNICZYCH

§ 148. Do wykonywania prac podwodnych w podziemnych wyrobiskach górniczych może być powołana specjalistyczna służba ratownicza, którą stanowią:
  1)   co najmniej dwa zastępy ratownicze specjalistyczne do wykonywania prac podwodnych, zwane dalej "zastępami nurkowymi",
  2)   mechanicy nurkowego sprzętu ratowniczego,
  3)   kierownicy prac podwodnych,
  4)   lekarze-ratownicy przygotowani do współdziałania z zastępami nurkowymi.

§ 149. Specjalistyczna służba ratownicza, o której mowa w § 148, może być powołana w ramach służby ratownictwa w zakładzie górniczym lub w jednostce ratownictwa.

§ 150. 1. Zastęp nurkowy stanowi najmniejszą jednostkę organizacyjną, która może samodzielnie wykonywać prace podwodne w czasie akcji ratowniczych lub zapobiegawczych, prowadzonych w zakładach górniczych.
2. Zastęp nurkowy składa się z:
  1)   zastępowego,
  2)   chronometrażysty,
  3)   nurka operacyjnego,
  4)   nurka ubezpieczającego,
  5)   sygnalisty.
3. Członkiem zastępu nurkowego może być tylko ratownik górniczy.
4. Zastępowym zastępu nurkowego może być osoba mająca co najmniej 6 lat pracy pod ziemią oraz 3-letni staż w charakterze ratownika górniczego nurka.
5. Ratownikiem górniczym nurkiem może być osoba, która:
  1)   ma książeczkę nurka lub płetwonurka,
  2)   nie przekroczyła 35 roku życia,
  3)   ukończyła kurs podstawowy dla ratowników górniczych nurków i zdała egzamin z wynikiem pozytywnym,
  4)   ma aktualne świadectwo zdrowia, wydane przez lekarza przeszkolonego w zakresie fizjopatologii nurkowania,
  5)   uczestniczy w przewidzianych przepisami ćwiczeniach ratowniczych, zgrupowaniach szkoleniowych i szkoleniach okresowych.
6. Ratownik górniczy nurek jest zobowiązany do:
  1)   udziału w akcjach ratowniczych i zapobiegawczych, związanych ze zwalczaniem zagrożenia wodnego,
  2)   poddawania się badaniom lekarskim okresowym w półrocznych odstępach czasu oraz kontrolnym po każdej przerwie w nurkowaniu, trwającej dłużej niż 3 miesiące, lub po każdej chorobie trwającej dłużej niż 14 dni,
  3)   odbywania wymaganych ćwiczeń ratowniczych, w tym specjalistycznych ćwiczeń ratowniczych, i uczestniczenia w zgrupowaniach szkoleniowych,
  4)   odbywania co 5 lat kursów szkoleniowych okresowych dla ratowników górniczych nurków.

§ 151. 1. Mechanikiem nurkowego sprzętu ratowniczego może być osoba, która:
  1)   jest mechanikiem sprzętu ratowniczego drużyny ratowniczej,
  2)   jest czynnym lub byłym ratownikiem górniczym nurkiem,
  3)   ukończyła z wynikiem pozytywnym kurs podstawowy dla mechaników nurkowego sprzętu ratowniczego,
  4)   uczestniczy w wymaganych ćwiczeniach ratowniczych, zgrupowaniach szkoleniowych i szkoleniach okresowych.
2. Mechanik nurkowego sprzętu ratowniczego jest zobowiązany do:
  1)   dbania o należyty stan techniczny sprzętu nurkowego i urządzeń znajdujących się w wyposażeniu zastępu nurkowego,
  2)   uczestniczenia w akcjach ratowniczych i zapobiegawczych w zakładach górniczych,
  3)   uczestniczenia w specjalistycznych ćwiczeniach ratowniczych i zgrupowaniach szkoleniowych.

§ 152. 1. Kierownikiem prac podwodnych może być osoba, która:
  1)   jest osobą dozoru co najmniej średniego i ma kwalifikacje do prowadzenia prac ratowniczych pod ziemią,
  2)   jest czynnym lub byłym ratownikiem górniczym nurkiem,
  3)   ma ukończony kurs kierowników akcji na dole lub kierowników baz ratowniczych,
  4)   ma ukończony kurs podstawowy dla kierowników prac podwodnych,
  5)   uczestniczy w ćwiczeniach i szkoleniach okresowych.
2. Kierownik prac podwodnych jest zobowiązany do:
  1)   uzgadniania z kierownikiem akcji decyzji dotyczących wykonania prac podwodnych,
  2)   określenia możliwości wykonywania zadań zastępów nurkowych w akcjach ratowniczych i zapobiegawczych oraz decydowania w sprawach organizacji prac nurkowych,
  3)   nadzorowania prac wykonywanych przez zastępy nurkowe i czuwania nad przestrzeganiem zasad bezpieczeństwa pracy zastępów nurkowych, w szczególności w zakresie dopuszczalnej głębokości nurkowania,
  4)   uczestniczenia w specjalistycznych ćwiczeniach ratowniczych i zgrupowaniach szkoleniowych,
  5)   odbywania co 5 lat kursów szkoleniowych okresowych dla kierowników prac podwodnych.

§ 153. 1. Obowiązki lekarza-ratownika przygotowanego do współdziałania z zastępami nurkowymi może pełnić lekarz-ratownik górniczy, który został przeszkolony w zakresie fizjopatologii nurkowania i hiperbarii medycznej.
2. Lekarz-ratownik przygotowany do współdziałania z zastępami nurkowymi jest zobowiązany do:
  1)   przeprowadzania badań lekarskich przewidzianych dla ratowników górniczych nurków,
  2)   uczestniczenia w akcjach ratowniczych i zapobiegawczych, przeprowadzanych z udziałem zastępów nurkowych,
  3)   dokonywania oceny stanu zdrowia ratowników górniczych nurków przed zanurzeniem i po wyjściu z wody oraz sprawowania opieki lekarskiej nad ratownikami górniczymi nurkami, którzy ulegli wypadkowi w czasie prac podwodnych,
  4)   zapewnienia odpowiedniej opieki medycznej ratownikom górniczym nurkom w czasie ćwiczeń i zgrupowań szkoleniowych, organizowanych dla zastępów nurkowych,
  5)   odbywania co 5 lat kursów szkoleniowych okresowych, przewidzianych dla lekarzy-ratowników współdziałających z zastępami nurkowymi.

§ 154. Jednostka ratownictwa lub kopalniana stacja ratownictwa górniczego utrzymująca zastępy nurkowe jest zobowiązana do prowadzenia:
  1)   ewidencji członków zastępów nurkowych,
  2)   kartotek indywidualnych ratowników górniczych nurków, zawierających dane o przebiegu pracy w zastępach nurkowych,
  3)   dziennika zastępów nurkowych,
  4)   książki czynności nurkowych,
  5)   książki zawierającej dane o pracy sprężarki, sprężeniach w komorze dekompresyjnej, kontrolach aparatów nurkowych, skafandrów i innego sprzętu, w które wyposażone są zastępy nurkowe.

Rozdział 6

PRZEPIS KOŃCOWY

§ 155. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr 1

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA DOTYCZĄCE PLANU RATOWNICTWA ORAZ SPOSÓB JEGO SPORZĄDZANIA

1. Plan ratownictwa powinien być przechowywany w zakładzie górniczym u dyspozytora ruchu, w kopalnianej (zakładowej) stacji ratownictwa górniczego i w innym miejscu wyznaczonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2. Plan ratownictwa powinien zawierać:
2.1.   Wykaz nazw, adresów i numerów telefonów jednostek organizacyjnych oraz odpowiednich służb, osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego w miejscu pracy i zamieszkania, w tym:
2.1.1.  jednostki, które należy wezwać do udziału w akcji ratowniczej lub które należy powiadomić o prowadzonej akcji,
2.1.2.  służby i poszczególne osoby z zakładu górniczego, które przewidziane są do kierowania pracami ratowniczymi i pomocniczymi w czasie akcji ratowniczej oraz ich nadzorowania i wykonywania,
2.2.   wykaz osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego, przewidzianych do pełnienia funkcji kierowniczych w czasie akcji, osób przewidzianych do zorganizowania określonych prac oraz odpowiedzialnych za utrzymanie w stałej gotowości środków materiałowych i technicznych do prowadzenia tych prac, z wyszczególnieniem obowiązków tych osób w czasie akcji ratowniczej,
2.3.   wykaz organów rządowej administracji ogólnej i specjalnej, które należy powiadomić o powstałych zagrożeniach,
2.4.   organizację służby ratownictwa górniczego w zakładzie górniczym, określającą:
2.4.1.  obsadę kopalnianej (zakładowej) stacji (punktu) ratownictwa górniczego, łącznie z nazwiskami rezerwowych mechaników sprzętu ratowniczego,
2.4.2.  liczbę zastępów ratowniczych, dyżurujących stale w zakładzie górniczym i sposób porozumiewania się dyspozytora z nimi (alarmowania),
2.4.3.  organizację innych służb, które mogą być angażowane do akcji ratowniczej,
2.4.4.  sposoby powiadamiania ratowników na podstawie aktualnego wykazu miejsc ich zatrudnienia lub przebywania,
2.5.   w organizacji służby ratownictwa górniczego i służb pogotowia:
2.5.1.  lokalizację pomieszczeń przewidzianych jako:
1)   pomieszczenie kierownika akcji ratowniczej i sekretarza technicznego kierownika akcji,
2)   pomieszczenie dla sztabu akcji,
3)   pomieszczenie dla zastępów i innych osób przybyłych w związku z akcją ratowniczą,
2.5.2.  systemy całodobowej łączności pomiędzy zakładem górniczym a kierownikiem ruchu zakładu górniczego i dyspozytorem ruchu,
2.5.3.  system łączności pomiędzy kierownikiem akcji ratowniczej a sztabem akcji, bazą ratowniczą oraz osobami i służbami określonymi w planie ratownictwa, spełniający wymagania określone w § 100 i 101 rozporządzenia,
2.6.   wykaz sprzętu, urządzeń i materiałów przewidzianych do użytku w czasie akcji ratowniczej (ze szczególnym uwzględnieniem jej początkowej fazy), miejsce ich składowania, sposób transportu oraz wykaz osób odpowiedzialnych za terminowe wyposażenie akcji w sprzęt ratowniczy,
2.7.   organizację pomocy medycznej w czasie akcji ratowniczej dla podziemnych zakładów górniczych, określającą:
2.7.1.  wykaz nazwisk, miejsc pracy i zamieszkania oraz numerów telefonów personelu medycznego, przewidzianego do wykonywania zadań w akcji ratowniczej w zakładzie górniczym,
2.7.2.  lokalizację pomieszczeń przewidzianych do udzielania pierwszej pomocy medycznej na powierzchni zakładu górniczego (punkty opatrunkowe, izby opatrunkowe, przychodnia przyzakładowa) oraz numery telefonów w tych pomieszczeniach:
1)   lokalizację pomieszczeń przewidzianych dla poszkodowanych,
2)   miejsce postoju samochodu sanitarnego (własnego) oraz nazwiska i numery telefonów osób zapewniających obsługę samochodu,
2.8.   zasady zapewnienia obsługi medycznej podczas akcji ratowniczej w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi, a w szczególności:
2.8.1.  sposoby organizowania pomocy medycznej podczas akcji na wiertni,
2.8.2.  dobór właściwych środków pomocy w zależności od rodzajów zagrożeń,
2.9.   wykaz jednostek, które są przewidziane do udzielania specjalistycznej pomocy zakładowi górniczemu w czasie akcji ratowniczej, wraz z uzgodnionymi zasadami współpracy,
2.10.  plan wzajemnej pomocy zakładów górniczych.
3. Integralną część planu ratownictwa stanowi plan akcji przeciwpożarowej, który powinien zawierać dane potrzebne przy prowadzeniu akcji przeciwpożarowej w zakładzie górniczym.
3.1.   Część opisowa planu akcji przeciwpożarowej powinna zawierać następujące dane:
3.1.1.  spiętrzenia i wydajności wentylatorów głównych, (nominalne i rzeczywiste), z podaniem sposobu rewersji wentylacji głównej oraz zakresu i sposobu regulacji wydajności i spiętrzeń,
3.1.2.  depresje i wydajność stacji odmetanowania,
3.1.3.  wykaz miejsc szczególnie zagrożonych powstaniem pożaru,
3.1.4.  sposób wycofywania ludzi ze stref zagrożenia, w zależności od miejsca powstania pożaru, według wykazu w punkcie 3.1.3.,
3.1.5.  sposób zabezpieczenia prądów schodzących, oddziałów podpoziomowych i wentylatorów pomocniczych oraz sposoby uruchamiania tych zabezpieczeń,
3.1.6.  wykaz osób kierownictwa i dozoru ruchu oraz jednostek, które należy kolejno powiadamiać o pożarze,
3.1.7.  instrukcję dla osób dozoru ruchu, określającą sposób postępowania od chwili zauważenia pożaru do momentu otrzymania pierwszych poleceń od kierownika akcji przeciwpożarowej,
3.1.8.  inne zasady techniki górniczej lub ustalenia kierownika ruchu zakładu górniczego dotyczące zagadnień pożarowych,
3.2.   Część graficzna planu akcji przeciwpożarowej powinna zawierać:
3.2.1.  schemat przestrzenny sieci wentylacyjnej,
3.2.2.  mapy wentylacyjne w skali 1:5.000 lub 1:2.000, z zaznaczeniem:
1)   kierunków prądów powietrza świeżego i zużytego oraz prądów schodzących,
2)   tam wentylacyjnych, bezpieczeństwa, regulacyjnych i izolacyjnych,
3)   wentylatorów pomocniczych (jeśli takie istnieją),
4)   mostów wentylacyjnych,
5)   pól pożarowych oraz miejsc poprzednich pożarów,
6)   urządzeń łączności (sygnalizatorów i telefonów),
7)   poziomowych i oddziałowych komór przeciwpożarowych,
8)   zbiorników i chodników wodnych,
9)   czujników metanometrii automatycznej oraz czujników do kontroli innych gazów,
3.2.3.  schemat sieci rurociągów przeciwpożarowych i ich zasilanie z zaznaczeniem zasuw, ciśnienia oraz wydatku wody na końcowych odcinkach rurociągów,
3.2.4.  schemat sieci rurociągów sprężonego powietrza z zaznaczeniem zasuw,
3.2.5.  schemat sieci rurociągów podsadzkowych,
3.2.6.  schemat sieci rurociągów odmetanowania z zaznaczeniem zasuw,
3.2.7.  schemat zasilania w energię elektryczną podziemnej części zakładu górniczego, z naniesieniem rozdzielni i transformatorów, prostowników i akumulatorowni,
3.2.8.  mapy wyrobisk górniczych z naniesieniem na nich rurociągów podsadzkowych i rurociągów sprężonego powietrza,
3.3.   Plan akcji przeciwpożarowej powinien również zawierać:
3.3.1.  ramowe wytyczne dla osób dozoru ruchu w zakresie okresowego pouczania załogi zatrudnionej pod ziemią o obowiązującej profilaktyce pożarowej i zasadach postępowania w razie powstania pożaru,
3.3.2.  przygotowaną dokumentację prowadzenia akcji przeciwpożarowej, obejmującą:
1)   meldunek o pożarze wypełniony przez dyspozytora ruchu zakładu górniczego,
2)   telefonogram zawiadamiający o powstaniu pożaru właściwy organ państwowego nadzoru górniczego,
3)   książkę prowadzenia akcji przeciwpożarowej.
4. Plan ratownictwa należy bieżąco aktualizować.
4.1.   Przeprowadzona aktualizacja planu akcji przeciwpożarowej musi być odnotowana w karcie załączonej do tego planu, zawierającej rubryki przeznaczone na datę, nazwisko i imię oraz stanowisko służbowe osoby przeprowadzającej aktualizację, jej zakres oraz podpisy osób przeprowadzających i kontrolujących, zgodnie z ustaleniami kierownika ruchu zakładu górniczego.
5. Z postanowieniami planu ratownictwa lub jego poszczególnych części należy zapoznać osoby wymienione w planie, odpowiedzialne za wykonanie określonych zadań w czasie akcji ratowniczej.

ZAŁĄCZNIK Nr 2

RODZAJE DOKUMENTACJI Z ZAKRESU RATOWNICTWA GÓRNICZEGO

WZORY DOKUMENTÓW Z ZAKRESU RATOWNICTWA GÓRNICZEGO OBOWIĄZUJĄCE SŁUŻBY RATOWNICTWA

Wzór nr 1 -   Dziennik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego za okres od ........ do ........
Wzór nr 2 -   Ewidencja członków drużyny ratowniczej za okres od ........ do ........
Wzór nr 3 -   Ewidencja osób dozoru ruchu nie należących do drużyny ratowniczej
Wzór nr 4 -   Księga kontroli tlenowych aparatów oddechowych roboczych za okres od ........ do ........
Wzór nr 5 -   Księga kontroli tlenowych aparatów oddechowych ucieczkowych i ewakuacyjnych na tlen sprężony za okres od ........ do ........
Wzór nr 6 -   Księga kontroli aparatów nurkowych
Wzór nr 7 -   Księga kontroli masek do tlenowych aparatów oddechowych
Wzór nr 8 -   Księga kontroli sprzętu ratowniczego
Wzór nr 9 -   Ewidencja butli na gazy sprężone
Wzór nr 10 -  Księga kontroli benzynowych lamp wskaźnikowych
Wzór nr 11 -  Księga kontroli lamp akumulatorowych
Wzór nr 12 -  Księga ewidencji i kontroli pochłaniaczy ochronnych górniczych
Wzór nr 13 -  Książka pracy przetłaczarki tlenu nr .....
Wzór nr 14 -  Karta ewidencji i kontroli aparatów ucieczkowych z masą tlenotwórczą typu ......
Wzór nr 15 -  Karta ewidencji i kontroli aparatów tlenowych ucieczkowych
Wzór nr 16 -  Badania okresowe
Wzór nr 17 -  Karta wezwania ratownika
Wzór nr 18 -  Zobowiązanie kandydata na ratownika
Wzór nr 19 -  Karta ratownika
Wzór nr 20 -  Karta udziału zastępu ratowniczego w akcji
Wzór nr 21 -  Księga ewidencji analiz tlenu
Wzór nr 22 -  Wykaz analiz prób gazowych
Wzór nr 23 -  Wyniki analiz powietrza kopalnianego
Wzór nr 24 -  Przebieg analizy
Wzór nr 25 -  Książka czynności nurkowych
Wzór nr 26 -  Książka pracy sprężarki
Wzór nr 27 -  Dziennik zastępów specjalistycznych ratowników górniczych nurków
Wzór nr 28 -  Książka sprężeń w komorze dekompresyjnej
Wzór nr 29 -  Karta zdrowia ratownika
Wzór nr 30 -  Wyciąg z karty choroby ratownika (kandydata na ratownika)
Wzór nr 31 -  Zaświadczenie
Wzór nr 32 -  Wyciąg z karty zdrowia ratownika
Wzór nr 33 -  Książka prowadzenia akcji przeciwpożarowej

Str. 1
Wzór nr 1
..........................
..........................
(nazwa zakładu górniczego)

DZIENNIK
KOPALNIANEJ STACJI RATOWNICTWA GÓRNICZEGO

ZA OKRES OD ........ DO ........

Str. 2

Objaśnienia
dotyczące sposobu dokonywania zapisów w dzienniku

Niniejszy dziennik stanowi kronikę ważnych wydarzeń w stacji, takich jak: odbywanie ćwiczeń, udział w akcjach ratowniczych, w pogotowiu ratowniczym we własnym zakładzie górniczym lub w jednostce ratownictwa górniczego, wypadki ratowników w aparatach, cucenie poszkodowanych i inne ważniejsze wydarzenia.
1.   W kolumnie 1 wpisuje się daty ćwiczeń ratowniczych na powierzchni, w podziemiach zakładu górniczego i w jednostce ratownictwa górniczego, akcje z rozbiciem na akcje pożarowe, zawałowe, wodne i inne, prace profilaktyczne z rozbiciem na pożarowe, zawałowe, wodne i inne, pogotowie ratownicze we własnym zakładzie górniczym.
2.   W kolumnie 2 wpisuje się nazwiska i imiona ratowników biorących udział w ćwiczeniach i akcjach ratowniczych, jak również nazwiska tych ratowników, którzy ulegli wypadkowi w czasie brania udziału w akcji, oraz osób poszkodowanych.
3, 4.  W kolumnie 3 i 4 wpisuje się odpowiednio numery aparatów i masek używanych przez danego ratownika podczas ćwiczeń i akcji.
5, 6, 7.  W kolumnach 5, 6 i 7 wpisuje się ocenę umiejętności praktycznej i teoretycznej ratowników podczas ćwiczeń i akcji.
8.   W kolumnie 8 wpisuje się tematy ćwiczeń na powierzchni i w podziemiach zakładu górniczego, miejsca akcji, zadania, jakie otrzymali ratownicy podczas akcji, i sposób wykonania zadań.
Na zapis innych wydarzeń należy wykorzystać kolumny od 2 do 8.
Dziennik jest obowiązany prowadzić na bieżąco kierownik stacji ratownictwa górniczego lub jego zastępca.

Str. 3
 
DataNazwisko i imięNr Liczba godzin akcjiOkreślenie
ćwiczenia, akcji, pogotowia, prac profilaktycznychczłonka drużyny ratowniczej lub wyszczególnienie ważniejszych wydarzeń z zakresu ratownictwaaparatu oddechowegomaskiOcena ratownikarazemw tym w aparacie oddechowymzajęcia, inne uwagi, podpis kierownika i osób kontrolujących
12345678
       
 
 
 
 
 
 
Str. 4
 
DataNazwisko i imięNr Liczba godzin akcjiOkreślenie
ćwiczenia, akcji, pogotowia, prac profilaktycznychczłonka drużyny ratowniczej lub wyszczególnienie ważniejszych wydarzeń z zakresu ratownictwaaparatu oddechowegomaskiOcena ratownikarazemw tym w aparacie oddechowymzajęcia, inne uwagi, podpis kierownika i osób kontrolujących
12345678
       
 
 
 
 
 
 
Str. 1
Wzór nr 2
..........................
..........................
(nazwa zakładu górniczego)

EWIDENCJA
CZŁONKÓW DRUŻYNY RATOWNICZEJ
ZA OKRES OD ....... DO .......

Str. 2

Objaśnienia
dotyczące sposobu dokonywania zapisów w księdze ewidencyjnej

1.   Księga "Ewidencja członków drużyny ratowniczej" powinna być założona oddzielnie na każdy rok kalendarzowy.
2.   W tabeli "Obsada kopalnianej stacji ratownictwa górniczego" w rubryce "2" należy podać funkcje pełnione w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego i inne funkcje pełnione w zakładzie górniczym. W rubryce "3" należy podać "ratownik" lub "były ratownik". W rubryce "4" należy podać datę i nr stwierdzenia kwalifikacji osób kierownictwa lub wyższego dozoru ruchu, a dla mechaników sprzętu ratowniczego - datę ich pisemnego wyznaczenia przez kierownika ruchu zakładu górniczego do pełnienia tej funkcji.
3.   W tabeli "Liczbowy stan członków drużyny ratowniczej" należy wpisywać aktualny stan składu drużyny ratowniczej na 15 dzień każdego miesiąca.
4.   W tabeli "Ewidencja odbytych ćwiczeń przez ratowników" zdanie tytułowe należy uzupełnić słowami "pracownicy" lub "dozór" i przeznaczyć na ten cel odpowiednią liczbę stron. Wpisów w ewidencji odbytych ćwiczeń należy dokonywać w okresach półrocznych.
5.   W "Kartę ewidencyjną ratownika nr ....." w rubryce "liczba godzin akcji" należy wpisywać godziny pracy ratownika przy wszystkich rodzajach akcji.
6.   Księga "Ewidencja członków drużyny ratowniczej" powinna być przechowywana przez okres analogiczny jak dla dokumentacji zatrudnienia.

Str. 3

Obsada kopalnianej stacji ratownictwa górniczego
 
Nazwisko i imięFunkcja w zakładzie górniczymPrzynależność do ratownictwaStwierdzenie kwalifikacjiData ostatniego kursu
a. kierownicy kopalnianej stacji ratownictwa górniczego
12345
     
     
     
b. etatowi mechanicy sprzętu ratowniczego
     
     
     
Liczbowy stan członków drużyny ratowniczej
  w tym  
   ZastępowiRatownicy  
DataStan ogólnyKierownik, zastępca kierownikapracownicydozórpracownicydozórMechanicyUwagi i podpisy
123456789
15 I        
15 II        
15 III        
15 IV        
15 V        
15 VI        
15 VII        
15 VIII        
15 IX        
15 X        
15 XI        
15 XII        
 
Str. 4

Ewidencja odbytych ćwiczeń przez ratowników
....................
 
  Liczba odbytych ćwiczeń 
Nr karty ewidencyjnejNazwisko i imięw I półroczuw II półroczuw I i II półroczu  
  na powierzchni zakładu górniczegow zakładzie górniczym na dolew jednostce ratownictwana powierzchni zakładu górniczegow zakładzie górniczym na dolew jednostce ratownictwana powierzchni zakładu górniczegow zakładzie górniczym na dolew jednostce ratownictwaRazemUwagi
12345678910111213
             
             
             
 
Str. 5

Karta ewidencyjna ratownika nr ........

Nr znaczka .......      Nazwisko i imię .......................
Oddział ..........      Data urodzenia ............ wiek ......
Nr maski .........      Funkcja w drużynie ratowniczej ........
Adres ............      Data ukończenia ostatniego kursu ......
Funkcja w zakładzie górniczym ............
Należy do drużyny ratowniczej od .........
 
 Udział w: 
Badania lekarskiećwiczeniajednostka ratownictwaakcjeliczba godzin akcjiOcena ratownika, uwagi i podpis kierownika
datawynikdzieńgodz.oddooddogdzierazemw tym w aparaciestacji oraz osób kontrolujących
123456789101112
            
            
            
 
Str. 1
Wzór nr 3
Zakład górniczy ............
Rok: .......................

EWIDENCJA

OSÓB DOZORU RUCHU NIE NALEŻĄCYCH DO DRUŻYNY RATOWNICZEJ

Str. 2

Uwagi dotyczące dokonywania zapisów w księdze

UWAGA:       1. Księgę ewidencyjną należy wykorzystywać przez kilka lat.
2.  Ewidencję należy aktualizować na bieżąco, wpisując w odpowiednich kolumnach wszelkie zmiany dotyczące osób ujętych w ewidencji.
3.  W celu umożliwienia przeprowadzania aktualizacji zapisów na jednej stronie należy zewidencjonować nie więcej niż 10 osób.

Str. 3
 
 
Lp.
 
Nazwisko i imię
Data urodzeniaFunkcja w zakładzie górniczymData kursu ratowniczego
 
Uwagi
123456
     
 
 
 
 
 
 
 
Str. 1
Wzór nr 4
..........................
..........................
(nazwa zakładu górniczego)

KSIĘGA

KONTROLI TLENOWYCH APARATÓW ODDECHOWYCH ROBOCZYCH

za okres od ....... do .......

Uwaga: przed przystąpieniem do kontroli tlenowych aparatów oddechowych należy przeczytać dokładnie instrukcję.

Str. 2

Instrukcja

dotycząca sposobu prowadzenia księgi kontroli tlenowych aparatów oddechowych
(Sposób przeprowadzania kontroli aparatów oddechowych reguluje odrębna instrukcja)

I.   Uwagi ogólne
1.   Wszystkie wyniki kontroli aparatów oddechowych, dokonywanej zarówno w sali aparatowej, jak i w wyrobiskach podziemnych zakładu górniczego, muszą być wpisane do niniejszej księgi. Stwierdzony stan faktyczny aparatu lub jego podzespołów wpisuje się do księgi czarnym kolorem, a stan aparatu zdatnego do użytku (po uzupełnieniu tlenu bądź ewentualnym usunięciu nieprawidłowości) wpisuje się czerwonym kolorem w następnej linijce, uważając powyższe zapisy za jedną całość.
2.   Poszczególne karty księgi należy kolejno ponumerować i dla każdego aparatu przeznaczyć jedną kartę (2 strony). Po zapisaniu całej karty należy dalsze zapisy przenieść na najbliższą wolną kartę, przy czym na zapisanej karcie należy podać u dołu numer kolejny karty, na którą przeniesiono ciąg dalszy zapisów dla danego aparatu. Na nowo prowadzonej karcie należy podać u góry numer kolejny karty zapisanej.
II.  Dokonywanie zapisów w księdze
3.   W kolumnie 1 wpisuje się tylko jeden raz datę kontroli aparatu, jeżeli zapisy kontroli stanu faktycznego aparatu i zapisy kontroli aparatu zdatnego do użytku są dokonywane w tym samym dniu. Jeżeli natomiast usunięcie nieprawidłowości nastąpi w innym dniu, należy pod datą kontroli stanu faktycznego wpisać drugą datę, kiedy nieprawidłowości zostaną usunięte.
4.   W kolumnie 2 wpisuje się spadek ciśnienia w ciągu pierwszej minuty przy nadciśnieniu w aparacie wynoszącym 700 Pa
5.   W kolumnie 3 wpisuje się poprawność działania zaworu przepłukującego.
6.   W kolumnie 4 wpisuje się poprawność działania zaworu dodawczego.
7.   W kolumnie 5 wpisuje się ciśnienie, przy którym zawór upustowy zaczyna działać.
8.   W kolumnie 6 wpisuje się stałe dawkowanie tlenu.
9.   W kolumnie 7 wpisuje się podciśnienie, przy którym zaczyna działać automat płucny.
10.  W kolumnie 8 wpisuje się, jaka jest szczelność połączeń wysokiego ciśnienia - dobra czy zła.
11.  W kolumnie 9 wpisuje się poprawność działania zaworów sterujących.
12.  W kolumnie 10 i 11 wpisuje się ciśnienie tlenu, jakie wskazuje manometr kontrolowanego aparatu, oraz ciśnienie wskazane na manometrze przyrządu kontrolnego PK-6.
13.  W kolumnie 12 wpisuje się poprawność działania zaworu odcinającego.
14.  W kolumnie 13 wpisuje się w pierwszej kolejności wynik sprawdzenia jakości pochłaniacza (ważność, szelest), następnie rodzaj przeprowadzonej kontroli (okresowa, po użyciu do akcji, ćwiczeniach) oraz inne uwagi stwierdzone w czasie kontroli aparatu, jak również stwierdzenie "aparat sprawny" (zapis kolorem czerwonym).
15.  W kolumnie 14 mechanik stwierdza własnoręcznym podpisem prawidłowość dokonanych zapisów, a osoby dokonujące inspekcji aparatów w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego składają podpisy.

Str. 3

Tlenowy aparat oddechowy .............      typ: ..............
 
 Wyniki kontroli przed regulacją i po niej
Data kontroli
Szczelność aparatu
Pa
Działanie zaworu przepłukującego (dobre-złe)Działanie zaworu dodawczego (dobre-złe)Ciśnienie uruchomienia zaworu upustowego PaStałe dawkowanie tlenu dm3/min.
Podciśnienie uruchomienia automatu płucnego
Pa
Szczelność połączeń wysokiego ciśnienia (dobra-zła)Działanie zaworów sterujących (dobre-złe)
123456789
         
         
         
         
         
         
         
         
         
         
         
 
Str. 4

Zakładowy nr ewidencyjny .......  Nr zespołu zaworowego .......
 
Ciśnienie tlenu w butliSprawdzenie Uwagi o wynikach Podpis mechanika
wskazanie manometru aparatuwskazanie manometru przyrządu PK-6działania zaworu odcinającego (dobre-złe)
kontroli, wymianie
części zamiennych, regulacji aparatu itp.
sprzętu ratowniczego oraz osób kontrolujących
1011121314
 
 
    
 
 
    
 
 
    
 
 
    
 
 
    
 
Str. 1
Wzór nr 5
..........................
..........................
(nazwa zakładu górniczego)

KSIĘGA

KONTROLI TLENOWYCH APARATÓW ODDECHOWYCH UCIECZKOWYCH I EWAKUACYJNYCH NA TLEN SPRĘŻONY

za okres od ....... do .......

Uwaga: Przed przystąpieniem do kontroli tlenowych aparatów oddechowych należy dokładnie przeczytać instrukcję.

Str. 2

Instrukcja
dotycząca sposobu prowadzenia księgi kontroli tlenowych aparatów oddechowych

(Sposób przeprowadzania kontroli aparatów oddechowych reguluje odrębna instrukcja).

I.   Uwagi ogólne
1.   Wszystkie wyniki kontroli aparatów oddechowych, dokonywanej zarówno w sali aparatowej, jak i w wyrobiskach podziemnych zakładu górniczego, muszą być wpisane do niniejszej księgi. Stwierdzony stan faktyczny aparatu lub jego podzespołów wpisuje się do księgi czarnym kolorem, a stan aparatu zdatnego do użytku (po uzupełnieniu tlenu bądź ewentualnym usunięciu nieprawidłowości) wpisuje się czerwonym kolorem w następnej linijce, uważając powyższe zapisy za jedną całość.
2.   Poszczególne karty księgi należy kolejno ponumerować i dla każdego aparatu przeznaczyć jedną kartę (2 strony). Po zapisaniu całej karty należy dalsze zapisy przenieść na najbliższą wolną kartę, przy czym na zapisanej karcie należy podać u dołu numer kolejny karty, na którą przeniesiono ciąg dalszy zapisów dla danego aparatu. Na nowo prowadzonej karcie należy podać u góry numer kolejny karty zapisanej.
II.  Dokonywanie zapisów w księdze
3.   W kolumnie 1 wpisuje się tylko jeden raz datę kontroli aparatu, jeżeli zapisy kontroli stanu faktycznego aparatu i zapisy kontroli aparatu zdatnego do użytku są dokonywane w tym samym dniu. Jeżeli natomiast usunięcie nieprawidłowości nastąpi w innym dniu, należy pod datą kontroli stanu faktycznego wpisać drugą datę, kiedy nieprawidłowości zostaną usunięte.
4.   W kolumnie 2 wpisuje się wzrost ciśnienia w ciągu pierwszej minuty przy nadciśnieniu w aparacie wynoszącym 700 Pa.
5.   W kolumnie 3 wpisuje się ciśnienie, przy którym zawór upustowy zaczyna działać.
6.   W kolumnie 4 wpisuje się podciśnienie, przy którym automat płucny zaczyna działać.
7.   W kolumnie 5 wpisuje się stałe dawkowanie tlenu w dm3/min.
8.   W kolumnie 6 wpisuje się datę kolejnej wymiany ostarytu.
9.   W kolumnie 7 wpisuje się, jaka jest szczelność połączeń wysokiego ciśnienia - dobra czy zła.
10.  W kolumnie 8 wpisuje się poprawność działania automatycznego otwarcia zaworu butli.
11.  W kolumnie 9 wpisuje się szczelność maski.
12.  W kolumnie 10 i 11 wpisuje się ciśnienie tlenu, jakie wskazuje manometr kontrolowanego aparatu, oraz ciśnienie wskazane na manometrze przyrządu kontrolnego PK-6.
13.  W kolumnie 12 wpisuje się rodzaj przeprowadzonej kontroli (okresowa po użyciu do akcji, ćwiczeniach) oraz inne uwagi stwierdzone w czasie kontroli aparatu, jak również stwierdzenie "aparat sprawny" (zapis kolorem czerwonym).
14.  W kolumnie 13 mechanik stwierdza własnoręcznym podpisem prawidłowość dokonanych zapisów, a osoby dokonujące inspekcji aparatów w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego składają podpisy.

Str. 3

Tlenowy aparat oddechowy .............     typ: ..............
 
 Wyniki kontroli przed regulacją i po niej
Data kontroli
Szczelność aparatu
Pa
Otwarcie zaworu upustowego Pa
Uruchomienie automatu płucnego
Pa
Stałe dawkowanie tlenu dm3/min.Okres ważności ostarytuSzczelność połączeń wysokiego ciśnienia (dobra-zła)Działanie automatycznego otwierania zaworu butli (dobre-złe)
Szczelność maski
(Au-9E)
123456789
         
         
         
         
         
         
         
         
         
         
 
Str. 4

Zakładowy nr ewidencyjny ......   Nr zespołu zaworowego .......
 
Ciśnienie tlenu w butliUwagi o wynikach kontroli, wymianie Podpis mechanika
wskazanie manometru aparatuwskazanie manometru przyrządu PK-6części zamiennych, regulacji aparatu itp.sprzętu ratowniczego oraz osób kontrolujących
10111213
 
 
   
 
 
   
 
 
   
 
 
   
 
 
   
 
Str. 1
Wzór nr 6
......................................
(jednostka utrzymująca zastępy nurków)
Rok: .................................

KSIĘGA
KONTROLI APARATÓW NURKOWYCH

Uwaga: Przed przystąpieniem do kontroli aparatów nurkowych należy dokładnie przeczytać instrukcję wypełniania księgi kontroli aparatów nurkowych

Str. 2

Instrukcja
dotycząca sposobu prowadzenia księgi kontroli aparatów nurkowych
(Sposoby przeprowadzania kontroli regulują odrębne instrukcje)

I.   Uwagi ogólne
1.   Wszystkie wyniki kontroli aparatów oddechowych, dokonywanej zarówno w sali aparatowej, jak i na dole kopalni, muszą być zapisane do niniejszej księgi. Stwierdzony stan faktyczny aparatu lub jego podzespołów wpisuje się do księgi czarnym kolorem, a stan aparatu zdatnego do użytku (po uzupełnieniu powietrza bądź ewentualnym usunięciu nieprawidłowości) wpisuje się czerwonym kolorem w następnej linijce, uważając powyższe zapisy za jedną całość.
2.   Poszczególne karty księgi należy kolejno ponumerować i dla każdego aparatu przeznaczyć jedną kartę (2 strony). Po zapisaniu całej karty należy dalsze zapisy przenieść na najbliższą wolną kartę, przy czym na zapisanej karcie należy podać u dołu numer kolejny karty, na którą przeniesiono ciąg dalszy zapisów dla danego aparatu. Na nowo prowadzonej karcie należy podać u góry numer kolejny karty zapisanej.
II.  Zapisy w księdze kontroli
1.   W kolumnie 1 wpisuje się tylko jeden raz datę kontroli aparatu, jeżeli zapisy kontroli stanu faktycznego aparatu i zapisy kontroli aparatu zdatnego do użytku są dokonywane w tym samym dniu. Jeżeli natomiast usunięcie nieprawidłowości nastąpi w innym dniu, należy pod datą kontroli wpisać drugą datę, kiedy nieprawidłowości zostały usunięte.
2.   W kolumnie 2 wpisuje się liczbę paskali, o jaką spadło ciśnienie w ciągu pierwszej minuty, przy podciśnieniu w aparacie wynoszącym 700 Pa.
3.   W kolumnie 3 wpisuje się liczbę paskali, przy której zawór wydechowy zaczyna działać.
4.   W kolumnie 4 wpisuje się liczbę paskali, przy której zawór wdechowy zaczyna działać.
5.   W kolumnie 5 wpisuje się informację o stanie ciśnienia zaworu rezerwy - dobre czy złe.
6.   W kolumnie 6 wpisuje się, jak jest ustawiona dźwignia rezerw - dobrze czy źle.
7.   W kolumnie 7 wpisuje się numer kontrolowanego automatu oddechowego.
8.   W kolumnie 8 wpisuje się, jaka jest szczelność połączeń wysokiego i średniego ciśnienia - dobra czy zła.
9.   W kolumnie 9 wpisuje się wartość ciśnienia powietrza w butlach.
10.  W kolumnie 10 wpisuje się rodzaj przeprowadzonej kontroli (okresowa, po użyciu do akcji, po użyciu do ćwiczenia) oraz inne uwagi stwierdzone w czasie kontroli aparatu.
11.  W kolumnie 11 mechanik własnoręcznym podpisem stwierdza prawidłowość dokonanych zapisów, a osoby dokonujące inspekcji aparatów składają podpisy.

Str. 3

Powietrzny aparat oddechowy .....................
 
 Wyniki kontroli przed regulacją i po niej
Data kontroliSzczelność aparatu KPa
Moment uruchomienia zaworu wydechowego
KPa
Moment uruchomienia zaworu wdechowego KPaCiśnienie zaworu rezerwy MPaUstawienie dźwigni rezerwyNr automatu oddechowegoSzczelność połączeń wysokiego i średniego ciśnieniaCiśnienie powietrza w butlach MPa
123456789
         
         
         
         
         
         
         
         
         
         
 
Str. 4

Nr ewidencyjny ...................   Model ....................
 
Uwagi o wynikach kontroli, wymianie części zamiennych, regulacji aparatu itp.Podpis mechanika sprzętu ratowniczego oraz osób kontrolujących
1011
  
  
  
  
  
  
  
  
  
 
Str. 1
Wzór nr 7
Zakład górniczy .............
Rok: ........................

KSIĘGA
KONTROLI MASEK DO TLENOWYCH APARATÓW ODDECHOWYCH

Str. 2

Uwagi dotyczące sposobu dokonywania zapisów w księdze

1.   Jedna strona niniejszej księgi służy do kontroli dwóch masek.
2.   Maski należy kontrolować zgodnie z instrukcją obsługi danego typu maski i po każdym użyciu, wpisując wynik do niniejszej księgi. Kontrola maski powinna obejmować sprawdzenie stanu technicznego i przydatności taśm nagłowia, ramki uszczelniającej szybkę z wycieraczką. Niezależnie od tego podczas kontroli należy sprawdzić szczelność maski.
3.   Po każdej kontroli maska musi być prawidłowo zakonserwowana i zdezynfekowana.

Str. 3

Zakładowy numer ewidencyjny maski .................
Typ maski .........................................
Data wprowadzenia do ruchu ........................
 
  Wynik kontroliPodpis  Wynik kontroliPodpis
Data kontroliNaprawa, wymiana części składowychstan maskiszczelnośćmechanikaData kontroliNaprawa, wymiana części składowychstan maskiszczelnośćmechanika
          
          
          
          
          
          
          
          
          
          
          
          
          
 
Str. 1
Wzór nr 8
Zakład górniczy ....................
Rok: ...............................

KSIĘGA
KONTROLI SPRZĘTU RATOWNICZEGO

Str. 2

Uwagi dotyczące sposobu dokonywania zapisów w księdze

1.   W księdze należy ujmować urządzenie i sprzęt, dla którego nie prowadzi się odrębnych książek kontroli.
2.   Na każde urządzenie i sprzęt, jak linka ratownicza, inhalator, pompa do przetłaczania tlenu, telefon, przyrząd kontrolny, wykrywacz WG-2M itp., należy przeznaczyć jedną stronę niniejszej księgi.
3.   Wpisów należy dokonywać w kolejności rodzaju sprzętu.
4.   Kontrola sprzętu musi być przeprowadzona raz w miesiącu (w równych odstępach czasu) i po każdym użyciu.

Str. 3

Nazwa sprzętu ...................   Typ (model) ...............
Nr fabryczny partii .............   Nr inwentarzowy ...........
Data wprowadzenia ...............   Data wycofania ............
 
Data kontroliStan sprzętuOrzeczeniePodpis kontrolującego
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
 
Str. 1
Wzór nr 9
Zakład górniczy ....................
Rok: ...............................

EWIDENCJA
BUTLI NA GAZY SPRĘŻONE

Str. 2

Uwagi dotyczące ewidencji butli

1.   Protokoły badania butli na wytrzymałość należy przechowywać w oddzielnym skoroszycie.
2.   Butle należy posegregować według grupy i dat badania, zaczynając od najstarszej daty badania. W grupach należy segregować butle według kolejnych numerów fabrycznych, zaczynając od najniższego numeru.

Str. 3
 
Data ostatniego badaniaNr fabryczny butliZnak wytwórni butliTyp zaworu butelkowegoWaga bez zaworuCiśnienie roboczePojemność butli w litrach wodyUwagi
        
        
        
        
        
        
        
        
        
        
        
        
        
        
 
Str. 1
Wzór nr 10
Zakład górniczy ....................
Rok założenia księgi ...............
Nr kolejny księgi ..................

KSIĘGA
KONTROLI BENZYNOWYCH LAMP WSKAŹNIKOWYCH

Str. 2

Uwagi dotyczące sposobu prowadzenia ewidencji kontroli lamp wskaźnikowych

1.   Benzynowe lampy wskaźnikowe należy badać przynajmniej raz na miesiąc.
2.   Dla każdej lampy należy przeznaczyć jedną stronę niniejszej księgi.
3.   Księgę niniejszą prowadzi kierownik lampowni lub osoba przez niego wyznaczona, a w zakładach górniczych nie mających lampowni - kierownik drużyny ratowniczej.

Str. 3

Benzynowa lampa wskaźnikowa typu ....... nr lampy .....
Data wprowadzenia nowej lampy do ruchu ................
 
Data kontroliOgólny stan techniczny lampyWynik kontroli na szczelnośćPodpis osoby kontrolującej
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
 
Str. 1
Wzór nr 11
Zakład górniczy ....................
Rok założenia księgi ...............
Nr kolejny księgi ..................

KSIĘGA
KONTROLI LAMP AKUMULATOROWYCH

Str. 2

Uwagi dotyczące sposobu prowadzenia ewidencji kontroli lamp akumulatorowych

1.   Lampy akumulatorowe należy badać z częstotliwością zgodną z obowiązującymi przepisami, a wyniki wpisywać do niniejszej księgi.
2.   Dla każdej lampy należy przeznaczyć jedną stronę niniejszej księgi.
3.   Każda lampa wydzielona do zadań ratownictwa musi być oznaczona czerwonym pasem w miejscu widocznym na głowicy lub w dolnej części lampy.
4.   Każdą lampę akumulatorową przynajmniej raz do roku należy wyładować do napięcia 3,3 V, a stwierdzony czas świecenia wpisywać do niniejszej księgi.

Str. 3

Lampa akumulatorowa typu ...... zakładowy nr ewidencyjny .....
Data wprowadzenia nowej lampy do ruchu .......................
Data wprowadzenia nadajnika ..................................
 
Data    
okresowej kontroliwymianyStan technicznyRzeczywista pojemność Nadajnik fal elektromagnetycznychUwagi i podpis kierownika
lampyelektrodługulampy
akumulatorów
w Ah
nr fabrycznyczęstotliwośćlampowni lub osoby kontrolującej
        
        
        
        
        
        
        
        
        
 
Str. 1
Wzór nr 12
Zakład górniczy ....................
19........ r.

KSIĘGA EWIDENCJI I KONTROLI
POCHŁANIACZY OCHRONNYCH GÓRNICZYCH

Str. 2

Uwagi dotyczące sposobu dokonywania zapisów w księdze

1. Dla każdego punktu wydawania pochłaniaczy ochronnych górniczych należy założyć oddzielną księgę ewidencji i kontroli pochłaniaczy ochronnych górniczych.
2. Zapisów pochłaniaczy ochronnych górniczych dokonuje się w kolejności według numeracji zakładowej stosowanej w markowni.
3. Układ księgi pozwala na zapisy wyników kontroli w okresie 12 miesięcy. Dowolne zwiększenie okresu kontrolnego umożliwia obcięcie rubryk "Uwagi" i "Przewidywana data ......".
4. Ponieważ pewna część pochłaniaczy ochronnych może być wycofana z użytku przed upływem używalności, np. na skutek nieszczelności, dlatego w celu właściwego wykorzystania księgi należy w rubryce, w której był zapisany wycofany pochłaniacz, wpisać poniżej inny - nowy pochłaniacz. Nowy pochłaniacz należy oznaczyć tym samym kolejnym numerem, który posiadał pochłaniacz wycofany, wpisując do odpowiednich rubryk znaki fabryczne i datę oddania nowego pochłaniacza do użytku.
5. Poza okresowymi kontrolami mogą być w ciągu tego samego miesiąca przeprowadzane doraźne badania niektórych pochłaniaczy, dlatego zapisy dotyczące doraźnych kontroli powinny być dokonywane tak, aby mogła być zachowana kolejność czasowa (każdy następny zapis powinien być dokonany bezpośrednio pod zapisem ostatnim).
6. W rubrykach "Wycofano według grupy" należy:
  1)   zrobić poziomą kreskę, w razie stwierdzenia, że pochłaniacz jest szczelny,
  2)   wpisać odpowiednią literę oznaczającą przyczynę wycofania pochłaniacza, w razie stwierdzenia nieszczelności lub konieczności wycofania pochłaniacza z innych przyczyn, a mianowicie:
a)  gdy pochłaniacz wycofano z powodu nieszczelności,
b)  gdy pochłaniacz został użyty do ucieczki,
c)  gdy pochłaniacz wycofano na skutek wad produkcji,
d)  gdy pochłaniacz wycofano na skutek uszkodzenia w eksploatacji,
e)  gdy pochłaniacz wycofano na skutek przedawnienia.
7. Zgodność zapisów w powyższej rubryce stwierdza kontrolujący swoim podpisem w rubryce do tego przeznaczonej.
8. Rubrykę "Przewidywana data wycofania pochłaniacza na skutek przedawnienia" należy wypełnić z chwilą wprowadzenia pochłaniacza do użytku. Za datę wycofania uważa się termin odpowiednio późniejszy od daty wyprodukowania pochłaniacza, naniesionej przez producenta w trwały sposób na pochłaniaczu.
 
    Okresowe kontrole
 Znaki fabryczne  miesiąc ... rok ...miesiąc ... rok ...miesiąc ... rok ...miesiąc ... rok ...miesiąc ... rok ...miesiąc ... rok ...
Zakładowy nr ewidencyjny pochłaniacza(miesiąc, rok produkcji, partia)W użytku od dniaWycofany dniadzieńwycofano według grupypodpis kontroleradzieńwycofano według grupypodpis kontrolera            
 
...........
...........
........
........
.......
.......
.....
.....
....
....
......
......
.....
.....
...
...
......
......
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
...........
...........
........
........
.......
.......
.....
.....
....
....
......
......
.....
.....
...
...
......
......
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
...........
...........
........
........
.......
.......
.....
.....
....
....
......
......
.....
.....
...
...
......
......
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
...........
...........
........
........
.......
.......
.....
.....
....
....
......
......
.....
.....
...
...
......
......
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
...........
...........
........
........
.......
.......
.....
.....
....
....
......
......
.....
.....
...
...
......
......
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
...........
...........
........
........
.......
.......
.....
.....
....
....
......
......
.....
.....
...
...
......
......
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
...........
...........
........
........
.......
.......
.....
.....
....
....
......
......
.....
.....
...
...
......
......
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
...........
...........
........
........
.......
.......
.....
.....
....
....
......
......
.....
.....
...
...
......
......
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
...........
...........
........
........
.......
.......
.....
.....
....
....
......
......
.....
.....
...
...
......
......
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
Okresowe kontrole  
miesiąc ... rok ...miesiąc ... rok ...miesiąc ... rok ...miesiąc ... rok ...miesiąc ... rok ...miesiąc ... rok ... Przewidywana data wycofania wskutek
dzieńwycofano według grupypodpis kontroleradzieńwycofano według grupypodpis kontrolera            Uwagi szczególne o pochłaniaczu
przedawnienia
(po trzech latach od daty produkcji)
.....
.....
....
....
.....
.....
.....
.....
...
...
......
......
....
....
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
....................
....................
.....
.....
....
....
.....
.....
.....
.....
...
...
......
......
....
....
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
....................
....................
.....
.....
....
....
.....
.....
.....
.....
...
...
......
......
....
....
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
....................
....................
.....
.....
....
....
.....
.....
.....
.....
...
...
......
......
....
....
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
....................
....................
.....
.....
....
....
.....
.....
.....
.....
...
...
......
......
....
....
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
....................
....................
.....
.....
....
....
.....
.....
.....
.....
...
...
......
......
....
....
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
....................
....................
.....
.....
....
....
.....
.....
.....
.....
...
...
......
......
....
....
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
....................
....................
.....
.....
....
....
.....
.....
.....
.....
...
...
......
......
....
....
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
....................
....................
.....
.....
....
....
.....
.....
.....
.....
...
...
......
......
....
....
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
 
....................
....................
 
Wzór nr 13

KSIĄŻKA PRACY PRZETŁACZARKI TLENU Nr ..........
 
 Butle napełniane      
DataLiczbaPojemnośćSuma odpowiadająca butlom 2 lWymiana osuszaczaCzas pracy przetłaczarki (h)Wymiana olejuData produkcji i legalizacjiPodpis mechanika
123456789
         
         
         
         
         
         
         
         
         
         
         
         
         
 
Uwagi
dotyczące sposobu dokonywania zapisów w książce

1.   W książce należy ujmować wszystkie przypadki napełniania butli tlenowych stosowanych w aparatach oddechowych.
2.   W rubryce 4 należy wpisać liczbę wynikającą z przemnożenia liczby butli przez ich pojemność wyrażoną w litrach i podzieloną przez 2.

Wzór nr 14

KARTA EWIDENCJI I KONTROLI APARATÓW UCIECZKOWYCH Z MASĄ TLENOTWÓRCZĄ

typu ......................
 
Aparat wprowadzony do eksploatacjiKontrola aparatuAparat wycofany z eksploatacjiUwagi
nr fabrycznyzakładowy nr ewidencyjnydata produkcjidata wprowadzeniapodpis mechanika sprzętu ratowniczegostan zewnętrznyszczelnośćdata kontrolipodpis kontrolującegoprzyczyna wycofaniadata wycofaniapodpis mechanika sprzętu ratowniczego 
            
 
 
 
 
 
Uwaga:     Kartę należy prowadzić według wymagań określonych w instrukcji obsługi właściwej dla danego typu aparatu.

Wzór nr 15

KARTA EWIDENCJI I KONTROLI APARATÓW TLENOWYCH UCIECZKOWYCH
 
Aparat wprowadzony do eksploatacjiKontrola aparatuAparat wycofany z eksploatacji 
nr fabrycznyzakładowy nr ewidencyjnydata produkcjidata wprowadzeniapodpis kierownika punktu wydawania aparatustan zewnętrznyszczelnośćdata kontrolinazwisko, imię podpis kontrolującegoprzyczyna wycofaniadata wycofaniapodpis kierownika punktu wydawania aparatuUwagi
            
 
 
 
 
 
Wzór nr 16

BADANIA OKRESOWE
dnia .................

Nazwisko i imię ......................... urodzony ...........
Dolegliwości obecne ..........................................
Przebyte choroby .............................................
1. Badania przedmiotowe
  Ciężar ciała ........ Wzrost ........ Tętno ...... RR .....
  Pojemność życiowa płuc .............
  Narząd wzroku: oko Vp ................... V l .............
..............................................................
..............................................................
2. Badania pracowniane
  Rtg .......................................................
  Ekg .......................................................
           Badanie krwi:               Badanie moczu:
               Hb ....................    białko ............
               Erytrocyty ............    cukier ............
               Leukocyty .............    osad ..............
               Hmt ...................
3. Badania czynnościowe
  A. Próba cieplna
     Temperatura w komorze w°C (mierzona termometrem
     wilgotnym): ........ wilgotność względna w % .........
     Tętno ........... RR ..........
     Temperatura w rectum ................. inne ............
     Skargi badanego ........................................
     Badania dodatkowe po próbie cieplnej ...................
B. Próba wysiłkowa (Harvarda)
  Tętno ....... RR ..... Ocena próby: sprawność fizyczna mała,
  średnia, dobra
C. Badania psychofizyczne (testy)
  Wynik .....................................................
  Orzeczenie ................................................

Data badania ...............        ..........................
                                   (podpis i pieczęć lekarza)

Str. 1
Wzór nr 17

KARTA WEZWANIA RATOWNIKA

Ratownik .....................................................
Miejscowość .................... dzielnica ...................
ulica, nr domu, mieszkania ...................................
numer telefonu ...............................................
ma się natychmiast zgłosić do Kopalnianej Stacji Ratownictwa Górniczego

kierownik KSRG

Str. 2
 
Potwierdzenie doręczeniaZgłosił się do KSRG
dniagodz.podpis posłańcadniagodz.podpis kierownika stacji ratownictwa
     
 
 
 
 
 
 
 
Str. 1
Wzór nr 18

ZOBOWIĄZANIE KANDYDATA NA RATOWNIKA

Ja .............................. urodzony dnia ..............
w ..................... zamieszkały w ........................
zobowiązuję się spełnić sumiennie funkcję ratownika górniczego
i z obowiązków przyjętych na siebie wywiązywać się należycie,
tak jak przystało na wzorowego, zdyscyplinowanego ratownika
górniczego.
O obowiązkach i zadaniach ratownika górniczego zostałem
pouczony, co stwierdzam własnoręcznym podpisem.

............., dnia ....... 19.... r.
                                            ................
                                                (podpis)

Str. 2

DANE PERSONALNE KANDYDATA NA RATOWNIKA

1. Nazwisko i imię ...........................................
2. Data i miejsce urodzenia ..................................
3. Czas zatrudnienia w zakładzie górniczym ...................
4. Wykonywany zawód ..........................................
5. Wykształcenie: a) ogólne ..................................
                 b) zawodowe ................................
6. Krótka charakterystyka i opinia kierownika kopalnianej
  drużyny ratowniczej
..............................................................
..............................................................
..............................................................
..............................................................
..............................................................

                       .......................................
                       (podpis kierownika drużyny ratowniczej)

Wzór nr 19
 
ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSTUVWZ
 

KARTA RATOWNIKA

Nazwisko i imię ............   Data i miejsce urodzenia .......
Imię ojca .................
 
  FunkcjaKursy ratowniczeBadania lekarskieLiczba   
RokZakład górniczyw zakładzie górniczymw drużynie ratowniczej
od
do
rodzajmiejscedatawynikgodzin ćwiczeńgodzin w pogotowiu ratowniczymgodzin w akcjachgodzin w aparacieWypadki w aparacieWyróżnienieUwagi
12345678910111213141516
                
                
                
                
                
                
                
                
                
                
                
                
                
                
                
                
                
                
 
Str. 1
Wzór nr 20

KARTA UDZIAŁU ZASTĘPU RATOWNICZEGO W AKCJI
(grafika pominięta)

Str. 2

Instrukcja
dotycząca sposobu prowadzenia karty udziału zastępu w akcji

1.   Kartę udziału zastępu w akcji sporządza:
1)   zakład górniczy prowadzący akcję z udziałem własnych ratowników w 2 egzemplarzach z przeznaczeniem dla:
a)   .........
b)   .........
2)   zakład górniczy wysyłający ratowników do akcji w innym zakładzie górniczym w ...... egzemplarzach, z przeznaczeniem dla:
a)   .........
b)   .........
c)   .........
3)   jednostka ratownictwa górniczego wysyłająca pogotowie górnicze do akcji ratowniczej w ....... egzemplarzach, z przeznaczeniem dla:
a)   .........
b)   .........
c)   .........
d)   .........
2.   Każdy zastępowy wyznaczony do udziału w akcji ratowniczej i kierownik bazy na dole muszą mieć odpowiednią liczbę zapasowych kart udziału zastępu w akcji (in blanco), na wypadek powtórnego wysłania zastępu ratowniczego do akcji w tym samym dniu.
3.   Kartę udziału sporządza kierownik drużyny ratowniczej lub mechanik sprzętu ratowniczego zakładu górniczego formującego zastęp, wypełniając odpowiednie pozycje (rubryki) w części I, V i VI (rubryki 1-6).
4.   Dwa egzemplarze karty wypełnionej w sposób podany w ust. 3 zabiera zastępowy do bazy, gdzie kierownik bazy wypełnia części II, III, IV (rubryka 7) i VII karty, stwierdzając podane dane swym podpisem w części VII karty. Przyjęcie zadania do wykonania zastępowy jest obowiązany potwierdzić podpisem w części VII karty.
5.   Jeden egzemplarz karty wypełniony w sposób podany w ust. 3 i 4 zabiera zastępowy do miejsca akcji.
6.   Natychmiast po przybyciu zastępu do miejsca akcji zastępowy stwierdza stan ilościowy tlenu w aparatach oddechowych wszystkich członków zastępu i zapisuje do karty powyższy stan w części VI rubryki 8 karty.
7.   Po powrocie zastępu z akcji do bazy zastępowy stwierdza i wpisuje do rubryki 9 (części VI) zapas tlenu w aparacie, a kierownik bazy uzupełnia będącą w jego posiadaniu kartę zapisami dokonanymi przez zastępowego (rubryki 8 i 9), wpisując na obu kartach dane dotyczące wykonania przez zastęp zadania i ewentualne uwagi, oraz sporządza szkic sytuacyjny (część IX).
8.   Zastępowy, wyjeżdżając na powierzchnię, zabiera ze sobą karty dotyczące jego zastępu i podaje je do wiadomości i zatwierdzenia kierownikowi całości akcji.
9.   Kartę udziału w akcji należy również sporządzić, gdy zastęp bierze udział w akcji bez użycia tlenowych aparatów oddechowych.
10.  W razie wypadku ratownika w tlenowym aparacie oddechowym, kierownik bazy lub osoba wysyłająca zastęp do akcji są obowiązani zabezpieczyć ten aparat oddechowy, w którym ratownik uległ wypadkowi, a następnie przekazać go do kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.
11.  O powstałym wypadku ratownika kierownik bazy wpisuje odpowiednią uwagę w części VI rubryka 10.

Str. 1
Wzór nr 21
Zakład górniczy ...................
Rok: ...............................

KSIĘGA
EWIDENCJI ANALIZ TLENU

Str. 2

Uwagi
dotyczące sposobu wykonywania zapisów przeprowadzonych analiz tlenu.

1.   Tlen przeznaczony do celów ratownictwa górniczego musi być poddany analizie.
2.   Tlen do analizy należy brać bezpośrednio z dużej butli.
3.   W razie gdy do analizy przesyła się tlen z butli małej, należy ją uprzednio całkowicie opróżnić, a następnie napełnić tlenem przeznaczonym do analizy.
4.   W zleceniu wykonania analizy oraz w dowodzie stwierdzającym wynik analizy musi być podany:
a) numer butli dużej, z której został pobrany tlen do analizy,
b) wytwórca tlenu.
5.   Wszystkie wykonane analizy tlenu muszą być wpisane do niniejszej księgi.

Str. 3
 
Data analizyNr dużej butli z tlenemNazwa wytwórni tlenu% O2Kto wykonał analizę
    
 
 
 
 
 
 
Wzór nr 22

WYKAZ ANALIZ PRÓB GAZOWYCH

Zakład górniczy ...............
 
DataGodz.MiejsceSkład (% objętości)XYT (°C)Uwagi
 pobraniapobraniaO2CO2COCH4H2C2H4C2H6N2    
123456789101112131415
               
               
               
               
               
               
               
               
               
               
               
               
               
               
 
Wzór nr 23
 
 
WYNIKI ANALIZ POWIETRZA KOPALNIANEGO
z zakładu górniczego ..............................
 
...............
Pieczęć Data
 
L. dz. ................................
Z prób powietrza przesłanego wraz z listem z dnia .................
                                nr ...... wykazały następujący skład
Data pobraniaNr analizyNr pipetyMiejsce pobrania próbyO2CO2COCH4H2N2CxHy
            
            
            
            
            
            
            
            
            
            
            
            
            
            
            
            
 
Wzór nr 24a
 
L. dz. laboratorium     Nr analizy
..................................
   Przebieg analizy 
   123
Zakład górniczy
..................................
  Wzięto gazu  
Pismo z dnia              znak
..................................
  V po KOH  
   CO2  
Miejsce pobrania próby  V przed spaleniem  
..................................  V po spaleniu 1  
..................................  Vc1  
..................................  V po spaleniu 1  
Data wpływu próby
..................................
  V po KOH  
Data pobrania próby
..................................
  Vk1  
   V po KOH  
      
wynik analizy VcV po spaleniu 2  
.................................     
 1 Vc2  
 2 V po spaleniu 2  
O2                             %
................................
3 V po KOH  
 4 Vk2  
CO2                            %
................................
5 V po KOH  
 6 V po spaleniu 3  
CO                             %
................................
6a Vc3  
  VkV po spaleniu 3  
 1    
CH4                            %
................................
2 V po KOH  
 3 Vk3  
 4 V po KOH  
H2                             %
................................
5 V po spaleniu 4  
 6 Vc4  
CxHy                           %6a V po spaleniu 4  
analiza wykonana          dnia
..................................
  po KOH  
analiza skontrolowana     dnia
..................................
  k4  
wyniki wypisano           dnia
..................................
  
V po KOH
 
  
   V po P  
wyniki sprawdzono         dnia
..................................
  pozostały O2  
wyniki podpisał           dnia
..................................
  O2 zużyty do spalenia  
   Ogólny O2  
 
Wzór nr 24b
 
L. dz. laboratorium     Nr analizy
..................................
   Przebieg analizy 
   123
Zakład górniczy
..................................
  Wzięto gazu  
Pismo z dnia              znak
..................................
  po KOH  
   CO2  
Miejsce pobrania próby  po KOH  
..................................  po oleum  
..................................  CxHy  
..................................  po oleum  
Data wpływu próby
..................................
  po J2O3  
Data pobrania próby
..................................
  CO  
   po J2O3  
wynik analizy
..................................
 Vcpo P  
   O2  
 1    
 2 dodano      powietrza  
O2                             %
................................
3             tlenu  
 4    
CO2                            %
................................
5 V przed spaleniem  
 6 V po spaleniu  
CO                             %
................................
6a Vc1  
  VkV po spaleniu 1  
 1    
CH4                            %
................................
2 V po KOH  
 3 Vk1  
 4 V po KOH  
H2                             %
................................
5 V po spaleniu 2  
 6 Vc2  
CxHy                           %6a V po spaleniu 2  
analiza wykonana          dnia
..................................
  V po KOH  
analiza skontrolowana     dnia
..................................
  Vk2  
wyniki wypisano           dnia  V po KOH  
..................................  po P  
wyniki sprawdzono         dnia
..................................
  pozostały O2  
wyniki podpisał           dnia
..................................
  O2 zużyty do spalenia  
   Ogólny O2  
 
Wzór nr 25

KSIĄŻKA CZYNNOŚCI NURKOWYCH
 
         Rozpoczęcie zanurzaniaZakończenie zanurzania Rozpoczęcie wynurzania
Lp.Data nurkowaniaImię i nazwiskoMiejsce nurkowaniaStan akwenu fala [st.]Głębokość [m]
Temperatura wody
[C]
Prąd wody [m/s]Rodzaj dnagodz.min.godz.min.godz.min.
123456789101112131415
              
 
 
 
 
 
 
 
Stosowane stacje dekompresji
 
 
Zakończenie wynurzania
 
 
 
 
Czas pobytu nurka
 
Dane o sprzęcie nurkowym
Sposób asekuracji (telefon, lina)Zadanie nurkowe, dodatkowe wyposażenie w narzędzia pomocnicze
 
Podpis osoby odpowiedzialnej za nurkowanie
 
Inne uwagi o warunkach nurkowych
głębokość
Czas pobytu
 
  na dniepod wodąskafander aparat     
[m]3 m6 mgodz.min.godz.min.godz.min.rodzajtyp    
161718192021222324252627282930
              
 
 
 
 
 
Wzór nr 26

KSIĄŻKA PRACY SPRĘŻARKI

Typ sprężarki ....... Nr fabryczny ..... Data produkcji ......
 
Lp.DataCzas pracy sprężarki w godzinachSuma czasu pracy sprężarki w godzinachUwagi dotyczące pracy, konserwacji i naprawy sprężarkiPodpis osoby obsługującej sprężarkę lub dokonującej naprawy sprężarki
123456
     
 
 
 
 
 
Wzór nr 27

DZIENNIK
ZASTĘPÓW SPECJALISTYCZNYCH RATOWNIKÓW GÓRNICZYCH NURKÓW
 
 
Data
 
Imię i
Liczba godzin akcjiWyszczególnienie zadań w czasie ćwiczeń, prac Uwagi o wykonaniu
ćwiczenia lub prac podwodnychnazwisko ratownika, funkcja w zastępiew aparacie nurkowymrazem
podwodnych lub akcji
ratowniczej. Szczegółowy opis i chronometraż czynności, szkice, plany akcji, sprzęt pływający, charakter prac
i podpis prowadzącego ćwiczenia lub kierownika akcji
123456
     
 
 
 
 
 
Wzór nr 28

KSIĄŻKA SPRĘŻEŃ W KOMORZE DEKOMPRESYJNEJ

              Nazwa jednostki ratownictwa ................
              Typ komory .................................
 
   Zakończenie sprężania  
Rozprężanie
i stopnie dekompresji
 Łączny czas
DataNazwisko i imięRozpoczęcie sprężania godz. min.godz.min.
Uzyskana głębokość zanurzenia
m
Czas pobytu na głębokości min.rozpoczęcie rozprężania12 m9 m6 m3 m
Zakończenie rozprężania godz.
min.
pobytu w komorze min.
       godz.minuty  
       min.      
1234567891011121314
             
 
 
 
 
 
Wzór nr 29

                                        Nr ewidencyjny .......

KARTA ZDROWIA RATOWNIKA

Nazwisko i imię ...............................................
Data i miejsce urodzenia ......................................
Miejsce zamieszkania ..........................................
Zakład górniczy ...............................................
Stanowisko: na dole .............. na powierzchni .............
Liczba lat przepracowanych w górnictwie .......................
w ratownictwie ........................
1. Wywiad
Dolegliwości obecne ...........................................
...............................................................
Przebyte choroby ..............................................
Używki ........................................................
2. Stan przedmiotowy
Ciężar ciała ............... Wzrost ................ Tętno ....
................ RR .........................
Pojemność życiowa płuc ............... Budowa .................
Głowa .......................... Szyja ........................
Narząd wzroku ...................... oko Vp ...................
Vl .................
Narząd słuchu .................................................
Jama nosowo-gardłowa, uzębienie ...............................
Klatka piersiowa .................. Płuca .....................
Serce .........................................................
...............................................................
Jama brzuszna .................................................
Układ moczowo-płciowy .........................................
Układ nerwowy .................................................
Skóra .........................................................
Układ kostno-stawowy ..........................................
3. Badania pracowniane
RTG klatki piersiowej .........................................
...............................................................
Ekg ...........................................................
...............................................................
Badanie krwi: Hb ...............  Badanie moczu: białko .......
             Erytrocyty .......                 cukier .......
             Leukocyty ........                 osad .........
             Hmt ..............
             OB ...............
Inne ..........................................................
4. Badanie czynnościowe
A. Próba cieplna
Temperatura w komorze w°C (mierzona termometrem wilgotnym) ....
.............. wilgotność względna w % ...........
Tętno .............. RR ................
Temperatura w rectum .................. inne ..................
Skargi badanego ...............................................
Uwagi .........................................................
Badania dodatkowe po komorze ..................................
B. Próba wysiłkowa Harvarda
Tętno ................. RR ................
Ocena próby: sprawność fizyczna - mała, średnia, dobra ........
C. Badania psychofizyczne (testy) .............................
Wynik .........................................................
Oświadczenie badanego: Oświadczam, że podałem zgodnie z prawdą
wszystkie wady, ułomności i przebyte choroby i nie zataiłem
niczego, co wpływałoby na ocenę mojej zdolności do pracy.

                        ......................................
                         Podpis badanego w obecności lekarza

Orzeczenie ....................................................
...............................................................

Data badania .............           ..........................
                                    Podpis i pieczątka lekarza

Wzór nr 30

WYCIĄG Z KARTY CHOROBY
RATOWNIKA (KANDYDATA NA RATOWNIKA)

Imię i nazwisko ........................ urodzony .............
Stanowisko ..................... zakład górniczy ..............
Liczba lat pracy w górnictwie .................................
Choroby przewlekłe ............................................
...............................................................
Przebyte urazy - operacje .....................................
...............................................................
Ogólna ocena stanu zdrowia ....................................
...............................................................

Wzór nr 31

                   ............. dnia .......... 19.. r.
                    Miejscowość

ZAŚWIADCZENIE

Na podstawie przeprowadzonego w dniu ........... 19......... r.
badania kwalifikacyjnego okresowego kontrolnego uznaje się Ob.
...............................................................
ur. ............ zatrudnionego w zakładzie górniczym ..........
za .................................. do służby w ratownictwie
górniczym. Wyżej wymieniony zgłosi się na ponowne badania za
...........................
Wyciąg z karty zdrowia zostaje przesłany do przychodni
przyzakładowej.
                               ..............................
                                (podpis i pieczątka lekarza)

Wzór nr 32

                                       Nr ewidencyjny ........

WYCIĄG Z KARTY ZDROWIA RATOWNIKA

Nazwisko i imię ................... urodzony ..................
Zakład górniczy .................... stanowisko ...............
Skargi badanego ...............................................
...............................................................
Odchylenia od stanu prawidłowego ..............................
...............................................................
Badania pracowniane
Rtg klatki piersiowej .........................................
Ekg ...........................................................
      Badanie krwi        Badanie moczu            Inne

Badania czynnościowe
A. Pojemność życiowa płuc oznaczona ................. zależna
................. odchyl. w % .................................
B. Próba sprawności fizycznej (próba wysiłkowa Harvarda):
  sprawność zła, poniżej średniej, powyżej średniej, dobra,
  bardzo dobra.
C. Zdolność przystosowania do gorąca: dobra, średnia, zła.
D. Inne próby czynnościowe ....................................
...............................................................
Orzeczenie: ...................................................
...............................................................
...............................................................

Data badania .........             ............................
                                  (podpis i pieczątka lekarza)

Wzór nr 33
Zakład górniczy .............

KSIĄŻKA
PROWADZENIA AKCJI PRZECIWPOŻAROWEJ

Data założenia książki .............

         Mobilizacja kierownictwa i dozoru ruchu oraz służb
                   ratownictwa górniczego

1. Data i godzina zauważenia pożaru ...........................
2. Miejsce pożaru: pokład ............... poziom ..............
  oddział ............... wyrobisko ...........
3. Stan pożaru ................................................
  ............................................................
  ............................................................
4. Stan zagrożenia załogi (liczba osób zagrożonych i
  wycofanych) ................................................
  ............................................................
  ............................................................
5. Godzina zawiadomienia osób kierownictwa i dozoru zakładu
  górniczego, kopalnianej stacji ratownictwa górniczego,
  jednostki ratownictwa górniczego oraz okręgowego urzędu
  górniczego (według kolejności ustalonej w planie akcji
  przeciwpożarowej) ..........................................
  ............................................................
  ............................................................
6. Kierownictwo akcji przeciwpożarowej objęli:
  Kierownik akcji ............................................
  Kierownik akcji na dole ....................................
  Kierownik bazy .............................................

                   Pierwsze wydane polecenia

1. Zakres zatrzymania ruchu (rejon zakładu górniczego, oddział
  lub poszczególne wyrobiska) ................................
  ............................................................
  ............................................................
2. Zakres i sposób wycofania załogi ...........................
  ............................................................
  ............................................................
3. Wyznaczona strefa zagrożenia (bezpośrednia i pośrednia) ....
  ............................................................
  ............................................................
  ............................................................
4. Sposób zabezpieczenia dojścia do strefy zagrożenia .........
  ............................................................
  ............................................................
  ............................................................
5. Lokalizacja bazy ...........................................
  ............................................................
  ............................................................
  ............................................................
6. Działania w celu uruchomienia kontroli składu i temperatury
  gazów pożarowych ...........................................
  ............................................................
  ............................................................
  ............................................................

                 Plan akcji przeciwpożarowej

1. Operacyjny plan akcji przeciwpożarowej z wyszczególnieniem
  prac przewidywanych do wykonania: ..........................
  ............................................................
  ............................................................
  ............................................................
2. Obsada kierownictwa:
 
ZmianyIIIIII
Kierownik akcji   
Kierownik akcji na dole   
Kierownik bazy   
Sekretarz techniczny akcji   
 
             Przebieg akcji przeciwpożarowej

1. Wydane polecania:
 
GodzinaTreść
 
 
 
 
 
 
 
2. Otrzymane meldunki:
 
GodzinaTreść
 
 
 
 
 
 
 

ZAŁĄCZNIK Nr 3

SZCZEGÓŁOWE WYPOSAŻENIE KOPALNIANEJ STACJI RATOWNICTWA GÓRNICZEGO, SŁUŻB RATOWNICTWA W ZAKŁADACH GÓRNICZYCH I JEDNOSTKI RATOWNICTWA

1.      Postanowienia ogólne
1.1.    Załącznik normuje rodzaj i wyposażenie kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, służb ratownictwa w zakładach górniczych i jednostki ratownictwa w sprzęt, materiały i urządzenia potrzebne do prowadzenia akcji ratowniczych oraz w urządzenia do kontroli i konserwacji sprzętu ratowniczego.
1.2.    Ujęty w niniejszym załączniku sprzęt i urządzenia stanowią minimalne wyposażenie, jakie powinny mieć podmioty, o których mowa w pkt 1.1.
1.3.    Kierownik ruchu zakładu górniczego obowiązany jest wyznaczyć osoby odpowiedzialne za utrzymanie właściwego stanu sprzętu i urządzeń do prowadzenia akcji ratowniczych.
1.4.    Dopuszcza się w celu wyposażenia podmiotów, o których mowa w pkt 1.1, stosowanie zamienne innego typu sprzętu, urządzeń i materiałów niż wyszczególnione w niniejszym załączniku, charakteryzujących się podobnymi parametrami i mających odpowiednie dopuszczenia do pracy w warunkach występujących zagrożeń.
2.      Wyposażenie kopalnianej stacji ratownictwa górniczego i jednostki ratownictwa górniczego w podziemnych zakładach górniczych
2.1.    Wyposażenie kopalnianej stacji ratownictwa górniczego
2.1.1.  Rodzaje i ilość zasadniczego wyposażenia kopalnianej stacji ratownictwa górniczego w sprzęt, materiały i urządzenia potrzebne do prowadzenia akcji ratowniczych oraz w urządzenia do kontroli i konserwacji sprzętu ratowniczego określa tabela nr 1.
2.1.2.  Podane w tabeli nr 1 wyposażenie kopalnianej stacji ratownictwa górniczego jest wyposażeniem minimalnym i uwzględnia podział kopalnianych stacji ratownictwa na kategorie, o których mowa w § 46 rozporządzenia.
2.1.3.  Szczegółowe wyposażenie zastępowego i mechanika sprzętu ratowniczego ustala kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, w zależności od rodzaju zagrożeń występujących w zakładzie górniczym.
2.1.4.  W uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zakładu górniczego może ustalić wyposażenie kopalnianej stacji ratownictwa górniczego w sprzęt, materiały i urządzenia w ilości większej niż podana w niniejszym załączniku.
2.2.    Wyposażenie bazy ratowniczej
2.2.1.  Zasadnicze wyposażenie bazy ratowniczej stanowią:
1)   mapa górnicza, obejmująca strefę zagrożenia, stale aktualizowana w miarę postępu prac ratowniczych,
2)   nosze i torba sanitariusza oraz sprzęt do sztucznego oddychania,
3)   przyrządy do doraźnej kontroli parametrów fizykochemicznych atmosfery kopalnianej (termometr górniczy, metanomierz, wykrywacz gazów ze wskaźnikami rurkowymi do wykrywania CO i CO2 lub inne przyrządy kontrolno-pomiarowe do wykrywania tych gazów),
4)   telefon do stałej łączności z pomieszczeniem kierownika akcji ratowniczej,
5)   urządzenia do utrzymywania łączności z zastępami ratowniczymi, wykonującymi prace ratownicze (przenośny telefon ratowniczy, urządzenia łączności ratowniczej),
6)   oświetlenie miejsca bazy,
7)   zapasowe lampy osobistego oświetlenia w ilości odpowiadającej liczbie zastępów ratowniczych, uczestniczących w wykonywaniu prac ratowniczych w danej bazie ratowniczej,
8)   koce, ubrania robocze oraz rękawice robocze (w liczbie co najmniej pięć sztuk),
9)   linka ratownicza oraz szelki bezpieczeństwa,
10)  napoje oraz wyżywienie, w przypadku akcji ratowniczych trwających dłużej niż 6 godzin,
11)  środki czystości (pojemnik z wodą, mydło, ręczniki),
12)  książka meldunków i poleceń.
2.2.2.  Dodatkowe wyposażenie bazy ratowniczej, w przypadku akcji ratowniczej przeprowadzanej z użyciem tlenowych aparatów oddechowych, stanowią:
1)   zapas tlenu (w butlach) i pochłaniaczy CO2 do aparatów oddechowych, zapewniający czterogodzinne działanie wszystkich aparatów oddechowych, znajdujących się w bazie oraz używanych przez ratowników przy wykonywaniu prac ratowniczych z danej bazy,
2)   przyrządy do kontroli aparatów oddechowych,
3)   urządzenia do konserwacji sprzętu ratowniczego,
4)   tlenowe aparaty oddechowe ewakuacyjne (co najmniej jeden na każdy zastęp znajdujący się w bazie lub wykonujący prace ratownicze z danej bazy).
2.2.3.  Dodatkowe wyposażenie bazy ratowniczej, w przypadku prac ratowniczych w trudnych warunkach cieplnych, stanowią:
1)   termometry wilgotny i suchy oraz przyrządy do określania wilgotności względnej powietrza,
2)   tablica dopuszczalnego czasu pracy ratowników górniczych w trudnych warunkach cieplnych,
3)   ubrania robocze i koce w ilości odpowiednio zwiększonej w stosunku do określonej w pkt 2.2.1.,
4)   napoje i wyżywienie określone przez lekarza.
2.2.4.  Kierownik akcji ratowniczej, w zależności od rodzaju wykonywanych prac ratowniczych, może dodatkowo wyposażyć bazę w inny sprzęt, materiały i urządzenia, gwarantujące sprawną likwidację skutków zagrożenia.
2.2.5.  O poszerzeniu wyposażenia bazy ratowniczej w sprzęt i środki do udzielania pomocy lekarskiej decyduje lekarz znajdujący się w bazie ratowniczej.
2.3.    Wyposażenie zastępu ratowniczego dyżurującego w zakładzie górniczym
2.3.1.  Każdy zastęp ratowniczy dyżurujący, oprócz wyposażenia osobistego i narzędzi potrzebnych do wykonywania zleconych prac, musi mieć następujący sprzęt ratowniczy:
1)   5 sztuk tlenowych aparatów oddechowych roboczych tego samego typu,
2)   wykrywacz gazów, wraz ze wskaźnikami rurkowymi do wykrywania CO, CO2 (po 25 wskaźników), lub inne przyrządy kontrolno-pomiarowe do pomiaru tych gazów,
3)   metanomierz (w kopalniach metanowych),
4)   komplet kluczy do aparatów oddechowych,
5)   nóż ciesielski,
6)   termometr górniczy,
7)   zegarek,
8)   przybory do pisania (notes, ołówek, kreda),
9)   przymiar (metr),
10)  opatrunki osobiste,
11)  linkę ratowniczą,
12)  zapasową butlę 2-litrową z tlenem,
13)  urządzenie do podawania tlenu pod maskę ratowniczą z butli 2-litrowej,
14)  aparat oddechowy ewakuacyjny,
15) telefon ratowniczy, wraz z dwoma bębnami przewodu telefonicznego.
2.3.2.  Wyposażenie uzupełniające zastępu ratowniczego dyżurującego, w zależności od potrzeb, ustala kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.
2.3.3.  Wyposażenie wymienione w pkt 2.3.1 i 2.3.2 musi być składowane jak najbliżej miejsca pracy zastępu ratowniczego dyżurującego.
2.3.4.  W razie gdy zastęp dyżurujący nie ma możliwości obserwacji miejsca składowania wyposażenia, sprzęt wchodzący w skład tego wyposażenia należy przechowywać pod zamknięciem.
2.3.5.  Wyposażenie zastępów ratowniczych dyżurujących dla kilku podziemnych zakładów górniczych, na zasadach określonych w § 60 rozporządzenia, powinno być zgodne z wyposażeniem, o którym mowa w pkt 2.3.1.
2.4.    Wyposażenie dyżurujących zawodowych zastępów ratowniczych w jednostce ratownictwa oraz dyżurujących zastępów ratowniczych dla grup zakładów górniczych
2.4.1.  Wyposażenie dyżurujących zawodowych zastępów ratowniczych w jednostce ratownictwa oraz dyżurujących zastępów ratowniczych dla grup zakładów górniczych określa tabela nr 2.
2.4.2.  Wyposażenie wozu bojowego dyżurujących zastępów, o których mowa w pkt 2.4., określa tabela nr 3.
2.4.3.  Dla sprzętu ochrony dróg oddechowych, wyszczególnionego odpowiednio w tabelach nr 2 i 3, muszą być zapewnione części zamienne w ilości gwarantującej stałe jego utrzymywanie w dobrym stanie technicznym i gotowości do użycia.
2.4.4.  Szczegółowe wyposażenie:
1)   zastępowego,
2)   mechanika sprzętu ratowniczego,
3)   ślusarza,
4)   elektryka
ustala kierownik jednostki ratownictwa w zależności od rodzaju zagrożeń występujących w zakładach górniczych, objętych rejonem działania tej jednostki.
2.4.5.  Dla umożliwienia prawidłowego wykonywania zadań przez zastępy dyżurujące, o których mowa w pkt 2.4., jednostka ratownictwa powinna mieć co najmniej następujące pomieszczenia:
1)   salę aparatów,
2)   warsztat mechanika sprzętu ratowniczego,
3)   magazyn części zamiennych do sprzętu ochrony dróg oddechowych,
4)   dyspozytornię,
5)   komorę ćwiczeń,
6)   salę szkoleniową,
7)   magazyn sprzętu ratowniczego,
8)   szatnię,
9)   pomieszczenia sanitarnohigieniczne,
10)  pokoje do wypoczynku ratowników.
2.5.    Wyposażenie zawodowych pogotowi specjalistycznych w jednostce ratownictwa
2.5.1.  Pogotowie pomiarowe.
2.5.1.1.  Na potrzeby pogotowia pomiarowego jednostka ratownictwa obowiązana jest utrzymywać następujące minimalne ilości sprzętu:
1)   5 zestawów chromatografów gazowych, przystosowanych do pracy na dole kopalni,
2)   2 zestawy analizatorów gazowych, przystosowanych do pracy na dole kopalni - do natychmiastowego pomiaru stężeń gazów pożarowych,
3)   5 zestawów urządzeń do zdalnego pobierania prób do analizy chemicznej powietrza i gazów pożarowych,
4)   3 przenośne zestawy komputerowe do oceny stopnia wybuchowości mieszanin gazowych,
5)   5 zestawów urządzeń do zdalnego pomiaru temperatury gazów pożarowych w wyrobiskach górniczych,
6)   8 indywidualnych przyrządów do pomiaru temperatury powietrza kopalnianego,
7)   4 przyrządy do określania wilgotności względnej powietrza,
8)   3 eksplozymetry,
9)   8 metanomierzy indywidualnych,
10)  8 tlenomierzy indywidualnych,
11)  8 analizatorów CO2 indywidualnych,
12)  8 analizatorów CO indywidualnych,
13)  po 2 analizatory do oznaczania każdego z następujących gazów: NO, NO2, H2S, SO2,
14)  5 anemometrów,
15)  5 przyrządów do pomiaru ciśnienia bezwzględnego powietrza na dole kopalni.
2.5.2.  Pogotowie do inertyzacji powietrza kopalnianego.
2.5.2.1.  Na potrzeby pogotowia do inertyzacji powietrza kopalnianego jednostka ratownictwa obowiązana jest utrzymywać: 3 urządzenia do inertyzacji atmosfery kopalnianej za pomocą gazów obojętnych, o wydajności nie mniejszej niż 900 m3 na godzinę każde.
2.5.3.  Pogotowie pożarowo-pianowe.
2.5.3.1.  Na potrzeby pogotowia pożarowo-pianowego jednostka ratownictwa obowiązana jest utrzymywać następujące minimalne ilości sprzętu:
1)   3 generatory piany lekkiej o wydajności 50-100 m3 piany na minutę,
2)   4 generatory piany lekkiej o wydajności 150 m3 piany na minutę,
3)   6 wytwornic piany średniej o wydajności 15-30 m3 piany na minutę,
4)   3 wytwornice piany sprężonej o wydajności 1,5-2,0 m3 piany na minutę,
5)   3 prądownice piany ciężkiej o wydajności 3 m3 piany na minutę,
6)   3 komplety dozownika środka pianotwórczego,
7)   odpowiedni osprzęt do wyżej wymienionych urządzeń oraz zapas środków pianotwórczych,
8)   2 zestawy urządzeń do wykonywania izolacji górotworu,
9)   urządzenie do pneumatycznego podawania materiałów sypkich o wydajności co najmniej 6 Mg na godzinę,
10)  8 zestawów do wykonywania przeciwwybuchowych tam pożarowych o wydajności co najmniej 6 Mg na godzinę,
11)  8 przepustów do przeciwwybuchowych tam pożarowych.
2.5.4.  Pogotowie zawałowo-wiertnicze.
2.5.4.1.  Na potrzeby pogotowia zawałowo-wiertniczego jednostka ratownictwa obowiązana jest utrzymywać następujące minimalne ilości sprzętu:
1)   4 zestawy podnośników hydraulicznych o zakresie podnoszenia od 15 do 350 mm i udźwigu od 40 do 1.000 kN oraz podnośników szczękowych,
2)   4 zestawy poduszek powietrznych,
3)   1 zestaw poduszek powietrznych cylindrycznych,
4)   4 zestawy rozpieraków hydraulicznych z siłą rozpierania do 150 kN,
5)   4 zestawy nożyc hydraulicznych umożliwiających przecinanie łańcuchów, lin, kabli, prętów i innych elementów występujących na dole kopalń,
6)   4 piły tarczowe z napędem elektrycznym z tarczami stalowymi i korundowymi, umożliwiającymi przecinanie stali, betonu, drewna, tworzywa sztucznego i innych materiałów twardych,
7)   4 piły łańcuchowe elektryczne,
8)   4 piły elektryczne posuwisto-zwrotne,
9)   2 urządzenia do bezdetonacyjnego rozsadzania skał,
10)  8 młotków elektrycznych udarowo-obrotowych,
11)  1 palnik acetylenowo-tlenowy,
12)  1 palnik benzynowo-tlenowy umożliwiający cięcie stali o grubości do 350 mm,
13)  200 stojaków hydraulicznych indywidualnych o podporności wstępnej 20-70 kN i roboczej 40-200 kN oraz wysokości 700-800 mm i możliwości wysuwu 300-400 mm,
14)  1 zestaw obudowy tubingowej chodników ratowniczych,
15)  4 komplety przenośnika ratowniczego, umożliwiającego odstawę urobku przy drążeniu wyrobisk ratunkowych,
16)  4 urządzenia do lokalizacji ludzi znajdujących się pod zawałem na każdy stosowany system lokacyjny,
17)  akustyczny indykator zawałowy,
18)  2 wiertnice dołowe o średnicy wiercenia do 48 mm i zasięgu wiercenia do 40 m, z narzędziami i osprzętem,
19)  2 wiertnice dołowe o średnicy wiercenia do 95 mm i zasięgu wiercenia do 120 m, z narzędziami i osprzętem,
20)  2 wiertnice dołowe o średnicy wiercenia do 114 mm i zasięgu wiercenia do 120 m, z narzędziami i osprzętem,
21)  4 pojemniki zaopatrzeniowe do przesłania na linie Ć 80 mm,
22)  5 pojemników zaopatrzeniowych do przesyłania na rurach płuczkowych,
23)  2 kabiny ewakuacyjne do opuszczania na linie,
24)  2 kabiny ewakuacyjne do przepychania na żerdziach,
25)  3 odrzwia do otworów ratowniczych - czwórnóg wyciągowy nad otworem,
26)  1 urządzenie do podawania tlenu lub powietrza do kabin,
27)  50 m lekkiego przewodu szybkozłącznego,
28)  1 kołowrót BB-500/R.
2.5.5.  Pogotowie wodne.
2.5.5.1.  Na potrzeby pogotowia wodnego jednostka ratownictwa górniczego obowiązana jest utrzymywać następującą minimalną liczbę zatapialnych pomp wodnych o parametrach dostosowanych do warunków zagrożeń wodnych:
1)   co najmniej 10 pomp o wysokości podnoszenia do 90 m i wydajności do 10.000 dm3/min.,
2)   4 pompy do szlamu o dużej lepkości, o wysokości podnoszenia do 24 m i wydajności 600 dm3/min.,
3)   2 pompy do cieczy chemicznie agresywnych o wydajności do 1.000 dm3/min. i wysokości podnoszenia do 30 m,
4)   1 pompę do cieczy o gęstości do 2.800 kg/m3, o wysokości podnoszenia do 40 m i wydajności do 4.000 dm3/min.,
5)   2 agregaty głębinowe do wody czystej, o wysokości podnoszenia 320 do 1.100 m i wydajności 4.500 do 8.500 dm3/min., służące do odwadniania szybów.
2.5.6.  Pogotowie przewoźnych wyciągów ratowniczych.
2.5.6.1.  Na potrzeby pogotowia przewoźnych wyciągów ratowniczych jednostka ratownictwa zobowiązana jest do utrzymywania:
1)   1 samojezdnego wyciągu ratowniczego, wyposażonego w maszynę wyciągową zabudowaną na podwoziu samochodu ciężarowego, umożliwiającego ciągnienie z głębości 1.300 m,
2)   1 kabiny bez prowadzenia,
3)   2 klatek ratowniczych dla prowadników sztywnych,
4)   2 klatek ratowniczych dla prowadników liniowych,
5)   2 klatek ratowniczych dla wyciągów wielolinowych.
2.6.    Wyposażenie jednostki ratownictwa w inne środki, obiekty i pomieszczenia na potrzeby akcji ratowniczych oraz działalności nie związanej bezpośrednio z tymi akcjami.
2.6.1.  Laboratorium chemiczne, w tym w szczególności:
1)   pracownia analizatorów w podczerwieni,
2)   pracownia atestacji gazów wzorcowych,
3)   pracownia analiz chromatograficznych,
4)   warsztat technologiczny do przygotowywania i preparowania mieszanin gazów oraz przechowywania odczynników chemicznych.
2.6.2.  Laboratorium atestacji sprzętu oddechowego, w tym w szczególności:
1)   pracownia atestacji ergometrycznej i przydatnościowej,
2)   pracownia atestacji pochłaniaczy POG,
3)   pracownia atestacji wskaźników rurkowych i wykrywaczy gazów,
4)   pracownia atestacji powypadkowej,
5)   warsztat remontowy sprzętu oddechowego i medycznego.
2.6.3.  Warsztat napraw i przygotowania sprzętu do akcji ratowniczych.
2.6.4.  Stanowisko do atestacji środków i sprzętu przeciwpożarowego.
2.6.5.  Ośrodek badań lekarskich ratowników.
2.7.    Wyposażenie zastępów specjalistycznych nurków
2.7.1.  Na potrzeby zastępów nurkowych w jednostce ratownictwa lub kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, w której są utrzymywane zastępy nurkowe, muszą być wyodrębnione specjalne pomieszczenia.
2.7.2.  Do pomieszczeń, o których mowa w pkt 2.7.1., należą:
1)   pomieszczenie do przechowywania w odpowiednich warunkach klimatycznych aparatów nurkowych i skafandrów,
2)   warsztat mechanika nurkowego sprzętu ratowniczego do prowadzenia kontroli i konserwacji sprzętu,
3)   pomieszczenie do mycia i suszenia skafandrów,
4)   punkt napełniania butli aparatów nurkowych,
5)   magazyn sprzętu normatywnego i zapasowego,
6)   stanowisko medyczno-technicznego zabezpieczenia nurkowania z komorą dekompresyjną,
7)   sala szkoleniowa.
2.7.3.  W skład podstawowego wyposażenia technicznego zastępów nurkowych wchodzą:
1)   aparaty nurkowe powietrzne z automatami oddechowymi dwustopniowymi o stopniach rozdzielonych,
2)   skafandry nurkowe lekkie, suche, dwuczęściowe (kaptur, kombinezon) z instalacją telefoniczną,
3)   telefon nurkowy z przewodami stanowiącymi zarazem linę asekuracyjną nurka oraz odrębne liny asekuracyjne,
4)   przyrządy kontrolno-pomiarowe do kontroli automatów oddechowych oraz kontroli warunków i czasu nurkowania,
5)   sprężarka o napędzie spalinowym i elektrycznym do napełniania butli aparatów nurkowych,
6)   sprzęt pływający,
7)   sprzęt oświetleniowy podwodny bateryjny, akumulatorowy lub przewodowy,
8)   sprzęt osobistego wyposażenia nurka (pasy balastowe, noże nurkowe).
2.7.4.  Wyposażenie zastępów nurkowych może być poszerzone o sprzęt pomocniczy do prowadzenia specjalistycznych prac podwodnych, stosownie do kwalifikacji ratowników górniczych nurków, oraz o sprzęt techniczny stosowany w hiperbarii medycznej.
2.7.5.  Szczegółowe wyposażenie jakościowe i ilościowe zastępów nurkowych określa normatyw wyposażenia ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego lub dyrektora jednostki ratownictwa, w ramach których są utrzymywane zastępy nurkowe.
2.7.6.  Normatyw, o którym mowa w pkt 2.7.5., powinien określać szczegółowo wyposażenie:
1)   zastępów nurkowych w pomieszczeniach jednostki ratownictwa lub kopalnianej stacji ratownictwa górniczego,
2)   wozu bojowego,
3)   nurkowej bazy ratowniczej.
2.7.7.  Sprzęt stanowiący wyposażenie zastępów nurkowych musi być kontrolowany i konserwowany po każdym użyciu (np. w czasie akcji ratowniczej lub ćwiczeń ratowniczych) i nie rzadziej niż raz na pół roku. Sposób dezynfekcji i normy zużycia środków dezynfekujących (jeśli instrukcja producenta nie określa tego) obowiązany jest ustalić kierownik ruchu zakładu górniczego lub dyrektor jednostki ratownictwa.
2.7.8.  Zakład górniczy lub jednostka ratownictwa, w ramach których utrzymywane są zastępy nurkowe, mogą używać jedynie sprzętu ochrony dróg oddechowych, dopuszczonego na podstawie odrębnych przepisów.
2.7.9.  Zakład górniczy lub jednostka ratownictwa, w ramach których utrzymywane są zastępy nurkowe, są zobowiązane do opracowania instrukcji obsługi lub użycia niektórych urządzeń, np. sprężarek czy komór dekompresyjnych, oraz konserwacji nurkowych aparatów powietrznych i sprzętu nurkowego.
2.7.10.  Przy konserwacji, kontroli i użytkowaniu sprzętu nurkowego, stanowiącego wyposażenie zastępów nurkowych, należy przestrzegać postanowień odpowiednich norm wprowadzonych do obowiązkowego stosowania.

Tabela nr 1

WYPOSAŻENIE KOPALNIANEJ STACJI RATOWNICTWA GÓRNICZEGO (KSRG) W PODZIEMNYM ZAKŁADZIE GÓRNICZYM

a)   Sprzęt do akcji pożarowo-gazowych
 
 
Lp.
 
Wyszczególnienie sprzętu
Jednostka miaryMinimalne ilości sprzętu dla KSRG według kategorii
   IIIIII
123456
1Tlenowy aparat oddechowy roboczyszt.182436
2Maska do tlenowego aparatu oddechowego roboczegoszt.
110% stanu ewidencyjnego ratowników dla masek typu GS
120% normatywnej liczby aparatów roboczych dla masek twarzowych (uniwersalnych)
3Pokrowce na maskiszt.203040
4Butla stalowa na tlen do tlenowego aparatu oddechowego roboczegoszt.7296144
5Pochłaniacz CO2 do aparatów roboczych oddechowychszt.75100150
6Urządzenie do podawania tlenu pod maskęszt.246
7Tlen o stężeniu minimum 98%litr1.200 na 1 aparat roboczy
8Rotamierz od 0,5 do 3,0 dm3/min.szt.222
9Manometr wodny do kontroli aparatów tlenowychszt.234
10Sekundomierzszt.111
11Przyrząd uniwersalny do kontroli aparatów tlenowychszt.233
12Przyrząd do kontroli szczelności masekszt.111
13Części zamienne do tlenowych aparatów roboczych:    
 1) węże oddechowekpl.335
 2) worki oddechoweszt.333
 3) manometry tlenuszt.335
 4) przewody do manometru tlenuszt.335
 5) pasy do aparatówszt.335
 
6) fajki pochłaniacza prawe
  i lewe
szt.335
 7) zawory upustowe z płetwamiszt.335
 8) przewody tlenoweszt.335
 
9) przewody wysokiego
  ciśnienia
szt.335
 
10) komory zaworów sterujących
   (wdechowe i wydechowe)
szt.335
 
11) zawory redukcyjne z
   automatem płucnym
kpl.335
 12) tornistryszt.335
 13) poduszki izolacyjneszt.335
 14) uszczelki do aparatówszt.335
 15) narzędzia do aparatówkpl.335
 
16) ciśnieniomierz do kontroli
   tlenu w butlach
szt.224
14Przetłaczarka elektryczna tlenuszt.112
15Spirytus czystyml120 na 1 aparat roboczy
   70 na 1 aparat AU-9LiD
   60 na 1 aparat AU-9E
   10 na 1 aparat POG
   15 na 1 aparat SR-100A
  (do jednorazowej dezynfekcji)
16Gliceryna chemicznie czystakg111,5
17Smar do uszczelek skórzanychkg0,50,50,5
18Lakier uszczelniającykg0,250,250,25
19Żyłkakg0,50,50,5
20Tlenowy aparat ewakuacyjnyszt.51010
21Tlenowy aparat ucieczkowy szkoleniowyszt.101010
22Butle do aparatu ewakuacyjnegoszt.102020
23Części zamienne do aparatów ewakuacyjnych:    
 1) worki oddechoweszt.233
 2) węże karbowanekpl.233
 3) przewody tlenoweszt.233
 4) manometry tlenuszt.233
 
5) zawory redukcyjne z
  automatem
szt.233
 6) zawory upustoweszt.233
 
7) tornistry kompletne (łoże,
  pas nośny, pokrywa)
szt.122
 
8) taśmy obejmujące butle i
  pochłaniacze
szt.233
 9) pokrywy aparatówszt.233
 10) maskiszt.233
24Telefon ratowniczy    
 
1) urządzenie łączności
  ratowniczej
kpl.222
 
2) przenośny telefon
  ratowniczy
kpl.224
25Bębny z przewodem do telefonu ratowniczegoszt.151520
26Ładownica do telefonu ratowniczegoszt.112
27Wykrywacz gazowy mieszkowy, wraz z kompletem wskaźników rurkowych do wykrywania CO, CO2, NO2, H2S, O2, H2, lub inne przyrządy pomiarowe do wykrywania tych gazówszt.5510
28Przyrząd do kontroli wykrywacza gazowego mieszkowegoszt.111
29Rurki dymnepaczka111
30Gruszki do rurek dymnychszt.111
31Metanomierz 0-100% CH4szt.222
32Psychroaspirator lub inny przyrząd do określania wilgotności względnejszt.111
33Węże do zdalnego pobierania prób powietrza ze złączkami (w kopalniach węglowych)m500500500
34Pipety szklaneszt.101520
35Termometr górniczy do +100°Cszt.5510
36Barografszt.111
37Manometr wodny (U-rurka)szt.446
38Linka ratownicza 5 mszt.555
39Linka ratownicza minimum 15 mszt.555
40Szelki bezpieczeństwaszt.335
41Zestaw zastępowegokpl.336
42Zestaw mechanika sprzętu ratowniczegokpl.222
43Rury do tam zakończone zaworem 3/4" i końcówką Ć 6-8 mmszt.225
44Nożyce do siatki MMszt.224
45Hydrant nawiertowy    
 Ć 100 mmszt.222
 Ć 150 mmszt.222
46Kilofszt.335
47Przecinakszt.335
48Pyrlikszt.222
49Łopataszt.5510
50Siekieraszt.224
51Piła kabłąkowaszt.335
52Łom pazurszt.112
53Kielnia murarskaszt.335
54Młotek murarskiszt.222
55Wiadroszt.335
56Komplet kluczy do śrub stosowanych w kopalnikpl.112
57Płótno wentylacyjnerolka224
58Obudowa przeciwwybuchowa przepustu tamowego w kopalniach eksploatujących pokłady II, III i IV kategorii zagrożenia metanowegoszt.--2
59Prądownica uniwersalnaszt.234
60Prądownica spiralna (mgłowa)szt.225
61Kompletne ubrania przeciwpłomienne, wraz z butami skórzanymikpl.182436
62Kompletne ubrania roboczekpl.182436
63Ubrania szybowekpl.555
64Buty gumowe rybackiepara555
65Hełm ratowniczyszt.182436
66Rękawice gumowepara5510
67Agregat gipsowy (w kopalniach węglowych)szt.111
68Urządzenie do dezynfekcji wężyszt.111
69Szafa do dezynfekcji masekszt.111
 
b)   sprzęt do akcji zawałowych, wodnych
 
123456
1Piła do drewna (ręczna)szt.224
2Piła do metalu (ręczna)szt.224
3Młotek pneumatycznyszt.111
4Aparat spawalniczy z osprzętemkpl.111
5Komplet butli do aparatu spawalniczego (na tlen i acetylen)kpl.333
6Ciągarka łańcuchowa 30 kNszt.112
7Ciągarka łańcuchowa 15 kNszt.112
8Ciągarka linowaszt.111
9Podnośnik hydraulicznyszt.111
10Transformator 500/220/12 Vszt.111
11Wiertarka elektrycznaszt.111
12Wiertarka powietrzna udarowo-obrotowaszt.111
13Narzędzia nieiskrzące (w kopalniach metanowych)kpl.111
14Narzędzia ślusarskiekpl.111
15Narzędzia elektromonterskiekpl.111
16Linka taternicza dla zastępu do prac w wyrobiskach pionowychm5050100
17Haki taternicze dla zastępu do prac w wyrobiskach pionowychszt.5510
18Szelki ratownicze dla zastępu do prac w wyrobiskach pionowychszt.5510
19Łopata saperskaszt.225
20Grackaszt.225
21Urządzenie do podawania tlenu do zawałukpl.111
 
c)   sprzęt medyczny
 
123456
1Aparat do sztucznego oddychania metodą usta-ustakpl.222
2Inhalatorszt.112
3Butla z tlenem do inhalatoraszt.446
4Nosze uniwersalneszt.336
5Usztywniacze pneumatycznekpl.336
6Koc wełnianyszt.5510
7Torba sanitarna z wyposażeniemkpl.224
 
Tabela nr 2

WYPOSAŻENIE DYŻURUJĄCYCH ZAWODOWYCH ZASTĘPÓW RATOWNICZYCH ORAZ DYŻURUJĄCYCH ZASTĘPÓW RATOWNICZYCH DLA GRUP PODZIEMNYCH ZAKŁADÓW GÓRNICZYCH

a)   sprzęt do akcji pożarowo-gazowych
 
 
 
Lp.
 
 
Wyszczególnienie sprzętu
 
Jednostka miary
 
Dyżurujące zawodowe zastępy ratownicze
Dyżurujące zastępy ratownicze dla grup zakładów górniczych
12345
1Tlenowy aparat oddechowy roboczyszt.6048
2Maska do tlenowego aparatu oddechowego roboczegoszt.6024
3Pokrowce na maskęszt.6024
4Uniwersalny przyrząd do kontroli aparatów oddechowychszt.42
5Rotamierz 0,5-3 dm3/minszt.42
6Manometr wodny do kontroli aparatówszt.42
7Przyrząd do kontroli szczelności masekszt.11
8Urządzenie do podawania tlenu pod maskęszt.55
9Butle do aparatów tlenowych roboczych i ewakuacyjnychszt.300% stanu aparatów
10Pochłaniacze CO2 do tlenowych aparatów roboczychszt.200% stanu aparatów
11Tlenowe aparaty oddechowe ewakuacyjneszt.2015
12Tlenowe aparaty ucieczkowe szkolenioweszt.2020
13Przetłaczarka tlenuszt.22
14Ciśnieniomierz do kontroli tlenu w butliszt.44
15Spirytus czystyml120 na 1 tlenowy aparat oddechowy roboczy do jednorazowej dezynfekcji, 70 na 1 aparat typu AU-9LiD do jednorazowej dezynfekcji, 60 na 1 aparat typu AU-9E do jednorazowej dezynfekcji
16Pochłaniacz ochronny POG lub tlenowy aparat ucieczkowyszt.6016
17Aparat kontrolny do POGszt.11
18Sprężarka powietrzaszt.1-
19Ciśnieniomierz do kontroli powietrza w butliszt.2-
20Wykrywacz gazów mieszkowy, wraz z kompletem wskaźników rurkowych do wykrywania CO, CO2, NO2, H2S, O2, H2, lub inne przyrządy do wykrywania tych gazówszt.86
21Przyrząd do kontroli mieszkowych wykrywaczy gazówszt.11
22Rurki dymnepaczka55
23Gruszka gumowa do rurek dymnychszt.44
24Metanomierz od 0 do 5% CH4szt.55
25Metanomierz od 0 do 100% CH4szt.21
26Tlenomierzszt.33
27Pipety do pobierania prób powietrza kopalnianego z pompką i manometrem kontrolnymkpl.11
28Przyrząd do pomiaru stężeń CO z ładownicąszt.33
29Anemometrszt.22
30Psychrometr lub inny przyrząd do określania wilgotności względnejszt.22
31Zestaw do zdalnego pobierania prób gazowychszt.11
32Dętka gumowa do pobierania prób gazowychszt.33
33Węże pomiarowe grubościenne Ć 8 mmm1.0002.000
34Złączka do węży Ć 8 mmszt.2030
35Termometr górniczy o zakresie wskazań do +100°Cszt.55
36Urządzenie do zdalnego pomiaru temperatury (bęben z przewodem i czujnikiem oraz miernik temperatury)szt.11
37Ubrania przeciwpłomiennekpl.6015
38Koc gaśniczyszt.11
39Pirometrszt.22
40Sekundomierzszt.22
41Zestaw zastępowegoszt.42
42Zestaw mechanika sprzętu ratowniczegoszt.42
43Zestaw ślusarzaszt.21
44Zestaw elektrykaszt.21
45Hydrant nawiertowy:   
 Ć 100 mmszt.22
 Ć 150 mmszt.22
46Prądownica mgłowaszt.55
47Prądownica uniwersalnaszt.33
48Wąż pożarniczy:    
 Ć 52 mmm200100
 Ć 75 mmm200200
 Ć 110 mmm100100
49Worki na tamy workoweszt.1.0001.000
50Agregat gipsowykpl.33
51Materiał izolujący do korków podsadzkowychMg40-
52Obudowa przeciwwybuchowa przepustu tamowegoszt.22
53Urządzenia łączności ratowniczejszt.42
54Przenośny telefon ratowniczyszt.64
55Bęben z przewodem telefonicznymszt.4025
56Lampa górnicza ratowniczaszt.6030
57Linka ratownicza:   
 - długości ponad 15 mszt.1010
 - długości 5 mszt.1010
58Linka stalowa Ć 9-10 mm miękkam2020
59Szelki bezpieczeństwaszt.66
60Rękawice ochronnepara2020
61Narzędzia nieiskrzącekpl.21
 
b)   sprzęt do akcji zawałowych, szybowych, wiertniczych, wodnych:
 
12345
1Nożyce do cięcia drutu i siatkiszt.44
2Piła łańcuchowa elektrycznaszt.22
3Łańcuch do piły łańcuchowejszt.105
4Piła tarczowa elektrycznaszt.22
5Tarcze do pił tarczowych:   
 1) do drewnaszt.55
 2) do metaluszt.3030
 3) do betonuszt.3030
6Piła posuwisto-zwrotna elektrycznaszt.11
7Brzeszczoty do piły posuwisto-zwrotnej elektrycznejszt.105
8Piła posuwisto-zwrotna powietrznaszt.11
9Młotek rotacyjny elektryczny z osprzętemkpl.22
10Brzeszczoty do piły posuwisto-zwrotnej powietrznejszt.55
11Transformator plecakowy przenośny 500/220/12 Vszt.22
12Plecakowy aparat do cięcia gazowego z osprzętemkpl.32
13Butla rezerwowa do aparatu plecakowego:   
 1) tlenowaszt.2010
 2) acetylenowaszt.2010
14Zestaw podnośników hydraulicznych o udźwigu do 1.000 kNkpl.11
15Zestaw podnośników pneumatycznych (poduszki z osprzętem)kpl.11
16Zapas hydrolul55
17Rozsadzacz hydrauliczny do skałszt.1-
18Hydrauliczny przecinak do cięcia nakrętekszt.11
19Hydrauliczny przecinak do cięcia linszt.11
20Nożyce hydrauliczneszt.11
21Nożyce hydrauliczne kombi (nożycorozpieracz)szt.11
22Lekki stojak hydraulicznyszt.8040
23Ciągarka linowaszt.22
24Ciągarka łańcuchowa:   
 1) o udźwigu 15 kNszt.22
 2) o udźwigu 30 kNszt.22
25Urządzenie do podawania tlenu do zawałuszt.11
26Ubrania szybowekpl.1010
27Buty gumowe rybackiepara1010
28Łopata saperskaszt.55
29Grackaszt.22
30Torba z gwoździami różnej wielkościkpl.22
31Kielnia murarskaszt.22
32Górniczy odbiornik lokacyjnykpl.11
33Odbiorczy zestaw lokacyjny (z osprzętem)kpl.11
34Akustyczny indykator zawałowykpl.11
35Klucz do obudowy ŁPszt.55
36Klucz do obudowy Vszt.55
37Klucz do szynkpl.33
38Klucz do rur podsadzkowychkpl.44
39Stropnice lekkie:   
 1) długości 1 mszt.200-
 2) długości 1,5 mszt.200-
 
c)   sprzęt inny
 
12345
1Radiotelefon noszonykpl.22
2Radiotelefon przewoźnykpl.22
3Radiotelefon stacjonarnykpl.11
4Rękawice dielektrycznekpl.22
5Klucz do otwierania wyłączników kopalnianychszt.11
6Agregat prądotwórczyszt.11
7Przenośnik ratowniczykpl.11
8Folia Ć 800 mmm5050
 
d)   sprzęt medyczny
 
12345
1Inhalator przenośnyszt.42
2Zestaw lekarskiszt.22
3Nosze uniwersalneszt.55
4Usztywniacze pneumatycznekpl.55
5Koc z własnym źródłem ciepłaszt.22
6Rękawice chirurgiczne gumowepara1515
7Aparat do podciśnieniowego przetłaczania płynówszt.11
8Aparat do sztucznego oddychania metodą usta-ustaszt.11
 
Uwaga! Wyżej wymienione dane ilościowe wyposażenia uwzględniają wyposażenie wozu bojowego.

Tabela nr 3

WYPOSAŻENIE WOZU BOJOWEGO DYŻURUJĄCYCH ZAWODOWYCH ZASTĘPÓW RATOWNICZYCH ORAZ DYŻURUJĄCYCH ZASTĘPÓW RATOWNICZYCH DLA GRUP PODZIEMNYCH ZAKŁADÓW GÓRNICZYCH
 
Lp.Wyszczególnienie sprzętuJednostka miaryLiczba
1234
1Tlenowy aparat oddechowy roboczyszt.12
2Maska do tlenowego aparatu oddechowego roboczego z pokrowcem (uniwersalna)szt.12
3Zapasowe butle i pochłaniacze do tlenowych aparatów oddechowych roboczych, wraz z nosidłamikpl.12
4Tlenowy aparat oddechowy ewakuacyjnyszt.5
5Pochłaniacz ochronny POG lub tlenowy aparat ucieczkowyszt.14
6Lampa górnicza osobista ratowniczaszt.14
7Rękawice ochronnepara14
8Szelki bezpieczeństwaszt.5
9Linka ratownicza długości 5 mszt.3
10Linka ratownicza długości 15 mszt.2
11Linka stalowa Ć 8-10 mm, miękkam15
12Urządzenie łączności ratowniczejkpl.1
13Bębny rezerwowe do urządzenia łączności ratowniczejszt.6
14Metanomierz o zakresie od 0 do 5%szt.3
15Metanomierz o zakresie od 0 do 100%szt.1
16Wykrywacz gazów mieszkowy, wraz z kompletem wskaźników rurkowych do wykrywania CO, CO2, NO2, H2S, O2, H2, lub inne przyrządy pomiarowe do wykrywania tych gazówkpl.3
17Rurki dymneszt.20
18Gruszka gumowa do rurek dymnychszt.2
19Pipety do pobierania prób powietrza kopalnianego z pompką i manometrem kontrolnymkpl.1
20Anemometrszt.1
21Urządzenie do podawania tlenu pod maskęszt.2
22Psychroaspirator lub inny przyrząd do określania wilgotności względnejszt.1
23Tlenomierzszt.1
24Przyrząd do pomiaru stężenia COszt.1
25Zestaw zastępowegokpl.2
26Zestaw mechanika sprzętu ratowniczegokpl.1
27Zestaw ślusarzakpl.1
28Zestaw elektrykakpl.1
29Prądownica mgłowaszt.2
30Prądnica uniwersalnaszt.2
31Koc gaśniczyszt.1
32Hydrant nawiertowy:  
 1) do rur Ć 100 mmszt.1
 2) do rur Ć 150 mmszt.1
33Nożyce do cięcia drutu i siatkiszt.1
34Plecakowy aparat do cięcia gazowego z osprzętemkpl.1
35Górniczy odbiornik lokacyjnykpl.1
36Odbiorczy zestaw lokacyjny (z osprzętem)kpl.1
37Urządzenia do podawania tlenu lub powietrza do zawałukpl.1
38Zestaw podnośników hydraulicznych o udźwigu od 50 kN do 300 kNkpl.1
39Zestaw podnośników pneumatycznych (poduszki o udźwigu 110 kN do 400 kN, wraz z osprzętem)kpl.1
40Nożycorozpierakszt.1
41Hydrauliczny przecinak do linszt.1
42Hydrauliczny przecinak do nakrętekszt.1
43Młotek rotacyjny o napędzie elektrycznym z osprzętemkpl.1
44Piła łańcuchowa o napędzie elektrycznym z łańcuchem zapasowymszt.1
45Piła tarczowa o napędzie elektrycznymszt.1
46Torba z tarczami wymiennymi do piły tarczowej i okularamikpl.1
47Piła posuwisto-zwrotna elektrycznaszt.1
48Transformator 500/220/12 V oraz przedłużacz długości minimum 25 mszt.1
49Ciągarka linowaszt.1
50Ciągarka łańcuchowa (15 kN lub 30 kN)szt.1
51Łopata saperskaszt.5
52Grackaszt.2
53Klucze do obudowy podatnej - kompletszt.2
54Klucze do szynkpl.2
55Torba z gwoździami różnej wielkościkpl.2
56Klucze do rur podsadzkowychszt.2
57Kielnia murarskaszt.2
58Nosze uniwersalneszt.1
59Usztywniacze pneumatycznekpl.1
60Zestaw lekarskikpl.1
61Inhalator przenośnyszt.1
62Aparat do sztucznego oddychania metodą usta-ustaszt.1
63Koc z własnym źródłem ciepłaszt.1
64Rękawice chirurgiczne gumowepara10
65Aparat do podciśnieniowego przetłaczania płynówszt.1
 
Tabela nr 4

WYPOSAŻENIE ZAKŁADU GÓRNICZEGO WYDOBYWAJĄCEGO ROPĘ NAFTOWĄ I GAZ ZIEMNY ORAZ ZAKŁADU WYKONUJĄCEGO ROBOTY GEOLOGICZNE W GRANICACH LĄDU
 
   Roboty geologiczne i rekonstrukcjeWydobycie
Lp.WyszczególnienieJednostka miaryzagrożenie erupcyjne i siarkowodorowezagrożenie erupcyjnezagrożenie erupcyjne i siarkowodorowezagrożenie erupcyjne
1234567
1Aparaty powietrzne roboczekpl.6-2-
2Butle do aparatów powietrznych zapasowekpl.12-4-
3Maski do aparatów powietrznychkpl.6-2-
4Aparaty oddechowe filtrującekpl.20-5-
5Filtropochłaniacz H2Sszt.60-10-
6Przyrząd do kontroli aparatówszt.1---
7Zestaw narzędzi do aparatów powietrznychkpl.1---
8Ciśnieniomierze kontrolne 30 MPaszt.1---
9Radiotelefonykpl.2---
10Eksplozymetry z ładownicąkpl.2111
11Przyrząd pomiarowy H2Skpl.2-1-
12Wykrywacz gazów mieszkowy WG-2kpl.312-
13Wskaźniki rurkowe H2Sszt.602020-
14Wskaźniki rurkowe SO2szt.20-10-
15Ubranie roboczekpl.201055
16Buty gumowepara101055
17Kaski ochronne górniczeszt.101055
18Linki bezpieczeństwa 15 mszt.2211
19Tablice ostrzegawczeszt.10101010
20Szelki bezpieczeństwaszt.22--
21Rękawy lotniczeszt.2222
22Woda amoniakalnal100-50-
23Łomy z materiałów nieiskrzącychszt.2222
24Wkłady do zaworów iglicowych dla każdego ze stosowanych typówkpl.1010--
25Głowica do uzbrojenia przewodu na ciśnienie 70 MPa z łącznikiem do przewodu 4 1/2" JP lub 3 1/2" JPszt.11--
26Zawór zwrotny wrzutowy 3 1/2" JP lub 4 1/2" JPszt.1---
27Zawór bezpieczeństwa podgraniatkowy 3 1/2" JP lub 4 1/2" JPszt.11--
28Klucze nieiskrzące 22-90 mmkpl.5555
29Łomy nieiskrzące Ć 30 mm, długości 700-800 mmszt.4422
30Winda budowlana 30 kN lub 50 kN z nawiniętą liną ocynkowaną Ć 16 mm, o długości 120 mkpl.5533
31Zblocza jednorolkowe 50 kNszt.5555
32Zblocza jednorolkowe 100 kNszt.55--
33Rury wydobywcze 2 3/8"m--200200
34Materiały do sporządzania płuczki o odpowiedniej gęstości w ilości 1,5 objętości najgłębszego otworu na złożu oraz zbiorniki płuczkowe---wg wyliczenia
35Kompletna głowica eksploatacyjna, wraz z łącznikiem kołnierzowym, do połączenia się z zamontowanymi więźbami rurowymikpl.--11
36Chorągiewki żółteszt.20201010
37Chorągiewki czerwoneszt.20202020
38Zawór zwrotny wrzutowy 3 1/2" JPszt.11--
39Zawór wzrotny wrzutowy 4 1/2" JPszt.11--
40Materiały trwale wiążące H2SMg30---
41Woda amoniakalnaMg0,5-0,3-
 
Uwagi: 1.    Wyposażenie wymienione w poz. od 1 do 27 dotyczy sprzętu, który powinien się znajdować w obiekcie podczas wykonywania prac przy występowaniu zagrożenia erupcyjnego i siarkowodorowego lub zagrożenia erupcyjnego.
2.   Wyposażenie i materiały wymienione w poz. od 28 do 41 powinny się znajdować w magazynie przeciwerupcyjnym w zakładzie górniczym.

Tabela nr 5

WYPOSAŻENIE ZAKŁADU GÓRNICZEGO WYDOBYWAJĄCEGO ROPĘ NAFTOWĄ I GAZ ZIEMNY ORAZ ZAKŁADU WYKONUJĄCEGO ROBOTY GEOLOGICZNE W GRANICACH OBSZARÓW MORSKICH RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
 
Lp.WyszczególnienieJednostka miaryWyposażenie platformy
1234
1Aparaty powietrzne roboczeszt.12
2Aparaty ucieczkoweszt.70
3Butle powietrzne zapasoweszt.24
4Zapasowe butle tlenowe do aparatów ucieczkowychszt.70
5Uniwersalny przyrząd do kontroli aparatów oddechowychszt.2
6Ciśnieniomierz kontrolny ciśnienia powietrza w butliszt.2
7Ciśnieniomierz kontrolny ciśnienia tlenu w butliszt.2
8Przyrząd do kontroli masekszt.1
9Aerotest, wraz z kompletem rurekkpl.1
10Wykrywacz gazów mieszkowyszt.5
11Combiwarnszt.2
12Comopacszt.1
13Comowarnszt.1
14Wskaźnik rurkowy CO2szt.60
15Wskaźnik rurkowy COszt.40
16Zestaw do kalibracji przyrządów do pomiaru CO, H2S i stopnia wybuchowości (Ex)szt.po 1
17Ładownica uniwersalnaszt.2
18Ładownica do lampy górniczejszt.1
19Ładownica do radiotelefonuszt.1
20Ładownica do sulfipacszt.4
21Inahalator AM-2szt.1
22Nosze uniwersalneszt.1
23Aparat do sztucznego oddychaniaszt.1
24Apteczkaszt.1
25Lampy górniczeszt.5
26Rękaw lotniczyszt.3
27Radiotelefon przenośnyszt.6
28Sprężarka powietrznaszt.1
29Linka ratownicza 4,5 mszt.2
30Szelki bezpieczeństwaszt.2
31Kaski dźwiękochłonneszt.25
32Wata dźwiękochłonnag250
33Rękawice 5-palcowepara15
34Ubrania żaroodpornekpl.4
35Koce ocieplaneszt.5
36Kombinezon roboczyszt.10
37Młotekszt.2
38Łom metalowyszt.3
39Zestaw kluczy nieiskrzących - rozmiar 32-80 mmkpl.3
40Przecinakszt.4
41Obcęgiszt.2
42Szczypceszt.2
43Wycinakiszt.2
44Punktakszt.1
45Skrobakiszt.5
46Przebijakiszt.2
47Klucz nastawnyszt.2
48Łopatyszt.2
49Sulfiwarnszt.2
50Sulfipacszt.4
51Wskaźnik rurkowy H2Sszt.100
52Wskaźnik rurkowy SO2szt.50
53Środek trwale wiążący H2SMg5
54Soda akustycznaMg500
55Soda amoniakalnaMg500
 
Uwagi:
1.   Sprzęt i materiały wymienione w poz. od 49 do 55 powinny znajdować się w obiekcie dodatkowo, w razie występujących zagrożeń siarkowodorowych.
2.   Wyposażenie zakładu górniczego wydobywającego ropę naftową i gaz ziemny w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej, określone w tabeli nr 5, może być zmniejszone, w szczególności w zakresie sprzętu ochrony dróg oddechowych, w zależności od rodzaju platformy oraz liczby zatrudnionych pracowników.

Tabela nr 6

WYPOSAŻENIE JEDNOSTKI RATOWNICTWA GÓRNICZEGO W ZAKŁADACH GÓRNICZYCH WYDOBYWAJĄCYCH ROPĘ NAFTOWĄ I GAZ ZIEMNY ORAZ W ZAKŁADACH WYKONUJĄCYCH ROBOTY GEOLOGICZNE
 
Lp.WyszczególnienieJednostka miaryLiczba
1234
 I. Sprzęt ochrony dróg oddechowych  
1Aparat powietrzny z nadciśnieniem pod maskąkpl.20
2Automat dawkujący do aparatu powietrznegoszt.10
3Maska twarzowa do aparatu powietrznegoszt.10
4Aparat oddechowy filtrującykpl.20
5Butla powietrza zapasowa do aparatu wymienionego w poz. 1kpl.20
6Powietrzny aparat oddechowy bez nadciśnieniakpl.6
7Butle powietrzne zapasowe do aparatu wymienionego w poz. 6kpl.6
8Automat dawkujący do aparatu powietrznego z poz. 6kpl.6
 II. Przyrządy kontrolne do aparatów oddechowych  
1Uniwersalny przyrząd kontrolny do aparatów oddechowychszt.4
2Przepływomierz 0-3 dm3/min.szt.1
3Manometr wodnyszt.1
4Ciśnieniomierz do kontroli tlenu w butliszt.2
5Ciśnieniomierz do kontroli powietrza w butliszt.4
6Aerotestkpl.1
7Rurki do aerotestu 5/a-P/H2Okpl.10
8Rurki do aerotestu 10/a-P/olejszt.10
9Rurki do aerotestu 100/a-P/O2szt.10
10Rurki do aerotestu 5/a-P/CO2szt.10
 III. Przyrządy pomiarowe  
1Eksplozymetrszt.10
2Eksplozymetr z tlenomierzemszt.2
3Przyrząd do pomiaru COszt.1
4Przyrząd do pomiaru SO2 20 ppmszt.2
5Przyrząd do pomiaru H2S 100 ppmszt.8
6Przyrząd do pomiaru O2, H2S i stopnia wybuchowości (Ex)szt.3
7Wykrywacz gazów mieszkowyszt.10
8Wskaźniki rurkowe H2Sszt.200
9Wskaźniki rurkowe COszt.60
10Wskaźniki rurkowe CO2szt.40
11Wskaźniki rurkowe SO2szt.50
12Wskaźniki rurkowe KW lub RWszt.60
13Anemometrszt.2
14Zestaw do kalibracji przyrządów do pomiaru CO, H2S i stopnia wybuchowości (Ex)kpl.2
 IV. Ładownice elektryczne  
1Do lamp górniczychszt.1
2Uniwersalne 220 Vszt.10
3Uniwersalne 24 Vszt.4
4Uniwersalne modułowe do przyrządówkpl.2
5Do radiotelefonówszt.4
 V. Sprzęt medyczny  
1Inhalatorszt.1
2Nosze próżnioweszt.1
3Nosze uniwersalneszt.1
4Apteczka pierwszej pomocyszt.2
5Szyny pneumatycznekpl.2
6Aparat do sztucznego oddychaniakpl.2
7Urządzenie do podawania tlenu pod maskękpl.2
8Butla tlenowa 2 dm3/20 MPaszt.10
 VI. Sprzęt pomocniczy  
1Sprężarka 100 dm3/min./30 MPaszt.1
2Sprężarka 200 dm3/min./30 MPaszt.1
3Przetłaczarka tlenuszt.1
4Radiotelefon krótkiego zasięguszt.10
5Klucze oczkowe i widlaste nieiskrzącekpl.3
6Lornetkaszt.1
7Lampy górniczeszt.15
8Reflektorszt.2
9Podnośniki hydrauliczne, wraz z pompąkpl.1
10Piła tarczowa elektrycznaszt.2
11Piła łańcuchowa do drewnaszt.2
12Wciągarka linowa 15 i 25 kNszt.2
13Wciągarka łańcuchowa 30 i 60 kNszt.2
14Przedłużacz 3-fazowy 30 mszt.1
15Skrzynka rozdzielcza 380 x 220 Vszt.1
16Skrzynka narzędziowa ślusarskaszt.2
17Łopataszt.1
18Szpadelszt.1
19Kilofszt.1
20Siekieraszt.1
21Piła do drewna ręcznaszt.1
22Młot 0,01 Mgszt.1
23Klucz nastawny 0-100 mmszt.2
24Klucz zawiasowy 73-88,9 mmszt.2
25Klucz zawiasowy 51-60,3 mmszt.2
26Młot udarowy elektrycznyszt.1
27Wiertarka udarowo-obrotowa do 85 mmszt.1
28Narzędza nieiskrzącekpl.2
29Klucze nasadowe nieiskrzące małekpl.2
 VII. Sprzęt ochrony osobistej i odzież ochronna  
1Linka ratownicza 15 mszt.2
2Linka ratownicza 5 mszt.2
3Szelki bezpieczeństwaszt.2
4Kask ochronnyszt.16
5Kask dźwiękochłonnyszt.8
6Ubranie żaroodpornekpl.5
7Ubranie odblaskowekpl.5
8Ubranie roboczekpl.10
9Ubranie watowanekpl.15
10Kurtki ocieplaneszt.10
11Kurtki przeciwdeszczoweszt.10
12Buty skórzanepara10
13Buty gumowe filcowepara10
14Buty gumowepara10
15Buty gumowe rybackiepara5
16Koszuleszt.20
17Kalesonyszt.20
18Czapki zimoweszt.20
19Kominiarkiszt.20
20Pilotki pod kaskszt.20
21Onuce flanelowepara40
22Rękawice ochronnepara40
23Wata dźwiękochłonnag500
24Ochronniki słuchuszt.15
25Ubrania L-2kpl.10
26Ubrania szybowekpl.10
27Ubrania gazoszczelnekpl.10
 VIII. Środki transportowe  
1Autobus - wóz bojowyszt.1
2Mikrobus z przyczepą, stanowiący rezerwowy wóz bojowyszt.1
 IX. Sprzęt szkoleniowy  
1Symulator erupcji do szkolenia osób dozoru górniczego i wiertaczykpl.1
2Sprzęt audiowizualnykpl.1
 

Tabela nr 7

WYPOSAŻENIE KOPALNIANEJ STACJI RATOWNICTWA GÓRNICZEGO (KSRG) W ZAKŁADZIE GÓRNICZYM WYDOBYWAJĄCYM SIARKĘ OTWORAMI WIERTNICZYMI LUB METODĄ ODKRYWKOWĄ
 
Lp.WyszczególnienieJednostkaKategoria KSRG
  miaryIIIIII
123456
 I. Sprzęt ochrony dróg oddechowych    
1Aparat oddechowy tlenowy roboczyszt.--5
2Maska twarzowa do aparatu tlenowegoszt.--5
3Butla 2 dm3 aparatu tlenowegoszt.--10
4Pochłaniacz CO2 do aparatu tlenowegoszt.--10
5Części zamienne do tlenowego aparatu roboczego:    
 1) węże oddechowekpl.--2
 2) worki oddechoweszt.--2
 3) przewód z manometremszt.--2
 4) tornister z pasamikpl.--2
 5) zawór upustowy z płetwąkpl.--2
 
6) przewody: tlenowy, wysokiego
  ciśnienia i dodawczy
szt.--2
 7) zawór redukcyjnyszt.--2
 8) automat płucnyszt.--2
 9) uszczelki do aparatuszt.--6
 10) narzędzia do aparatukpl.--1
6Aparat oddechowy powietrznyszt.51010
7Maska do aparatu z poz. 5szt.51010
8Części zamienne do aparatów powietrznych:    
 1) butleszt.6610
 2) łoże z pasamikpl.111
 3) zawór redukcyjnyszt.111
 4) automat płucnyszt.111
 5) wąż do automatu płucnegoszt.111
 6) ciśnieniomierz z wężamiszt.111
9Przyrząd do kontroli aparatów powietrznychszt.111
10Uniwersalny przyrząd kontrolnyszt.--1
11Ciśnieniomierz kontrolnyszt.111
12Szafa odkażającaszt.--1
13Stoperszt.111
 II. Przyrządy pomiarowe    
1Przyrząd do ciągłego pomiaru H2Sszt.112
2Tlenomierzszt.--1
3Wykrywacz gazów mieszkowyszt.112
4Termometr górniczyszt.111
 III. Sprzęt ratowniczy    
1Linka ratownicza długości 5 mszt.224
2Linka ratownicza długości 15 mszt.224
3Pas bezpieczeństwaszt.5510
4Szelki bezpieczeństwaszt.224
5Lampa górniczaszt.5510
 IV. Sprzęt pomocniczy    
1Narzędzia nieiskrzącekpl.-12
2Wciągarka łańcuchowaszt.-11
3Piła do drewnaszt.112
4Piła do metaluszt.111
5Zestaw narzędzi ślusarskichkpl.-11
6Komplet kluczykpl.111
7Siekiera małaszt.111
8Siekiera dużaszt.--1
9Łopataszt.4610
 V. Ubrania ochronne    
1Ubrania kwasoodporne gazoszczelne przy aparacie nakładanym na ubranieszt.-5-
2Ubrania kwasoodporne gazoszczelne przy aparacie nakładanym pod ubranieszt.--5
3Klimatyzatorszt.--5
4Przyrząd do badania szczelności ubrańszt.-11
5Hełm ratowniczyszt.2510
6Hełm górniczyszt.555
7Ubrania roboczekpl.51015
8Koszule flaneloweszt.51015
9Buty gumowepara5810
10Buty rybackiepara124
11Ubrania wodoochronnekpl.248
12Kurtka ocieplanaszt.5510
 VI. Sprzęt medyczny    
1Apteczka przenośnaszt.112
2Noszeszt.122
3Drabina sznurowaszt.-12
 
Tabela nr 8

WYPOSAŻENIE JEDNOSTKI RATOWNICTWA GÓRNICZEGO ZAKŁADÓW GÓRNICZYCH WYDOBYWAJĄCYCH SIARKĘ OTWORAMI WIERTNICZYMI LUB METODĄ ODKRYWKOWĄ
 
Lp.WyszczególnienieJednostka miaryLiczba
1234
 I. Sprzęt ochrony dróg oddechowych  
1Aparat tlenowy roboczyszt.16
2Maska twarzowa do aparatu tlenowegoszt.16
3Butla stalowa 2 l do aparatu tlenowegoszt.32
4Pochłaniacze CO2 do aparatu tlenowegoszt.32
5Butle stalowe z tlenem 40 dm3szt.10
6Przyrząd do badania czystości tlenuszt.1
7Części zamienne do tlenowego aparatu roboczego:  
 1) węże oddechowekpl.6
 2) worki oddechoweszt.6
 3) przewód z ciśnieniomierzemszt.6
 4) tornister z pasamikpl.3
 5) zawór upustowy z płetwąkpl.6
 6) komory zaworów sterującychkpl.6
 7) przewody tlenoweszt.6
 8) zawór redukcyjny z automatemszt.4
 9) uszczelki do aparatów (różne)szt.64
 10) narzędzia do aparatów tlenowych roboczychkpl.2
 11) urządzenia do podawania tlenu pod maskęszt.1
8Przetłaczarka tlenuszt.1
9Części zamienne do przetłaczarkikpl.2
10Glicerynag1.000
11Dotolg1.000
12Aparat ucieczkowyszt.5
13Aparat powietrznyszt.10
14Automaty oddechoweszt.10
15Automaty oddechowe nadciśnienioweszt.10
16Maska twarzowa do aparatu powietrznegoszt.10
17Maska twarzowa do aparatu powietrznego nadciśnieniowegoszt.10
18Sprężarka powietrzaszt.1
19Części zamienne do aparatów powietrznych:  
 1) automat normalnyszt.1
 2) automat nadciśnieniowyszt.1
 3) łoże aparatu z pasamiszt.1
 4) łącznik międzybutlowyszt.1
 5) przewód z manometremszt.1
 6) butle zapasowe do aparatów z poz. 13szt.20
20Aparat powietrzny wężowyszt.2
21Przyrząd do kontroli aparatówszt.1
22Uniwersalny przyrząd kontrolnyszt.2
23Ciśnieniomierz kontrolnyszt.1
24Aerotestszt.1
 II. Przyrządy pomiarowe  
1Przyrząd do ciągłego pomiaru H2Sszt.3
2Zestaw do kalibracji przyrządów pomiarowych H2Sszt.1
3Przyrząd do ciągłego pomiaru O2szt.2
4Przyrząd do ciągłego pomiaru COszt.2
5Zestaw do kalibracji przyrządów pomiarowych COszt.1
6Eksplozymetr - metanomierzszt.2
7Zestaw do kalibracji eksplozymetruszt.1
8Termometr z przewodemszt.2
9Termometr górniczyszt.2
10Wykrywacz gazów mieszkowychszt.4
 III. Sprzęt ratowniczy  
1Lampy górniczeszt.15
2Reflektorszt.1
3Pas bezpieczeństwaszt.15
4Szelki bezpieczeństwaszt.5
5Linki ratownicze 5 mszt.15
6Piła ratownicza tarczowo-spalinowa:szt.1
 1) dysk 14" do betonuszt.5
 2) dysk 14" do staliszt.5
 3) dysk ratowniczyszt.2
 4) dysk diamentowyszt.1
7Piła łańcuchowa do drewna:szt.1
 1) prowadnica 13"szt.2
 2) łańcuch tnący 13"szt.2
8Rozpierak hydrauliczny 2003 Uszt.1
9Rozpierak hydrauliczny kombi z łańcuchami i nasadkamiszt.1
10Nożyce hydrauliczne 2001 Uszt.1
11Rozpierak dwustronny RAM-1040 z nasadkami i łańcuchemszt.1
12Pompa nożna hydrauliczna dwuwyjściowaszt.1
13Pompa hydrauliczna spalinowaszt.1
14Węże hydrauliczne na bębnie 2 x 15 mszt.2
15Węże hydrauliczne przedłużające 2 x 25 mszt.2
16Przecinak do nakrętek HNO 1036 Uszt.2
17Pompa hydrauliczna nożna do narzędziszt.2
18Węże hydrauliczne 3 mszt.2
19Zaciskacz do rur HPS 60 Uszt.1
20Rozpierak do kryz FLS 85 Uszt.2
21Rozpierak do kryz FLS 170 Uszt.2
22Odsysacz próżniowy HUS 250 Uszt.1
23Poduszka powietrzna HKB 5szt.2
24Poduszka powietrzna HKB 20szt.2
25Poduszka powietrzna HKB 40szt.2
26Poduszka powietrzna HKB 67szt.2
27Zestaw sterujący do poduszekszt.2
28Reduktor do poduszekszt.2
29Węże zasilające powietrze długości 10 mszt.6
30Węże powietrzne odcinająceszt.3
31Narzędzia nieiskrzącekpl.1
32Zestaw kluczy nieiskrzącykpl.2
33Hełm ratowniczyszt.15
34Wóz bojowyszt.1
35Wóz operacyjny osobowyszt.1
36Taśmy napinające do poduszekszt.2
 IV. Sprzęt pomocniczy  
1Drabina sznurowaszt.2
2Drabina przenośnaszt.1
3Plecakowy aparat spawalniczyszt.1
4Młotek udarowo-obrotowy elektrycznyszt.1
5Piła tarczowa z napędem elektrycznym do metaluszt.1
6Piła tarczowa do drewna z napędem elektrycznymszt.1
7Wciągarka łańcuchowaszt.2
8Zestaw kluczykpl.2
9Łopataszt.10
10Kilofszt.2
11Łomszt.2
12Siekieraszt.2
13Piła ręczna do drewna i metaluszt.2
 V. Ubrania ochronne  
1Ubrania kwasoodporne gazoszczelne przy aparatach nakładanych na ubraniaszt.5
2Ubrania kwasoodporne gazoszczelne przy aparatach nakładanych pod ubraniaszt.5
3Hełm górniczyszt.10
4Ubrania roboczekpl.20
5Koszuleszt.20
6Buty gumowepara20
7Buty gumowe rybackiepara5
8Ubrania wodoochronnekpl.10
9Kurtki ocieplaneszt.10
 VI. Sprzęt medyczny  
1Inhalator przenośnyszt.1
2Nosze górniczeszt.2
3Apteczka przenośnaszt.2
 

ZAŁĄCZNIK Nr 4

ZASADY SZKOLENIA Z ZAKRESU RATOWNICTWA GÓRNICZEGO

1. Postanowienia ogólne
1.1.    Niniejsze zasady szkolenia i programy nauczania z zakresu ratownictwa górniczego, zwane dalej "zasadami", obowiązują w podziemnych zakładach górniczych, zakładach górniczych odkrywkowych, które posiadają wyrobiska podziemne, w zakładach górniczych górnictwa naftowego oraz w zakładach górniczych wydobywających siarkę metodą otworową.
1.2.    Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego jest obowiązany każdego roku opracować harmonogramy odbywania kursów i ćwiczeń ratowniczych w roku następnym i przedstawić je do zatwierdzenia kierownikowi ruchu zakładu górniczego.
1.3.    Za stan wyszkolenia w zakresie ratownictwa górniczego w zakładzie górniczym jest odpowiedzialny kierownik ruchu tego zakładu.
2. Szkolenie osób kierownictwa akcji i drużyn ratowniczych
2.1.    Kierownik ruchu zakładu górniczego oraz jego zastępcy są obowiązani co 5 lat uczestniczyć w seminariach o tematyce dotyczącej zwalczania zagrożeń w zakładach górniczych oraz prowadzenia i organizacji akcji ratowniczych.
2.2.    Każdy kierownik akcji ratowniczej na dole (w obiekcie), kierownik bazy ratowniczej oraz osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego, nie wchodzący w skład drużyny ratowniczej, są obowiązani ukończyć oraz co 5 lat powtarzać odpowiednie kursy specjalistyczne.
2.3.    W okresie pierwszego roku po odbyciu kursu, o którym mowa w pkt 2.2, kierownik akcji ratowniczej na dole (w obiekcie) oraz kierownik bazy ratowniczej powinni uczestniczyć odpowiednio w:
1)   2 ćwiczeniach praktycznych, obejmujących tematykę prowadzenia akcji na dole zakładu górniczego,
2)   2 ćwiczeniach praktycznych, obejmujących tematykę likwidacji zagrożeń w zakładach górniczych wydobywających siarkę metodą otworową,
3)   1 ćwiczeniu praktycznym, obejmującym likwidację zagrożeń występujących w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi.
2.4.    Właściwy organ państwowego nadzoru górniczego może wskazać jednostkę ratownictwa, w której osoby określone w pkt 2.3. powinny odbyć ćwiczenia praktyczne.
2.5.    W razie nieodbycia odpowiedniego kursu lub wymaganych ćwiczeń przez osobę uprawnioną do kierowania bazą lub akcją ratowniczą, kierownik ruchu zakładu górniczego powinien odsunąć tę osobę od pełnienia danej funkcji.
2.6.    Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego oraz jego zastępcy są obowiązani ukończyć kurs dla kandydatów na kierowników kopalnianych stacji ratownictwa górniczego i co 5 lat powtarzać kurs okresowy dla kierowników tych stacji.
2.7.    Kursy wymienione w pkt 2.2 i 2.6 powinny składać się z części teoretycznej oraz praktycznej i powinny być zakończone egzaminem sprawdzającym.
2.7.1.  W programach tych kursów należy uwzględnić w szczególności następującą tematykę:
1)   organizację służb ratownictwa górniczego,
2)   przepisy z zakresu ratownictwa górniczego,
3)   obowiązki i uprawnienia osoby pełniącej określoną funkcję po ukończeniu danego kursu,
4)   organizację i zarządzanie akcją ratowniczą,
5)   zagrożenia naturalne i techniczne,
6)   sprzęt ochrony dróg oddechowych,
7)   sprzęt do określania parametrów fizykochemicznych powietrza,
8)   sprzęt łączności i oświetleniowy,
9)   sprzęt specjalistyczny w zależności od rodzaju kursu,
10)  udzielanie pierwszej pomocy poszkodowanym.
2.7.2.  W części praktycznej kursów należy przeprowadzać ćwiczenia w zakresie posługiwania się, w warunkach zbliżonych do warunków prowadzenia akcji (np. w komorze ćwiczeń), sprzętem stosowanym w akcjach ratowniczych.
Uczestnicy szkolenia powinni samodzielnie wykonywać pewne czynności lub operacje.
3. Szkolenie członków drużyny ratowniczej w ramach kwalifikacji podstawowych
3.1.    Szkolenie członków drużyn ratowniczych w ramach kwalifikacji podstawowych powinno obejmować:
1)   znajomość podstawowych zjawisk towarzyszących zagrożeniom występującym w zakładzie górniczym,
2)   umiejętność posługiwania się sprzętem ochrony dróg oddechowych oraz pozostałym sprzętem ratowniczym, stanowiącym wyposażenie kopalnianej stacji ratownictwa górniczego,
3)   zasady udzielania pomocy poszkodowanym.
3.1.1.  W podziemnych zakładach górniczych ratownicy powinni ponadto mieć umiejętności:
1)   wykonywania wszelkiego rodzaju obudowy górniczej, szczególnie w warunkach wyrobisk zarabowanych,
2)   likwidacji wyrobisk techniką zawałową, jak również przez podsadzanie różnego typu materiałami izolacyjnymi,
3)   budowy wszystkich typów tam izolacyjnych pożarowych, zarówno tymczasowych, jak i ostatecznych,
4)   montażu i demontażu instalacji rurociągów wodnych i wykorzystywanych do transportu substancji izolacyjnych,
5)   posługiwania się podstawowymi przyrządami do pomiarów parametrów fizykochemicznych powietrza kopalnianego,
6)   posługiwania się sprzętem do zwalczania zagrożeń zawałowych.
3.1.2.  W górnictwie naftowym ratownicy powinni ponadto mieć umiejętności:
1)   montażu i demontażu urządzeń przeciwerupcyjnych, wchodzących w skład uzbrojenia wylotu otworu wiertniczego oraz głowic otworów eksploatacyjnych,
2)   wykonywania podstawowych czynności związanych z obsługą wiertnic oraz czynności wykonywanych podczas opanowywania erupcji płynu złożowego,
3)   wymiany elementów uzbrojenia wylotu otworu wiertniczego pod ciśnieniem,
4)   wykonywania prac ratowniczych w ubraniach ochronnych w warunkach zagrożeń technicznych i toksycznych,
5)   posługiwania się sprzętem specjalistycznym stosowanym przy opanowywaniu erupcji, w tym przyrządami kontrolno-pomiarowymi.
3.1.3.  W zakładach górniczych wydobywających siarkę metodą otworową ratownicy powinni ponadto mieć umiejętności:
1)   montażu i demontażu głowicy stanowiącej uzbrojenie otworu eksploatacyjnego,
2)   montażu i demontażu instalacji rurociągów,
3)   wykonywania prac ratowniczych w ubraniach gazoszczelnych i kwasoodpornych przy zagrożeniach występujących w kopalniach siarki,
4)   posługiwania się podstawowymi przyrządami do pomiarów parametrów fizykochemicznych powietrza kopalnianego,
5)   posługiwania się sprzętem ratownictwa technicznego oraz mieć znajomość podstawowych zjawisk towarzyszących erupcjom oraz innym zagrożeniom występującym w kopalni otworowej.
3.2.    W celu nabycia oraz utrzymania na właściwym poziomie podstawowych kwalifikacji członkowie kopalnianych drużyn ratowniczych są obowiązani odbywać kursy z zakresu ratownictwa górniczego, a w szczególności:
1)   kurs podstawowy i okresowy dla ratowników-osób dozoru oraz innych pracowników,
2)   kurs podstawowy i okresowy dla mechaników sprzętu ratowniczego,
oraz uczestniczyć w ćwiczeniach ratowniczych, seminariach dla zastępowych i wykonywać określone prace związane z prowadzeniem prac profilaktycznych lub akcji ratowniczych.
3.3.    Kursy, o których mowa w pkt 3.2., powinny składać się z części teoretycznej i praktycznej oraz kończyć się egzaminem sprawdzającym.
3.3.1.  W programach tych kursów należy uwzględnić w szczególności następującą tematykę:
1)   organizację służb ratownictwa górniczego,
2)   przepisy z zakresu ratownictwa górniczego,
3)   organizację akcji ratowniczych,
4)   zagrożenia naturalne i techniczne,
5)   sprzęt ochrony dróg oddechowych,
6)   sprzęt ratowniczy,
7)   udzielanie pierwszej pomocy poszkodowanym.
3.3.2.  W części praktycznej kursów należy przeprowadzać ćwiczenia w zakresie posługiwania się aparatami oddechowymi roboczymi i ucieczkowymi, a w szczególności praktycznego przeprowadzania kontroli aparatu przez ratowników i zastępowego, montażu i demontażu zasadniczych zespołów aparatu oraz wymiany butli i pochłaniacza w aparacie. Ponadto należy przećwiczyć posługiwanie się podstawowym i specjalistycznym sprzętem ratowniczym.
3.3.3.  W zależności od rodzaju kursu część zajęć praktycznych należy prowadzić w warunkach zbliżonych do występujących podczas prowadzenia akcji, przy pozorowanym zagrożeniu, np. w komorze ćwiczeń.
3.3.4.  W części praktycznej kursu dla mechaników sprzętu ratowniczego należy przeprowadzić ćwiczenia w zakresie demontażu, montażu oraz prawidłowości działania i sprawdzania parametrów aparatów oddechowych różnych typów, prawidłowej obsługi oraz demontażu, montażu, konserwacji i napraw sprzętu ratowniczego, stosowanego w akcjach ratowniczych.
3.4.    Każdy ratownik, członek kopalnianej drużyny ratowniczej, w podziemnych zakładach górniczych, odkrywkowych zakładach górniczych utrzymujących wyrobiska podziemne oraz w zakładach górniczych wydobywających siarkę metodą otworową jest obowiązany odbyć 6 ćwiczeń w ciągu roku w około 2-miesięcznych odstępach czasu, z czego 2 ćwiczenia sprawdzające w jednostce ratownictwa wyznaczonej przez właściwy organ państwowego nadzoru górniczego. Pozostałe 4 ćwiczenia powinny odbywać się w zakładzie górniczym, z tego 2 ćwiczenia na dole (obiekcie), a 2 w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.
W zakładach górniczych górnictwa naftowego każdy ratownik powinien odbyć 4 ćwiczenia w jednostce ratownictwa.
Na każde ćwiczenie należy przeznaczyć pełną dniówkę roboczą.
3.5.    W uzasadnionych wypadkach ćwiczenia przewidziane w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego można przeprowadzić w jednostce ratownictwa.
3.6.    Każdy ratownik biorący udział w ćwiczeniach musi mieć aktualne świadectwo odbycia badań lekarskich, stwierdzające jego zdolność do pełnienia obowiązków ratownika górniczego, oraz aktualne świadectwo ukończenia kursu ratowniczego.
3.7.    Ćwiczenia w zakładzie górniczym prowadzi kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, a tylko w razie jego nieobecności - zastępca kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego. W razie potrzeby do prowadzenia zajęć teoretycznych należy angażować osoby kierownictwa ruchu zakładu górniczego oraz specjalistów spoza zakładu górniczego. Ćwiczenia należy prowadzić na pierwszej zmianie.
3.8.    W dniu ćwiczeń każdy ratownik jest zwolniony od normalnych zajęć. Za dopilnowanie, aby ratownicy nie odbywali ćwiczeń po przepracowanej dniówce, a także nie byli zatrudniani bezpośrednio po ćwiczeniach, odpowiedzialny jest prowadzący ćwiczenia.
3.9.    Liczbę osób biorących udział w ćwiczeniach ustala każdorazowo kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, przy czym w podziemnych zakładach górniczych liczba ta nie może być mniejsza niż 10 i większa niż 20.
3.10.   Ćwiczenia należy prowadzić na podstawie szczegółowych programów opracowanych przez kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego lub w jednostce ratownictwa górniczego, na podstawie ramowego zakresu tematyki określonej w pkt 3.13.
3.11.   Program ćwiczeń powinien obejmować część teoretyczną oraz zajęcia praktyczne w komorze ćwiczeń i na dole zakładu górniczego lub w zakładach górniczych górnictwa naftowego na wiertni szkoleniowej, a w zakładach górniczych wydobywających siarkę metodą otworową - na otworze ćwiczebnym lub w zakładzie górniczym.
3.12.   Na zajęcia teoretyczne składają się wykłady prowadzącego ćwiczenia oraz sprawdzenie stopnia opanowania materiału wykładanego na zajęciach. W czasie prowadzenia szkolenia należy korzystać z plansz i pomocy naukowych. Ocena stopnia opanowania materiału powinna być wpisana, przez prowadzącego ćwiczenia, do dziennika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.
3.13.   Tematyka prowadzonych zajęć teoretycznych w trakcie ćwiczeń ratowniczych w podziemnych zakładach górniczych powinna być następująca:
3.13.1.  Tematyka ogólna:
1)   zapoznanie ratowników z planem ratownictwa,
2)   przedstawienie zasadniczych zmian w strukturze wentylacyjnej zakładu górniczego i bieżące informacje o ważnych nowych robotach górniczych,
3)   krótkie informacje na temat możliwości rewersji wentylacji w zakładzie górniczym,
4)   podział gazów kopalnianych i ich wykrywanie; podczas ćwiczeń należy przeprowadzić kontrolę umiejętności posługiwania się sprzętem pomiarowo-kontrolnym,
5)   zdalne i miejscowe pobieranie prób powietrza, ze szczególnym uwzględnieniem sposobu pobierania prób zza tam pożarowych,
6)   zagrożenia pożarowo-gazowe, wybuchowe i pyłowe oraz sposoby ich zwalczania,
7)   profilaktyka pożarowa i wybuchowa, z uwzględnieniem warunków lokalnych danego zakładu górniczego, w tym długości i stanu dróg ucieczkowych, stosowanego sprzętu chrony dróg oddechowych, rodzajów gaśnic, rurociągów przeciwpożarowych, urządzeń wentylacyjnych, stosowanych środków w celu zapobiegania powstawaniu i rozprzestrzenianiu się wybuchów pyłu węglowego i gazów,
8)   zaburzenia w sieci wentylacyjnej w wyniku powstania pożaru,
9)   zasady prowadzenia akcji w trudnych warunkach cieplnych,
10)  obowiązki ratownika w czasie akcji ratowniczej,
11)  obowiązki zastępowego w czasie akcji ratowniczej,
12)  baza ratownicza, jej wyposażenie i obowiązki kierownika bazy,
13)  rodzaje tam pożarowych i sposób ich budowy,
14)  prowadzenie akcji w warunkach zagrożenia metanowego,
15)  łączność ratownicza i sygnalizacja,
16)  wytyczne, instrukcje i inne przepisy z zakresu ratownictwa górniczego.
3.13.2.  Tlenowe aparaty ratownicze:
1)   tlenowy aparat ratowniczy roboczy - budowa, działanie oraz obieg tlenu i powietrza,
2)   tlenowy aparat ewakuacyjny - budowa, działanie oraz obieg tlenu i powietrza,
3)   urządzenie do podawania tlenu pod maskę ratownika - budowa i działanie,
4)   kontrola aparatu wykonywana przez ratownika,
5)   kontrola aparatu wykonywana przez zastępowego,
6)   omówienie najczęściej występujących uszkodzeń w tlenowych aparatach w czasie akcji ratowniczej i przeciwdziałanie im.
3.13.3.  Sprzęt przeciwpożarowy:
1)   woda jako środek gaśniczy oraz posługiwanie się sprzętem do gaszenia wodą,
2)   piany - lekka, średnia, ciężka i inne oraz sprzęt i sposoby wytwarzania,
3)   gaśnice i agregaty pianowe, śniegowe, proszkowe - obsługa i zastosowanie,
4)   stosowanie gazów obojętnych oraz innych środków do zwalczania pożarów.
3.13.4.  Tematyka z zakresu zwalczania zagrożeń zawałowych:
1)   przyczyny zawałów, w tym ogólne wiadomości o budowie górotworu, ciśnienie w górotworze, pojęcie tąpnięć i zawałów,
2)   zapobieganie zawałom i zagrożeniom tąpaniami,
3)   skutki zawałów,
4)   sposoby poszukiwania ludzi systemami do lokalizacji ludzi objętych zawałem oraz nawiązywanie łączności sygnałami akustycznymi z poszkodowanymi,
5)   zaopatrywanie odciętych ludzi w powietrze, napoje i inne niezbędne środki,
6)   wydobywanie ludzi spod i zza zawałów, w tym wykonywanie obudowy wzmacniającej, sprzęt i technologia drążenia chodników ratunkowych, usuwanie zawałów, elektronarzędzia, narzędzia nieiskrzące, urządzenia pneumatyczne, urządzenia hydrauliczne do podnoszenia, rozsadzania, rozwierania i cięcia, ratowniczy aparat spawalniczy, przenośnik ratowniczy, obudowy ratownicze.
3.13.5.  Tematyka z zakresu zwalczania zagrożeń wodnych:
1)   przyczyny zatopienia wyrobisk i ich zapobieganie,
2)   stopnie zagrożenia wodnego,
3)   drogi przedostawania się wody do wyrobisk górniczych,
4)   skutki zatopienia, w tym jego oddziaływanie na stan przewietrzania zakładu górniczego,
5)   sposoby poszukiwania ludzi przy zatopieniu wyrobisk,
6)   zaopatrywanie odciętych ludzi w zatopionych wyrobiskach,
7)   wydobywanie ludzi z wyrobisk zatopionych,
8)   technika ratowania ludzi przez specjalistyczne zastępy ratowników nurków,
9)   technika ratowania za pomocą otworów wiertniczych,
10)  sprzęt do odwadniania wyrobisk,
11)  tamy wodne oraz sposoby ich wykonywania.
3.13.6.  Pierwsza pomoc:
1)   organizacja i działanie służby medycznej ratownictwa górniczego,
2)   ogólne wiadomości o anatomii i fizjologii człowieka,
3)   metody sztucznego oddychania,
4)   różne rodzaje urazów - metody postępowania i sposób transportowania poszkodowanych,
5)   pierwsza pomoc udzielana poszkodowanym w akcji ratowniczej w atmosferze niezdatnej do oddychania i zadymionej oraz w bazie do chwili przejęcia opieki nad poszkodowanym przez lekarza,
6)   sprzęt ratowniczo-medyczny, w tym aparaty ożywcze, nosze, usztywniacze pneumatyczne i pojemniki lekarskie.
3.13.7.  Tematyka uzupełniająca z zakresu zwalczania innych zagrożeń:
1)   w zakładach górniczych, w których występują zagrożenia metanowe, należy tematykę ćwiczeń podaną wyżej uzupełnić o zajęcia teoretyczne i praktyczne z następujących zagadnień:
a)   charakterystyka zagrożeń metanowych w zakładzie górniczym,
b)   urządzenia metanometryczne,
c)   pomiary stężeń metanu za pomocą przyrządów indywidualnych,
d)   wentylacyjne metody usuwania zagrożeń metanowych,
e)   odmetanowanie,
f)   działania urządzeń do usuwania lokalnych nagromadzeń metanu,
g)   likwidacja zagrożenia metanowego w razie wypływu metanu ze szczeliny,
h)   wykonywanie otworów odmetanowania i ich podłączenie do rurociągów odmetanowania,
2)   w zakładach górniczych, w których występują zagrożenia związane z nagłymi wypływami gazów oraz wyrzutami gazów i skał, należy tematykę podaną wyżej uzupełnić o zajęcia teoretyczne dotyczące następujących zagadnień:
a)   przyczyn wyrzutów i nagłych wypływów gazów,
b)   skutków wyrzutów i nagłych wypływów gazów,
c)   profilaktyki przeciwwyrzutowej,
d)   zabezpieczenia załogi dołowej: aparaty ucieczkowe i zabezpieczające, stanowiska oddechowe, oczujnikowanie wyrobisk dołowych i alarmowanie załogi,
e)   sposobów i środków poszukiwania ludzi objętych skutkami wyrzutów gazów i skał,
f)   prowadzenia prac ratowniczych po nagłym wypływie gazów lub wyrzucie gazów i skał,
g)   obsługi ładowarek, kołowrotów i przenośników w związku z likwidacją mas powyrzutowych,
3)   w zakładach górniczych, w których eksploatacja jest prowadzona w pokładach stromych i mocno nachylonych, należy tematykę podaną wyżej uzupełnić o zajęcia teoretyczne i praktyczne dotyczące następujących zagadnień:
a)   systemów eksploatacyjnych stosowanych przy wybieraniu pokładów stromych i mocno nachylonych,
b)   zabezpieczenia stosowanego przy pracach prowadzonych w pokładach stromych i wyrobiskach stromych prowadzonych po wzniosie,
c)   zagrożeń występujących w pokładach stromych,
d)   rodzajów obudów stosowanych w pokładach stromych i mocno nachylonych oraz sposobów wykonywania zabezpieczeń dodatkowych tych obudów,
e)   sposobów wykonywania prac ratowniczych w przypadku akcji w pokładach stromych i mocno nachylonych.
3.14.   Tematyka prowadzonych zajęć teoretycznych w trakcie ćwiczeń ratowniczych w zakładach górniczych górnictwa naftowego.
3.14.1.  Powietrzne aparaty oddechowe:
1)   budowa i działanie aparatów powietrznych,
2)   kontrola aparatów wykonana przez ratownika,
3)   kontrola aparatów wykonana przez zastępowego,
4)   nieprawidłowości w działaniu aparatów powietrznych.
3.14.2.  Zagrożenia gazowe:
1)   podział gazów występujących w płynie złożowym, ze względu na ich szkodliwość,
2)   działanie na organizm ludzki H2S, CO2, CO i węglowodorów ciężkich,
3)   pomiar stężenia gazów przyrządami stosowanymi w jednostce ratownictwa,
4)   pierwsza pomoc.
3.14.3.  Zasady prowadzenia akcji ratowniczej:
1)   obowiązki ratownika i zastępowego w czasie prowadzenia akcji ratowniczej,
2)   baza ratownicza, jej zadania i wyposażenie,
3)   posługiwanie się środkami łączności,
4)   praca w ubraniach gazoszczelnych.
3.14.4.  Erupcje płynu złożowego:
1)   zasady wykrywania erupcji wstępnej,
2)   zadania ratowników podczas dowiercania poziomu zawierającego H2S w płynie złożowym,
3)   omówienie przykładów ostatnio powstałych zagrożeń erupcyjnych,
4)   przyczyny erupcji płynu złożowego.
3.15.   Tematyka prowadzonych zajęć teoretycznych w trakcie ćwiczeń ratowniczych w zakładach górniczych wydobywających siarkę metodą otworową:
3.15.1.  Tematyka ogólna:
1)   zapoznanie ratowników z planem ratownictwa i pierwszej pomocy,
2)   przedstawienie informacji o nowych robotach górniczych,
3)   podział gazów i ich wykrywanie; podczas ćwiczeń należy przeprowadzić kontrolę umiejętności posługiwania się sprzętem pomiarowo-kontrolnym,
4)   pobieranie prób powietrza - zdalne i miejscowe,
5)   zagrożenia pożarowo-gazowe, wybuchowe i pyłowe występujące w przemyśle siarkowym,
6)   profilaktyka pożarowa, z uwzględnieniem warunków lokalnych danego zakładu górniczego, profilaktyka wybuchowa i pyłowa,
7)   zasady prowadzenia akcji przy zagrożeniu mediami o wysokiej temperaturze,
8)   obowiązki ratownika w czasie akcji ratowniczej,
9)   obowiązki zastępowego w czasie akcji ratowniczej,
10)  baza ratownicza, jej wyposażenie i obowiązki kierownika bazy,
11)  prowadzenie akcji w warunkach zagrożenia gazowego,
12)  łączność ratownicza i sygnalizacja,
13)  wytyczne, instrukcje i inne przepisy z zakresu ratownictwa górniczego.
3.15.2.  Aparaty oddechowe izolujące:
1)   tlenowe aparaty ratownicze - budowa, działanie i obieg tlenu,
2)   tlenowe aparaty ewakuacyjne - budowa, działanie i obieg tlenu,
3)   aparaty powietrzne - budowa i działanie,
4)   kontrola aparatów wykonywana przez ratownika,
5)   kontrola aparatów wykonywana przez zastępowego,
6)   omówienie najczęściej występujących uszkodzeń w aparatach w czasie akcji ratowniczej i przeciwdziałania im.
3.15.3.  Sprzęt przeciwpożarowy:
1)   woda jako środek gaśniczy oraz posługiwanie się sprzętem do gaszenia wodą,
2)   gaśnice i agregaty pianowe, śniegowe, proszkowe - obsługa i zastosowanie,
3)   zadania ratownictwa górniczego przy akcjach pożarowych.
3.15.4.  Zagrożenia występujące w zakładach górniczych wydobywających siarkę metodą otworową:
1)   przyczyny powstawania erupcji i awarii w otworach eksploatacyjnych i odprężających,
2)   zagrożenia występujące na trasach kolektorów dostarczających gorącą wodę do otworów eksploatacyjnych,
3)   skutki wywołane erupcją lub awarią na wiertni,
4)   organizacja akcji ratowniczej na polach górniczych,
5)   sprzęt izolująco-ochronny używany przy akcjach ratowniczych w zagrożeniu mediami o wysokiej temperaturze.
3.15.5.  Tematyka z zakresu zwalczania zagrożeń wodnych:
1)   przyczyny zatopienia pól górniczych i zapobieganie im,
2)   ewakuacja ludzi z zatopionych pól górniczych,
3)   sprzęt do odwadniania wyrobisk,
4)   działalność pogotowia wodnego w ramach ratownictwa górniczego.
3.15.6.  Pierwsza pomoc:
1)   organizacja i działanie służby medycznej ratownictwa górniczego,
2)   ogólne wiadomości o anatomii i fizjologii człowieka,
3)   metody sztucznego oddychania,
4)   różne rodzaje urazów - metody postępowania i sposób transportowania poszkodowanych,
5)   pierwsza pomoc udzielana poszkodowanym w akcji, w atmosferze niezdatnej do oddychania i zadymionej oraz w bazie, do chwili przejęcia przez lekarza opieki nad poszkodowanymi,
6)   sprzęt ratowniczo-medyczny, w tym aparaty ożywcze, nosze, usztywniacze pneumatyczne i pojemniki lekarskie.
3.15.7.  Tematyka uwzględniająca prowadzenie akcji ratowniczych przy zwalczaniu zagrożeń chemicznych:
1)   omówienie zagrożeń chemicznych występujących w zakładach górniczych wydobywających siarkę metodą otworową,
2)   działanie kwasów i ługów na organizm ludzki,
3)   środki zabezpieczające ochronne do prowadzenia akcji ratowniczych w zagrożeniu mediami chemicznymi:
a)   kombinezony gazoszczelne kwasoodporne,
b)   aparaty oddechowe izolujące,
c)   kontrola kombinezonów i aparatów,
4)   technika wykonywania prac ratowniczych w zagrożeniu mediami chemicznymi.
3.16.   Przed przystąpieniem do zajęć praktycznych ratownik górniczy powinien być zaznajomiony z celem ćwiczeń i sposobem ich realizacji.
3.17.   Programy zajęć praktycznych należy opracowywać tak, aby łączna praca użyteczna, wykonywana podczas ćwiczeń przez jednego ratownika, wynosiła około 200.000 J.
3.18.   Każdy ratownik górniczy w podziemnym zakładzie górniczym powinien w ciągu roku przepracować co najmniej 1 miesiąc jako członek zastępu dyżurującego przy pracach profilaktycznych, prowadzonych przez dział wentylacji zakładu górniczego, lub uczestniczyć w dyżurze pogotowia jednostki ratownictwa lub brać udział w akcji ratowniczej co najmniej przez 10 dni.
3.19.   Wymaganie, o którym mowa w pkt 3.18, nie dotyczy osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego, wchodzących w skład kopalnianej drużyny ratowniczej.
3.20.   Udział w akcjach ratowniczych, niezależnie od czasu udziału w tych akcjach, można zaliczyć członkowi drużyny ratowniczej jako odbycie tylko jednego ćwiczenia ratowniczego na dole (w obiekcie).
3.21.   Zasady prowadzenia zajęć praktycznych w trakcie ćwiczeń ratowniczych w podziemnych zakładach górniczych:
3.21.1.  Zasady prowadzenia zajęć w komorze ćwiczeń kopalnianej stacji ratownictwa górniczego:
1)   ćwiczenia w komorze należy prowadzić w zagrożeniu upozorowanym, w temperaturze + 40°C ą 2°C, przy dużym zadymieniu, przy czym ratownicy wykonują je z założonymi tlenowymi roboczymi aparatami oddechowymi; wilgotność względna powinna wynosić poniżej 50%,
2)   ćwiczenia w komorze muszą być kontrolowane przez osoby prowadzące ćwiczenia pod kątem zachowania warunków bezpieczeństwa oraz wykonywania przez ćwiczących zleconych im zadań; należy stosować urządzenia kontrolne rejestrujące temperaturę oraz wykonanie niektórych zadań w czasie ćwiczeń,
3)   ćwiczenia w komorze powinny odbywać równocześnie 2 zastępy; jeden zastęp pozoruje ubezpieczenie dla drugiego; czas ćwiczenia w tlenowym aparacie roboczym powinien wynosić co najmniej 2 godziny dla każdego zastępu,
4)   sposób prowadzenia ćwiczeń w komorze powinien uwzględniać:
a)   założenie bazy ratowniczej, uruchomienie łączności ratowniczej (w marszu), ubezpieczenie i prowadzenie akcji,
b)   przechodzenie wyrobiskami ćwiczebnymi o różnych przekrojach; na odcinkach wyrobisk niskich ratownicy ćwiczą czołganie w aparacie,
c)   przejście przez niskie wyrobiska i wąskie szybiki z aparatami zdjętymi z pleców, czołganie się oraz założenie i kontrola aparatu po przejściu trudnego odcinka,
d)   transport poszkodowanego i udzielenie mu pierwszej pomocy,
e)   transport aparatów ewakuacyjnych, przeznaczonych dla zagrożonej załogi, w trudnych warunkach terenowych,
f)   założenie aparatów ewakuacyjnych osobom wyprowadzanym,
g)   transport materiałów w różnych wyrobiskach oraz budowa różnego rodzaju tam i wykonywanie obudowy wyrobiska,
h)   wymiana butli w aparacie roboczym w warunkach akcji,
i)   używanie przyrządów do podawania tlenu pod maskę z dodatkowej butli,
j)   ćwiczenia wysiłkowe i zręcznościowe z użyciem odpowiednich przyrządów i urządzeń (podnośniki ruchome, drabiny, ciężarki, dynamometry, ruchome pochylnie itp.),
5)   ćwiczenia należy prowadzić przy zorganizowanej opiece medycznej.
3.21.2.  Zasady prowadzenia ćwiczeń w podziemnych zakładach górniczych:
1)   przed rozpoczęciem ćwiczeń na dole zakładu górniczego należy omówić cel ćwiczeń i sposób ich realizacji oraz zaznajomić z warunkami górniczo-wentylacyjnymi rejonu ćwiczeń,
2)   zakres tematyczny ćwiczeń powinien uwzględniać:
a)   założenie bazy ratowniczej i stworzenie warunków odpowiadających warunkom akcji, z wyjątkiem zadymienia, wysokiej temperatury i stężenia gazów,
b)   2-godzinne zajęcia w aparatach,
c)   przejście w aparatach odcinków poziomych, pochyłych i pionowych,
d)   transport materiałów i budowę różnego rodzaju tam,
e)   pomiary składu atmosfery z użyciem odpowiednich przyrządów pomiarowych, pobieranie prób zza tam przy założeniu zwyżki barometrycznej,
f)   nawiązywanie łączności telefonicznej, akustycznej, świetlnej i przez posłańca,
g)   gaszenie pozorowanego pożaru z użyciem wody, gaśnic i agregatów,
h)   usuwanie zawału i przebudowę wyrobiska,
i)   obsługę urządzeń mechanicznych (kołowroty, przenośniki, pompy),
j)   zasady udzielania pierwszej pomocy.
3.21.3.  Zasady prowadzenia ćwiczeń w jednostkach ratownictwa:
1)   ćwiczenia prowadzi specjalista jednostki ratownictwa; mają one charakter szkoleniowo-seminaryjny i są sprawdzianem wiadomości teoretycznych i praktycznych z zakresu ratownictwa górniczego; ćwiczenie powinno trwać pełną dniówkę roboczą,
2)   oceny wiadomości teoretycznych i praktycznych dokonują specjaliści jednostki ratownictwa,
3)   w razie uzyskania przez ratownika oceny niedostatecznej, należy egzaminowanego odsunąć od pełnienia czynności członka drużyny ratowniczej do czasu zdania egzaminu poprawkowego; powtórne niezaliczenie egzaminu powoduje skreślenie z ewidencji członków drużyny ratowniczej,
4)   ćwiczenia w komorze powinny odbywać równocześnie dwa zastępy; jeden zastęp pozoruje ubezpieczenie dla drugiego; czas ćwiczenia w tlenowym aparacie roboczym powinien wynosić co najmniej 2 godziny dla każdego zastępu,
5)   w czasie ćwiczeń w komorze należy zapoznać ratowników z praktycznym sposobem posługiwania się sprzętem do akcji zawałowych, stanowiącym wyposażenie danej jednostki ratownictwa, oraz z urządzeniami łączności ratowniczej,
6)   w czasie ćwiczeń w jednostce ratownictwa należy podać do wiadomości ćwiczącym:
a)   opisy ostatnio prowadzonych akcji ratowniczych,
b)   wypadki ratownicze,
c)   nowości techniczne z zakresu taktyki pożarowej i sprzętu do akcji ratowniczych,
d)   nowości z dziedziny medycyny i udzielania pierwszej pomocy.
3.22.   Zasady prowadzenia zajęć praktycznych w trakcie ćwiczeń ratowniczych dla członków drużyn ratowniczych w zakładach górniczych górnictwa naftowego:
3.22.1.  Podczas ćwiczeń należy uwzględnić jednogodzinny czas pracy w aparatach powietrznych.
3.22.2.  W zależności od rodzaju prowadzonego ćwiczenia należy dokonać doboru zabezpieczenia ratowników przed działaniem płynu złożowego.
3.22.3.  Zakres tematyczny ćwiczeń powinien obejmować:
1)   wymianę szczęk w prewenterze podczas erupcji,
2)   zapuszczanie przewodu wiertniczego pod ciśnieniem,
3)   wymianę uszkodzonej zasuwy pod ciśnieniem,
4)   przewiercanie uszkodzonej (zamkniętej) zasuwy pod ciśnieniem,
5)   likwidację erupcji otwartej przez przewód wiertniczy,
6)   naprowadzenie na wylot otworu prewentera (zasuwy) podczas erupcji otwartej,
7)   zakładanie bazy ratowniczej,
8)   wykonanie prac wiertniczych w aparatach powietrznych.
3.23.   Zasady prowadzenia zajęć praktycznych dla członków drużyn ratowniczych w zakładach górniczych wydobywających siarkę metodą otworową.
3.23.1.  Zasady prowadzenia zajęć na ćwiczebnym otworze eksploatacyjnym w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego:
1)   ćwiczenia należy prowadzić w zagrożeniu pozorowanym środkami zadymiającymi, w warunkach temperatury otoczenia, przy czym ratownicy wykonują je w ubraniach gazoszczczelnych, kwasoodpornych oraz z aparatem powietrznym,
2)   ćwiczenia powinny być kontrolowane przez osoby prowadzące ćwiczenia pod kątem zachowania warunków bezpieczeństwa oraz wykonywania przez ćwiczących zleconych im zadań,
3)   sposób prowadzenia ćwiczeń powinien uwzględniać:
a)   założenie bazy ratowniczej i uruchomienie łączności,
b)   montaż i demontaż elementów konstrukcyjnych i armatury z głowicy otworu eksploatacyjnego,
c)   transport poszkodowanego i udzielanie mu pierwszej pomocy,
d)   transport sprzętu i armatury niezbędnych do przeprowadzania ćwiczeń,
e)   pomiar składu atmosfery z użyciem odpowiednich przyrządów pomiarowych.
3.23.2.  Zasady prowadzenia ćwiczeń w zakładzie górniczym siarki:
1)   przed rozpoczęciem ćwiczeń w zakładzie górniczym należy omówić cel ćwiczeń i sposób ich wykonania oraz zaznajomić z warunkami górniczymi w rejonie ćwiczeń,
2)   zakres tematyczny ćwiczeń powinien uwzględniać:
a)   założenie bazy ratowniczej,
b)   przejście ustalonego odcinka w terenie w założonych aparatach izolujących,
c)   transport materiałów,
d)   pomiar składu atmosfery z użyciem odpowiednich przyrządów pomiarowych,
e)   nawiązanie łączności radiotelefonicznej,
f)   gaszenie upozorowanego pożaru,
g)   zasady udzielania pierwszej pomocy.
3.23.3.  Zasady prowadzenia ćwiczeń w jednostce ratownictwa:
1)   ćwiczenia w jednostce ratownictwa prowadzone są przez specjalistów jednostki; mają one charakter szkoleniowoseminaryjny i są sprawdzianem wiadomości teoretycznych i praktycznych z zakresu ratownictwa górniczego,
2)   oceny wiadomości teoretycznych i praktycznych dokonują specjaliści jednostki ratownictwa,
3)   w razie uzyskania przez ratownika oceny niedostatecznej, należy egzaminowanego odsunąć od pełnienia czynności członka drużyny ratowniczej, do czasu zdania egzaminu poprawkowego; powtórne niezaliczenie egzaminu powoduje skreślenie z ewidencji drużyny ratowniczej,
4)   sposób przeprowadzenia ćwiczeń na wiertni i czas przebywania w aparatach powinien być taki sam jak w czasie ćwiczeń w zakładzie górniczym,
5)   w czasie ćwiczeń należy zapoznać ratowników z praktycznym posługiwaniem się sprzętem stanowiącym wyposażenie jednostki,
6)   w czasie ćwiczeń w jednostce ratownictwa należy podać do wiadomości ćwiczącym:
a)   opisy charakterystycznych akcji ratowniczych,
b)   wypadki ratownicze,
c)   nowości techniczne z zakresu taktyki pożarowej i sprzętu do akcji ratowniczych,
d)   nowości z dziedziny medycznej i udzielania pierwszej pomocy.
3.24.   Zastępowi kopalnianych drużyn ratowniczych są zobowiązani do uczestniczenia w szkoleniach seminaryjnych dla zastępowych.
3.25.   Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego jest obowiązany do zorganizowania szkoleń seminaryjnych dla zastępowych. Seminaria powinny odbywać się co najmniej jeden raz w roku w wymiarze nie mniejszym niż 6 godzin i obejmować następującą tematykę:
1)   zasady postępowania i obowiązki zastępowego w czasie akcji ratowniczej,
2)   nowy sprzęt i urządzenia wprowadzone do stosowania w ratownictwie górniczym,
3)   charakterystyczne elementy akcji ratowniczych, przeprowadzanych w ostatnim czasie.
4. Szkolenie zastępów specjalistycznych w podziemnych zakładach górniczych
4.1.    Wyszkolenie specjalistyczne stanowi uzupełnienie podstawowych kwalifikacji ratowniczych.
4.2.    Ratownicy specjaliści powinni być okresowo zatrudnieni na stanowiskach pracy związanych z posiadaną specjalizacją ratowniczą.
4.3.    Dopuszcza się utrzymywanie, w ramach kopalnianych drużyn ratowniczych, zastępów mających wyłącznie określoną specjalizację.
4.4.    Każdy ratownik specjalista, oprócz ćwiczeń sprawdzających, o których mowa w pkt 3.4, powinien w ciągu roku odbyć odpowiednią liczbę ćwiczeń specjalistycznych.
4.5.    Zasady i tematyka ćwiczeń dla zastępów specjalistycznych.
4.5.1.  Zasady i tematyka ćwiczeń dla zastępów specjalistycznych do prac podwodnych:
1)   każdy ratownik górniczy nurek, członek zastępu specjalistycznego do prac podwodnych, powinien w ciągu roku odbyć 4 ćwiczenia specjalistyczne, z tego 2 ćwiczenia pod ziemią oraz 2 ćwiczenia w zbiornikach wodnych powierzchniowych i obiektach hydroinżynierskich,
2)   każdy ratownik górniczy nurek obowiązany jest również uczestniczyć corocznie w 5-dniowym zgrupowaniu kondycyjno-szkoleniowym z oderwaniem od pracy,
3)   w czasie rocznego cyklu szkoleniowego ratownik górniczy nurek jest obowiązany przebywać pod wodą łącznie co najmniej 15 godzin oraz zależnie od możliwości fizjologicznych:
a)   wykonać co najmniej jedno zanurzenie pod wodą do głębokości 40 m, z zastosowaniem dekompresji mokrej,
b)   wykonać co najmniej jedno sprężenie w komorze dekompresyjnej o minimalnym nadciśnieniu względnym 0,2 MPa,
4)   ćwiczenia z ratownikami górniczymi nurkami powinny być prowadzone według programu ćwiczeń obejmującego:
a)   zajęcia teoretyczne,
b)   zajęcia praktyczne, na których należy wykonać pod wodą czynności przewidziane w rocznym harmonogramie szkolenia,
5)   zajęcia praktyczne mogą być prowadzone w akwenach otwartych, powierzchniowych oraz w zalanych wyrobiskach górniczych lub zatopionych pomieszczeniach hydrotechnicznych, przygotowanych do celów ćwiczebnych,
6)   miejsce ćwiczeń podwodnych musi odpowiadać poniżej wymienionym warunkom:
a)   obudowa górnicza powinna być murowa, betonowa, stalowa podatna (ŁP) z wykładką lub kotwiowa z opinką stropu, której stan wyklucza możliwość powstania obwału,
b)   prędkość przepływu wody nie może przekraczać 0,2 m/s,
c)   woda wypełniająca wyrobisko ćwiczebne nie może zawierać roztworów agresywnych, w stężeniach zagrażających nurkowi i sprzętowi nurkowemu,
7)   czas pobytu pod wodą w czasie ćwiczeń należy każdorazowo dostosować do obowiązujących norm,
8)   do zajęć praktycznych w czasie ćwiczeń może być stosowany wyłącznie sprzęt przygotowany do użycia przez mechanika sprzętu nurkowego i skontrolowany przez ratownika górniczego nurka bezpośrednio przed ćwiczeniami,
9)   zajęcia praktyczne w czasie ćwiczeń należy prowadzić z zachowaniem zasad organizacji obowiązujących w czasie akcji ratowniczej,
10)  ćwiczenia prowadzi kierownik prac podwodnych,
11)  ćwiczenia praktyczne ratowników górniczych nurków powinny być prowadzone pod nadzorem:
a)   lekarza - przy głębokości nurkowania do 13 m,
b)   lekarza służby ratownictwa górniczego, przeszkolonego w zakresie fizjopatologii nurkowania, reanimacji i udzielania pierwszej pomocy w wypadkach nurkowych - przy głębokości nurkowania powyżej 13 m lub przy nurkowaniu w warunkach dołowych,
12)  zgrupowanie, o którym mowa w pkt 2, należy prowadzić według opracowanego programu,
13)  w czasie zgrupowania zajęcia muszą być prowadzone przez:
a)   osoby mające uprawnienia instruktorskie nurkowe, nadane przez upoważnione instytucje i organizacje; dotyczy to zwłaszcza nurkowań głębokościowych,
b)   osobę mającą uprawnienia kierownika prac podwodnych,
14)  tematyka zajęć teoretycznych w czasie ćwiczeń powinna obejmować:
a)   cel i zakres działania zastępów specjalistycznych ratowników górniczych nurków,
b)   obowiązki ratownika górniczego nurka,
c)   zasady organizacji zastępów specjalistycznych ratowników górniczych nurków,
d)   organizację i zasady prowadzenia podwodnych prac ratowniczych w podziemiach kopalń,
e)   zasady prowadzenia penetracji podwodnej wyrobisk górniczych,
f)   nawiązywanie kontaktów z załogą odciętą przez wodę,
g)   zasady ewakuacji podwodnej,
h)   zasady specjalistycznych prac podwodnych, jak spawanie i cięcie,
i)   zasady budowy i działania sprzętu nurkowego.
15)  tematyka zajęć praktycznych w czasie ćwiczeń powinna obejmować:
a)   ćwiczenia w komorze dekompresyjnej przy sprężeniu do nadciśnienia co najmniej 0,2 MPa i rozprężeniu zgodnym z tablicą dekompresyjną,
b)   doskonalenie umiejętności pływackich na dystansach od 500 do 1.000 m,
c)   doskonalenie techniki nurkowania na różnych głębokościach, w tym jedno do 40 m,
d)   doskonalenie techniki nurkowania w pełnym sprzęcie,
e)   nurkowanie w warunkach dołowych,
f)   nurkowanie w zatopionym wyrobisku pionowym,
g)   wykonywanie prac podwodnych w zakresie montażu i demontażu rurociągów oraz prace podwodne przy koszach ssawnych, pompach stacjonarnych i przenośnych,
h)   budowa pod wodą tam deskowych, z kostki betonowej oraz worków wypełnionych piaskiem,
i)   montaż pod wodą obudowy stalowej podatnej (ŁP) lub stalowej o kształcie litery V,
j)   wykonywanie pod wodą prac spawalniczych elektrycznie i gazowo,
k)   pozorowany transport odciętej załogi przez zalane wyrobisko,
l)   montaż pod wodą urządzeń mechanicznych i wydobywanie zatopionych przedmiotów.
4.5.2.  Zasady i tematyka ćwiczeń dla zastępów specjalistycznych do prac wiertniczych dołowych:
1)   każdy ratownik górniczy, członek specjalistycznego zastępu do prac wiertniczych, powinien w ciągu roku odbyć 4 ćwiczenia specjalistyczne,
2)   w skład zastępu specjalistycznego do prac wiertniczych wchodzi minimum 3 doświadczonych wiertaczy,
3)   ratownik górniczy wiertacz musi mieć ukończony kurs górników wiertaczy dołowych,
4)   program i harmonogram ćwiczeń dołowych w zakładzie górniczym opracowuje kierownik drużyny ratowniczej,
5)   program ćwiczeń dołowych, o których mowa w pkt 4, powinien obejmować:
a)   ogólne zapoznanie z typami i charakterystyką techniczną urządzeń wiertniczych,
b)   przygotowanie miejsca wiercenia (stan obudowy i zabezpieczenie miejsca wiercenia),
c)   montaż określonego typu urządzenia wiertniczego i przygotowanie go do ruchu,
d)   wiercenie otworu według określonej technologii i konstrukcji otworu,
e)   rurowanie otworu określonymi średnicami rur,
f)   cementowanie rur w otworze,
g)   montaż zabezpieczeń otworowych i ich podłączenie (dławik bezpieczeństwa i zawory o odpowiednich średnicach),
h)   prowadzenie obserwacji, pomiarów i badań atmosfery w miejscu pracy i w otworze oraz wykonanie prac, dla których otwór był wykonany,
i)   likwidacja otworu po spełnieniu jego zadania,
j)   demontaż urządzenia,
k)   doprowadzenie stanowiska wiertniczego do pierwotnego stanu.
Ćwiczenia te prowadzi kopalniana stacja ratownictwa górniczego wspólnie z kopalnianą służbą wiertniczą.
6)   w czasie ćwiczeń dołowych w zakładzie górniczym należy przewidzieć 2-godzinną pracę ratowników w tlenowych aparatach roboczych,
7)   ćwiczenia w jednostce ratownictwa powinny obejmować tematykę określoną w pkt 5, a ponadto:
a)   organizację pogotowia wiertniczego w ramach ratownictwa górniczego,
b)   sprzęt ratowniczy dla ratowania ludzi za pomocą techniki wiertniczej,
c)   technikę opuszczania i wyciągania kabin oraz pojemników za pomocą przewodu wiertniczego i liny,
d)   urządzenia do nawiązywania i utrzymywania łączności,
e)   zasady bezpieczeństwa przy prowadzeniu prac ratowniczych z wykorzystaniem techniki wiertniczej.
4.5.3.  Zasady i tematyka ćwiczeń dla zastępów specjalistycznych do prac związanych z intertyzacją atmosfery w wyrobiskach górniczych:
1)   członkiem specjalistycznego zastępu do obsługi urządzeń do inertyzacji atmosfery może być ratownik górniczy, mający ukończony kurs w zakresie obsługi gazowego agregatu gaśniczego, zwanego dalej "GAG", i urządzeń do inertyzacji atmosfery kopalnianej,
2)   każdy członek specjalistycznego zastępu, o którym mowa w pkt 1, powinien w ciągu roku odbyć 4 ćwiczenia specjalistyczne według niżej podanej tematyki,
3)   ćwiczenia, o których mowa w pkt 2, odbywają się w jednostce ratownictwa,
4)   tematyka ćwiczeń powinna obejmować następujące zagadnienia:
-    z zakresu stosowania GAG:
a)   organizacja specjalistycznego pogotowia do inertyzacji atmosfery oraz plany alarmowania,
b)   zasady bhp przy obsłudze urządzeń do inertyzacji atmosfery,
c)   zabezpieczenie przeciwpożarowe agregatu GAG w czasie ćwiczeń i akcji ratowniczych,
d)   budowa i działanie głównych zespołów silnika typu SO-1 i S0-3,
e)   budowa, działanie i przeznaczenie pulpitu sterowniczego i skrzynki automatyki agregatu GAG,
f)   układ elektroniczny agregatu GAG - budowa, działanie, przeznaczenie oraz sposoby konserwacji,
g)   instalacja paliwowa agregatu GAG - budowa, działanie i przeznaczenie oraz regulacja,
h)   instalacja olejowa agregatu GAG - budowa, działanie i przeznaczenie,
i)   instalacja wodna agregatu GAG - budowa, działanie i przeznaczenie,
j)   wyposażenie dodatkowe agregatu GAG,
k)   sposoby i środki transportu paliwa do agregatu GAG w kopalni,
l)   na wszystkich ćwiczeniach montaż i uruchomienie oraz demontaż agregatu GAG.
-    z zakresu podawania N2:
a)   sposoby podawania N2 do strefy zagrożenia pożarowego,
b)   sprzęt i urządzenia do podawania gazowego azotu z powierzchni,
c)   sposoby podawania ciekłego N2 do strefy zagrożenia pożarowego,
d)   sprzęt i urządzenia do transportu i podawania ciekłego N2 na dole w zakładzie górniczym,
e)   zasady bezpieczeństwa pracy przy obsłudze urządzeń azotowych,
f)   sposoby montażu i badania szczelności rurociągów do podawania ciekłego lub zgazowanego azotu na dole w zakładzie górniczym,
g)   wyposażenie dodatkowe agregatów i zbiorników do podawania azotu.
-    z zakresu innych zagrożeń:
a)   sposoby izolowania wyrobisk, ze szczególnym uwzględnieniem budowy tam przeciwwybuchowych na potrzeby GAG,
b)   stosowanie CO2 i CH4 jako gazów obojętnych - sprzęt i technologia,
c)   sprzęt i metody określania parametrów fizykochemicznych atmosfery kopalnianej.
4.5.4.  Zasady i tematyka ćwiczeń dla specjalistycznych zastępów do prac w wyrobiskach pionowych i o dużym nachyleniu:
1)   każdy członek specjalistycznego zastępu do prac w wyrobiskach pionowych i o dużym nachyleniu powinien odbyć w ciągu roku 4 ćwiczenia specjalistyczne według niżej podanej tematyki; dwa ćwiczenia specjalistyczne powinny być przeprowadzone we właściwej jednostce ratownictwa, a dwa w zakładzie górniczym,
2)   członkiem specjalistycznego zastępu do prac w wyrobiskach pionowych i o dużym nachyleniu może być ratownik górniczy zatrudniony w oddziale szybowym zakładu górniczego, były pracownik tego oddziału lub ratownik górniczy o przygotowaniu alpinistycznym,
3)   tematyka ćwiczeń specjalistycznych w jednostce ratownictwa powinna obejmować:
a)   stan wyposażenia technicznego pogotowia przewoźnych wyciągów awaryjnych,
b)   zasady prowadzenia akcji ratowniczych w szybach i szybikach.
Ponadto w trakcie tych ćwiczeń należy:
-    ćwiczyć chodzenie po drabinach w szybiku ćwiczebnym, z użyciem tlenowych aparatów roboczych,
-    ćwiczyć posługiwanie się drabinami sznurowymi, pasami bezpieczeństwa, szelkami ratowniczymi i sprzętem alpinistycznym,
4)   podczas ćwiczeń na dole w zakładzie górniczym należy praktycznie wykonać takie czynności, jak:
a)   przejście przedziałami drabinowymi w aparatach,
b)   przejście wyrobiskami o dużym nachyleniu,
c)   remont obudowy szybu,
d)   montaż i demontaż urządzeń szybowych w wyrobiskach o dużym nachyleniu (rury, lutnie, kable itp.),
e)   nawiązywanie łączności pomiędzy ratownikami pracującymi w szybie a bazą,
f)   wykonywanie obudowy szybików oraz wyrobisk o dużym nachyleniu,
g)   wykonywanie obudowy i montaż urządzeń wentylacyjnych w nadsięwłomach,
5)   w czasie ćwiczeń dołowych należy każdorazowo uwzględnić 2-godzinną pracę ratowników w tlenowych aparatach roboczych oraz wykorzystanie specjalistycznego sprzętu ratowniczego,
6)   szkolenia prowadzone przez jednostkę ratownictwa górniczego odbywają się zgodnie ze szczegółowym programem opracowanym przez tę jednostkę.

ZAŁĄCZNIK Nr 5

GOSPODAROWANIE POCHŁANIACZAMI OCHRONNYMI I TLENOWYMI APARATAMI UCIECZKOWYMI ORAZ SZKOLENIE W ZAKRESIE ICH UŻYTKOWANIA W ZAKŁADACH GÓRNICZYCH

1. Postanowienia ogólne
1.1.   Tlenowe aparaty izolujące ucieczkowe i pochłaniacze ochronne górnicze przeznaczone są wyłącznie do samoratowania się ludzi i stanowią indywidualne zabezpieczenie układu oddechowego użytkownika w razie wystąpienia atmosfery nie nadającej się do oddychania.
1.2.   Dla indywidualnego zabezpieczenia układu oddechowego użytkownika wolno stosować tylko takie tlenowe aparaty ucieczkowe i pochłaniacze ochronne, które zostały dopuszczone do stosowania w zakładach górniczych na podstawie odrębnych przepisów.
1.3.   Każda osoba zjeżdżająca do wyrobisk zakładu górniczego powinna być przeszkolona w zakresie posługiwania się indywidualnym środkiem ochrony dróg oddechowych, wymaganym w tych wyrobiskach, i potwierdzić to przeszkolenie własnoręcznym podpisem.
1.4.   Aparat ucieczkowy lub pochłaniacz ochronny należy pod ziemią nosić przy sobie, a w miejscu pracy mieć go stale jak najbliżej siebie.
1.5.   Zabrania się używania aparatów ucieczkowych i pochłaniaczy ochronnych do wykonywania prac podczas akcji ratowniczych.
1.6.   Przed wejściem do wyrobiska lub rejonu zakładu górniczego, w którym obowiązuje posiadanie aparatów tlenowych, należy umieścić w widocznym miejscu tablice o następującej treści:
"Osobom nie mającym tlenowego aparatu ucieczkowego wstęp wzbroniony".
2. Organizacja gospodarki sprzętem ochrony dróg oddechowych
2.1.   Za całokształt gospodarki sprzętem ochrony dróg oddechowych oraz obsługę, konserwację i kontrolę tego sprzętu odpowiada kierownik działu wentylacji.
2.2.   Za gospodarkę sprzętem ochrony dróg oddechowych odpowiada kierownik punktu wydawczego wyznaczony przez kierownika działu wentylacji. Odpowiada on za:
2.2.1.  prawidłowe funkcjonowanie punktu wydawczego, stan techniczny sprzętu ochrony dróg oddechowych i właściwe szkolenie ludzi w użytkowaniu sprzętu.
2.2.2.  sprawowanie obsługi, konserwacji i kontroli sprzętu ochrony dróg oddechowych przez pracowników przeszkolonych w tym zakresie.
2.3.   Jeżeli liczba aparatów w punkcie wydawczym zakładu górniczego nie przekracza 200 sztuk, to nadzór, naprawy, konserwację, obsługę i kontrolę aparatów może prowadzić kopalniana stacja ratownictwa górniczego.
2.4.   Jeżeli liczba aparatów w punkcie wydawczym zakładu górniczego przekracza 200 sztuk, to obsługę, naprawy, konserwację i kontrolę aparatów powinni prowadzić pracownicy punktu wydawczego.
3. Utrzymywanie, konserwacja i kontrola tlenowych aparatów ucieczkowych oraz pochłaniaczy ochronnych
3.1.   Szczegółowy sposób użytkowania, konserwacji i kontroli aparatów oraz pochłaniaczy ochronnych zawierają instrukcje użycia wydane przez producentów dla określonego rodzaju sprzętu.
3.1.1.  Tlenowe aparaty ucieczkowe i pochłaniacze ochronne należy przechowywać na powierzchni zakładu górniczego w specjalnie do tego celu przeznaczonych pomieszczeniach, zwanych punktami wydawczymi, zlokalizowanych na drodze dojścia do szybu zjazdowego.
3.1.2.  W razie wyposażenia w aparaty tlenowe pracowników zatrudnionych w szybach wentylacyjno-peryferyjnych, dopuszcza się przechowywanie i wydawanie aparatów w wyznaczonych pomieszczeniach przy tych szybach, przy czym dla tych pomieszczeń i aparatów obowiązują wymagania określone w niniejszym załączniku.
3.1.3.  Punkt wydawczy indywidualnego sprzętu ochrony dróg oddechowych powinien spełniać wymagania zawarte w instrukcji użycia dla określonej odmiany sprzętu.
3.1.4.  Punkt wydawczy powinien być wyposażony w regały z ponumerowanymi przedziałami, w których należy przechowywać aparaty ucieczkowe lub pochłaniacze ochronne, oznaczone odpowiednimi numerami ewidencyjnymi.
3.1.5.  W skład punktu wydawczego powinny wchodzić pomieszczenia zasadnicze i zaplecze dostosowane do liczby aparatów tlenowych i pochłaniaczy ochronnych.
3.1.6.  W pomieszczeniach, o których mowa w pkt 3.1.5., należy przewidzieć:
a)   miejsce do przechowywania aparatów czynnych i rezerwowych oraz części zamiennych,
b)   warsztat do dokonywania konserwacji i napraw (gdy liczba aparatów w zakładzie górniczym przewyższa 200 sztuk).
3.2.   Zakład górniczy powinien utrzymywać odpowiednią liczbę aparatów lub pochłaniaczy dla osób zjeżdżających na dół sporadycznie, a także na wymianę za egzemplarze uszkodzone i wycofane z użytku.
3.3.   Aparaty ucieczkowe i pochłaniacze ochronne mogą być wydawane użytkownikom przez obsługę punktu wydawczego bądź też mogą być pobierane przez użytkowników na zasadzie samoobsługi.
3.4.   Aparaty i pochłaniacze znajdujące się w punkcie wydawczym i przeznaczone do wydawania lub pobierania powinny być skontrolowane i sprawne technicznie.
3.5.   Każde wydanie lub pobranie i zwrot aparatów lub pochłaniaczy w punkcie wydawczym powinno być ewidencjonowane przez obsługę punktu.
3.6.   W uzasadnionych przypadkach, za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego, dopuszcza się utrzymywanie na dole zakładu górniczego stacji aparatów (pochłaniaczy) rezerwowych, zwanych dalej "stacjami".
3.6.1.  Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala miejsce zlokalizowania stacji na dole zakładu górniczego, liczbę stacji oraz aparatów lub pochłaniaczy w danej stacji.
3.6.2.  Stacja powinna być oznaczona tablicą informacyjną o treści: "Stacja aparatów (pochłaniaczy) rezerwowych", a znajdujące się w niej aparaty lub pochłaniacze powinny być zabezpieczone przed uszkodzeniem i działaniem wody oraz oznakowane napisem "aparat (pochłaniacz) rezerwowy nr .....".
3.6.3.  Raz na dobę przeszkolone przez kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego osoby dozoru oddziału, w którym zlokalizowane są stacje, powinny dokonać ich kontroli, zgodnie z pouczeniem w zakresie oględzin zewnętrznych.
3.6.4.  Co najmniej raz w miesiącu lub po stwierdzeniu uszkodzenia aparaty lub pochłaniacze powinny być wywiezione na powierzchnię, do kopalnianej stacji ratownictwa górniczego lub punktu wydawczego, gdzie należy przeprowadzić ich konserwację i odpowiednią kontrolę, zgodnie z instrukcją farbryczną wydaną przez producenta dla określonej odmiany sprzętu.
3.6.5.  Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego jest zobowiązany do nadzoru nad gospodarką, stanem technicznym i sprawnością aparatów i pochłaniaczy umieszczonych w stacjach.
3.6.6.  Pracownicy zatrudnieni w rejonach lokalizacji stacji powinni być przeszkoleni w zakresie umiejętności wymiany aparatu (pochłaniacza) w atmosferze niezdatnej do oddychania.
3.7.   Aparaty tlenowe i pochłaniacze ochronne powinny być okresowo kontrolowane, przy czym szczegółową kontrolę aparatów należy wykonać zgodnie z właściwą instrukcją użycia, obowiązującą dla danego typu aparatu i pochłaniacza.
3.7.1.  Kontrolę aparatów i pochłaniaczy ochronnych powinien wykonywać uprawniony pracownik obsługi punktu wydawczego lub mechanik sprzętu ratowniczego kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.
3.7.2.  Fakt wykonania kontroli należy wpisać do książki kontroli aparatów ucieczkowych (pochłaniaczy ochronnych).
3.8.   Aparaty tlenowe i pochłaniacze ochronne należy poddawać kontroli:
a)   codziennej,
b)   po każdorazowym użyciu (w przypadku aparatu z tlenem sprężonym),
c)   okresowej.
3.9.   Każdorazowo po zwrocie aparatów przez użytkowników uprawniony pracownik obsługi punktu wydawczego lub mechanik sprzętu ratowniczego powinien przeprowadzić kontrolę codzienną aparatu zgodnie z instrukcją.
3.10.  Aparaty z tlenem sprężonym, stanowiące wyposażenie pracowników zatrudnionych w szybach wentylacyjnych i rejonach zakładu górniczego o dużym zawodnieniu, należy kontrolować po każdorazowym zwrocie aparatów przez pracowników. Kontrola powinna polegać na:
a)   otwarciu aparatu, oczyszczeniu i wysuszeniu podzespołów oraz przeprowadzeniu ich ewentualnej konserwacji lub wymiany,
b)   sprawdzeniu ewentualnego zawilgocenia ostarytu w pochłaniaczu z obydwu stron; w razie stwierdzenia zawilgocenia ostarytu należy go wymienić na nowy,
c)   przeprowadzeniu szczegółowej kontroli, tak jak w przypadku obowiązkowej kontroli miesięcznej zgodnie z instrukcją wydaną przez producenta.
3.11.  Użytkownicy aparatów i pochłaniaczy przed oddaniem ich do punktu wydawczego powinni dokonać oględzin zewnętrznych aparatu i w razie stwierdzenia usterki, fakt ten zgłosić w punkcie wydawczym przy oddawaniu aparatu lub pochłaniacza.
3.12.  Aparat na tlen sprężony powinien być poddany kontroli po każdorazowym użyciu zgodnie z instrukcją.
3.13.  Fakt dokonania wymiany elementów aparatu i wyniki kontroli należy wpisać do księgi kontroli tlenowych aparatów oddechowych według wzoru nr 5 określonego w załączniku nr 2, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia.
3.14.  Aparaty z masą tlenotwórczą, aparaty z tlenem sprężonym i pochłaniacze ochronne po ich użyciu należy wywieźć na powierzchnię, a następnie należy postępować zgodnie z instrukcją wydaną przez producenta.
3.15.  Kierownik punktu wydawczego powinien prowadzić ewidencję przychodów i wycofania z użycia aparatów tlenowych i pochłaniaczy ochronnych.
3.16.  Utylizację aparatów tlenowych z masą tlenotwórczą i pochłaniaczy ochronnych należy przeprowadzać zgodnie z ustaleniami producenta.
4. Szkolenie pracowników w użytkowaniu aparatów ucieczkowych i pochłaniaczy ochronnych
4.1.   Szkolenie pracowników zakładu górniczego powinno być prowadzone zgodnie z harmonogramem szkolenia zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
4.2.   Szczegółowy program szkolenia pracowników w zakresie posługiwania się i znajomości zasad działania aparatów i pochłaniaczy ochronnych opracowuje kierownik działu wentylacji zakładu górniczego. Program powinien obejmować część teoretyczną i część praktyczną.
4.3.   Część teoretyczna szkolenia powinna obejmować:
4.3.1.  charakterystykę aparatu lub pochłaniacza ochronnego:
a)   przeznaczenie,
b)   dane techniczne,
c)   budowę i zasadę działania.
4.3.2.  sposób użytkowania aparatów lub pochłaniaczy ochronnych zgodnie z instrukcją producenta,
4.3.3.  kontrolę aparatu lub pochłaniacza ochronnego przez użytkownika przed oddaniem go do punktu wydawczego.
4.4.   Część praktyczna szkolenia obejmuje:
4.4.1.  przećwiczenie użycia aparatów lub pochłaniaczy ochronnych przez użytkowników w zadymionej komorze ćwiczeń kopalnianej stacji ratownictwa górniczego lub w innym pomieszczeniu przystosowanym do tych celów (z wyjątkiem aparatów i pochłaniaczy ćwiczebnych); szkolenie to należy przeprowadzać w grupach od 5 do 15 osób; komora powinna zapewniać możliwość kontroli i obserwacji zachowania się osób szkolonych,
4.4.2.  wykorzystanie w szkoleniu aparatów lub pochłaniaczy dopuszczonych do tych celów na podstawie odrębnych przepisów,
4.4.3.  osobiste wykonanie przez osoby szkolone wszystkich czynności związanych z otwarciem, uruchomieniem oraz kontrolą działania i założenia aparatu lub pochłaniacza.
4.4.4.  szkolenie praktyczne można również przeprowadzić w warunkach dołowych w ramach gier pożarowych lub w ramach ćwiczeń przejścia pracowników drogami ucieczkowymi z oddziału do szybu, przy czym czas przejścia w aparatach lub pochłaniaczach ochronnych nie powinien być dłuższy niż czas ich ochronnego działania.
4.4.5.  W przypadku szkolenia organizowanego w sposób podany w pkt 4.4.4, nadzór nad szkoleniem powinny sprawować osoby dozoru ruchu danego oddziału i przedstawiciel kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, uprawniony do prowadzenia szkolenia,
4.4.6.  Za szkolenie pracowników oddziałów jest odpowiedzialny dozór oddziałowy.
4.4.7.  Aparaty i pochłaniacze ochronne przed każdym ponownym użyciem powinny być dezynfekowane.
4.5.   Szkolenie pracowników powinno być przeprowadzane co najmniej raz w roku, w odstępach czasu nie przekraczających 12 miesięcy.
4.6.   Szkolenie pracowników w zakresie umiejętności użycia aparatów ucieczkowych lub pochłaniaczy ochronnych mogą przeprowadzać:
a)   kierownik punktu wydawczego,
b)   pracownicy zatrudnieni w punkcie wydawczym tego sprzętu,
c)   kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego i jego zastępcy,
d)   mechanicy sprzętu ratowniczego zatrudnieni w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.
4.7.   Osoby wymienione w pkt 4.6. powinny ukończyć specjalistyczny kurs w zakresie obsługi indywidualnego sprzętu ochrony dróg oddechowych.
4.8.   Szkolenie specjalistyczne, o którym mowa w pkt 4.7, może być organizowane przez ośrodki szkoleniowe wskazane przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego.
4.9.   Kierownik punktu wydawczego lub kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego powinien mieć aktualną książkę (ewidencyjną) szkolenia załogi, w której pracownicy potwierdzają własnym podpisem odbyte szkolenie teoretyczne i praktyczne. W książce tej powinny być ujęte takie adnotacje, jak nazwisko, imię, nr znaczka osoby szkolonej, tematyka i rodzaj szkolenia oraz podpisy osoby szkolonej i prowadzącej szkolenie.

ZAŁĄCZNIK Nr 6

SZCZEGÓŁOWE ZASADY PROWADZENIA AKCJI RATOWNICZYCH W ZAKŁADACH GÓRNICZYCH

1. Postanowienia ogólne
1.1.    Zasady prowadzenia akcji ratowniczych w zakładach górniczych, zwane dalej "zasadami", normują zagadnienia kierowania akcjami ratowniczymi i organizowania prac ratowniczych.
1.2.    Zasady stosuje się odpowiednio do prowadzenia akcji ratowniczych przy wykonywaniu robót geologicznych i robót górniczych w celach naukowo-badawczych i doświadczalnych.
1.3.    Zasady powinny być stosowane również przy prowadzeniu akcji ratowniczych w podziemnych obiektach i wyrobiskach odkrywkowych zakładów górniczych.
1.4.    Zasady powinny być stosowane odpowiednio w razie prowadzenia akcji likwidacji pożaru w obiektach powierzchniowych podziemnego zakładu górniczego, jeżeli skutki tego pożaru mogą oddziaływać na stan bezpieczeństwa załogi i ruchu w podziemnej części zakładu górniczego.
1.5.    W zakładach górniczych eksploatujących złoża kopalin niepalnych sposobem podziemnym należy stosować odpowiednio postanowienia zawarte w zasadach, dotyczące prowadzenia akcji ratowniczych w przypadku pożarów podziemnych, uwzględniając specyfikę tych zakładów pod względem bezpieczeństwa pożarowego.
1.6.    Jeżeli niebezpieczne wydarzenie spowodowało zagrożenie zdrowia i życia ludzi lub możliwość wystąpienia atmosfery niezdatnej do oddychania i trudnych warunków cieplnych, akcja ratownicza powinna być prowadzona z udziałem podmiotów, o których mowa w § 1 ust. 1 rozporządzenia.
1.7.    W akcjach ratowniczych, w których nie występuje zagrożenie określone w pkt 1.6., dopuszcza się wykonywanie prac ratowniczych przez pracowników nie będących ratownikami.
2. Akcje ratownicze w przypadku pożarów podziemnych

Akcje ratownicze w polach niemetanowych

2.1.    Za akcję ratowniczą przeciwpożarową, zwaną dalej "akcją przeciwpożarową", należy uważać wszelkie prace prowadzone w celu ratowania ludzi zagrożonych w wyniku pożaru podziemnego i w celu ograniczenia rozwoju pożaru, zlikwidowania pożaru, otamowania wyrobisk, w których rejonie powstał pożar, zacieśnienia lub likwidacji pola pożarowego, jak również usuwania skutków pożaru powstałego w wyniku wybuchu metanu, pyłu węglowego lub gazów pożarowych.
2.2.    Po zlokalizowaniu miejsca pożaru kierownik akcji ratowniczej powinien w szczególności określić rozmiar pożaru, strefę zagrożenia i liczbę ludzi znajdujących się w tej strefie oraz uwzględnić możliwość powstania i oddziaływania lokalnej depresji pożarowej na sieć wentylacyjną zakładu górniczego.
2.3.    Kierownik akcji ratowniczej powinien niezwłocznie podjąć działania zmierzające do wycofania ludzi ze strefy zagrożenia pożarowego. W razie pożarów w prądach opływowych, które mogą się gwałtownie rozwinąć, należy zmniejszyć ilość powietrza płynącego do rejonu pożaru.
2.4.    Prace ratownicze, prowadzone zarówno w celu ratowania załogi, jak i likwidacji pożaru, powinny być wykonywane na podstawie planu akcji przeciwpożarowej, wpisanego do książki prowadzenia akcji przeciwpożarowej, która powinna znajdować się u kierownika akcji. Plan akcji powinien zawierać:
1)   ustalenie granic strefy zagrożenia pożarowego i sposobu wycofania z niej ludzi,
2)   zakres robót, jaki należy wykonać w celu likwidacji zagrożenia pożarowego,
3)   ustalenia dotyczące środków technicznych niezbędnych do prowadzenia akcji przeciwpożarowej oraz sposób jej organizacji,
4)   liczbę osób zaangażowanych w kierowaniu akcją przeciwpożarową i liczbę zastępów ratowniczych do wykonania zaplanowanych robót,
5)   sposób kontroli wykonania zadań,
6)   przypuszczalny czas realizacji zadań.
Plan akcji przeciwpożarowej powinien być na bieżąco korygowany i uwzględniać zmiany, jakie mogą powstać w czasie trwania akcji.
2.5.    Kierownik akcji ratowniczej powinien w jak najkrótszym czasie zorganizować kontrolę parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów pożarowych (skład chemiczny, temperatura, wilgotność, prędkość, ilość) w celu bieżącego rozpoznania stanu pożaru oraz występujących w strefie zagrożenia przemian gazowych, a także oceny zagrożenia wybuchowego.
2.6.    Do pomiarów składu chemicznego powietrza i gazów pożarowych należy przede wszystkim wykorzystać urządzenia do zdalnego pobierania prób, współpracujące z chromatografem gazowym lub innymi analizatorami gazów.
2.7.    Kontrolę składu chemicznego powietrza i gazów pożarowych należy prowadzić także za pomocą prób pipetowych i ich analizy laboratoryjnej, metodą rurek wskaźnikowych lub przenośnych analizatorów gazów.
2.8.    Kontrolę temperatury powietrza i gazów pożarowych lub górotworu należy prowadzić przez pomiary zdalne urządzeniami zainstalowanymi w miejscach określonych przez kierownika akcji i za pomocą przyrządów przenośnych (np. termometrów, pirometrów, kamer termowizyjnych) w miejscach prowadzenia prac przez zastępy ratownicze.
2.9.    Pomiary prędkości, ilości, temperatury, wilgotności i ciśnienia powietrza należy wykonywać w miejscach wyznaczonych przez kierownika akcji i w zakresie umożliwiającym pełną ocenę zmian przebiegu pożaru.
2.10.   Dojścia do strefy zagrożenia pożarowego powinny być zabezpieczone w sposób trwały lub przez obserwatorów we wszystkich wyrobiskach, stanowiących połączenie tej strefy z rejonami nie zagrożonymi zakładu górniczego, dostępnymi dla ludzi.
2.11.   W czasie akcji przeciwpożarowej sieć wentylacyjna zakładu górniczego powinna być zabezpieczona przed przypadkowym otwarciem lub zamknięciem tam i śluz wentylacyjnych, mających wpływ na zmiany potencjałów aerodynamicznych w sąsiedztwie strefy zagrożonej, oraz przed przypadkowymi zmianami parametrów wentylatorów głównych.
2.12.   W razie występowania wysokiej temperatury dymów i gazów pożarowych należy ustalić miejsca zagrożone powstaniem wtórnych ognisk pożarowych oraz sposób przeciwdziałania temu zagrożeniu.
2.13.   W akcji przeciwpożarowej, jeśli jest to możliwe, należy podjąć działania zmierzające do aktywnego ugaszenia ognia, z zachowaniem warunków bezpieczeństwa ratowników. Po aktywnym ugaszeniu pożaru kierownik akcji powinien ustalić sposób i czas kontroli miejsca pożaru, wykonywanej przez pracowników wyspecjalizowanych w tym zakresie.
2.14.   Jeżeli aktywna likwidacja pożaru nie jest możliwa, należy przystąpić do izolacji rejonu pożaru od czynnych wyrobisk zakładu górniczego.
2.15.   W razie konieczności stosowania do likwidacji pożaru metod pasywnych, należy po zamknięciu rejonu pożaru podjąć działania umożliwiające dokładne uszczelnienie wszystkich tam izolacyjnych i pożarowych w wyrobiskach wlotowych do tego rejonu i wylotowych z niego.
2.16.   Potencjał aerodynamiczny wokół pola pożarowego powinien być wyrównany.
2.17.   Tamy pożarowe w rejonach zagrożonych tąpaniami powinny być budowane w miejscach, gdzie prawdopodobieństwo ich uszkodzenia jest najmniejsze.
2.18.   Wszystkie prace ratownicze w strefie zagrożenia pożarowego powinny być wykonywane przez zastępy ratownicze, przy czym w strefie zagrożenia przebywać może tylko taka liczba zastępów, jaka jest niezbędna do sprawnego wykonania zadania. Wszyscy ratownicy zatrudnieni w strefie zagrożenia pożarowego powinni być ubrani w odzież płomienioodporną oraz mieć inne zabezpieczenia ochronne, osłaniające części ciała, w tym płomienioodporne hełmy, obuwie i rękawice.

Akcje przeciwpożarowe w polach metanowych

2.19.   Przy prowadzeniu przeciwpożarowej akcji ratowniczej w polu metanowym należy stosować zasady określone dla pola niemetanowego oraz dodatkowe, których celem jest niedopuszczenie do wybuchu metanu i gazów pożarowych.
2.20.   Przy wyznaczaniu strefy zagrożenia pożarowego należy uwzględnić możliwość i zasięg skutków ewentualnego wybuchu metanu, poszerzając odpowiednio tę strefę.
2.21.   Przy podejmowaniu decyzji o ograniczeniu ilości powietrza dopływającego do miejsca pożaru należy uwzględnić możliwość:
1)   wzrostu koncentracji metanu w prądzie wlotowym,
2)   zwiększenia ilości wydzielającego się metanu do prądów powietrza w strefie zagrożenia pożarowego,
3)   dodatkowego wydzielania się metanu ze zrobów lub wyrobisk zbędnych,
4)   zaburzenia funkcjonowania systemu odmetanowania.
2.22.   W rejonie pożaru należy prowadzić systematyczną kontrolę prędkości i ilości powietrza oraz jego składu, biorąc pod uwagę możliwość powstania wybuchowej koncentracji gazów.
2.23.   Pomiary parametrów gazowych w miejscach zagrożonych skutkami wybuchu metanu lub gazów pożarowych należy prowadzić z zastosowaniem urządzeń do zdalnego pobierania prób gazów i szybkiego oznaczania ich składu. Lokalizację miejsc i częstotliwość pomiarów ustala kierownik akcji przeciwpożarowej w zależności od warunków lokalnych oraz stopnia zagrożenia wybuchem metanu lub gazów pożarowych.
2.24.   W celu przeciwdziałania powstaniu zagrożenia wybuchowego w rejonie pożaru należy uwzględnić możliwość:
1)   rozrzedzenia mieszanin gazowych przez zwiększenie ilości przepływającego powietrza,
2)   ograniczenia przepływu powietrza przez ogniska pożaru,
3)   ograniczenia zawartości tlenu w gazach pożarowych przez zastosowanie inertyzacji atmosfery wszelkimi dostępnymi środkami.
2.25.   W rejonach wysokiej metanowości bezwzględnej kierownik akcji, już w jej etapie wstępnym, powinien rozważyć potrzebę podjęcia działań przygotowawczych, umożliwiających zastosowanie inertyzacji atmosfery w strefie zagrożonej.
2.26.   W razie utworzenia się wybuchowych nagromadzeń metanu lub gazów pożarowych w rejonie pożaru należy niezwłocznie wycofać ze strefy zagrożenia pożarowego wszystkie osoby zatrudnione w akcji przeciwpożarowej oraz podjąć środki dla usunięcia tego zagrożenia.
2.27.   W czasie akcji pożarowej należy prowadzić kontrolę stanu tam i urządzeń wentylacyjnych w celu niedopuszczenia do przypadkowych zmian w stanie przewietrzania wyrobisk i zrobów w strefie zagrożenia pożarowego, a wszelkie zamierzone zmiany kierunków przepływu i ilości powietrza w wyrobiskach rejonu pożaru należy uzgodnić z kierownikiem akcji pożarowej.
2.28.   W czasie prowadzenia akcji pożarowej nie należy przerywać odmetanowania górotworu, a proces odmetanowania w strefie zagrożenia pożarowego należy kontrolować, dokonując pomiarów ilości i temperatury odsysanego gazu oraz zawartości w nim metanu i tlenku węgla w rurociągach:
1)   metanowych, przechodzących przez zaognione wyrobiska,
2)   odprowadzających metan z tych ujęć, w których zakłócenie procesu odmetanowania może spowodować wzrost zawartości metanu w wyrobiskach objętych pożarem, w wyrobiskach z prądami powietrza kierowanymi do ogniska pożaru lub w wyrobiskach odprowadzających gorące gazy pożarowe.
2.29.   W razie stwierdzenia uszkodzenia rurociągu przechodzącego przez rejon pożaru i zmniejszenia w nim zawartości metanu, należy rurociąg zamknąć od strony stacji odmetanowania i w miarę możliwości od strony ujęć metanu.
2.30.   W celu ugaszenia pożaru należy wykorzystać wszystkie dostępne środki do aktywnego gaszenia. Decyzja o aktywnym gaszeniu ognia w polach metanowych powinna być szczegółowo przeanalizowana, tak aby nie spowodowała dodatkowego zagrożenia osób zatrudnionych w akcji przeciwpożarowej. Równocześnie z gaszeniem pożaru środkami aktywnymi należy wyznaczyć miejsce na budowę tam pożarowych i transportować materiały do ich budowy.
2.31.   Aktywne gaszenie ognia jest zabronione:
1)   w warunkach powstania pożaru w bezpośrednim sąsiedztwie zrobów, w których mogą być nagromadzone znaczne ilości metanu,
2)   przy dużej metanowości bezwzględnej w rejonie pożaru, szczególnie w warunkach ograniczonego przepływu powietrza.
2.32.   Jeżeli aktywne ugaszenie pożaru nie jest możliwe, w działaniach zmierzających do izolacji pożaru należy wykorzystać warunki naturalne, umożliwiające wykonanie korków wodnych i podsadzkowych, w miejscach o korzystnym do tego położeniu niwelacyjnym.
2.33.   W razie gdy aktywne gaszenie nie zapewnia ugaszenia pożaru, należy przystąpić do izolowania pożaru tamami.
2.34.   W pokładach zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego oraz w razie występowania mieszaniny gazów wybuchowych, należy rejon pożaru izolować przeciwwybuchowymi tamami pożarowymi.

Zasady i warunki budowy tam izolacyjnych przeciwwybuchowych

2.34.1.  Przeciwwybuchowe tamy izolacyjne są przeznaczone do zabezpieczenia przed przeniesieniem się wybuchu od strony zrobów, zbędnych wyrobisk oraz pól pożarowych, w których mogą wystąpić wybuchowe mieszaniny gazów palnych i może dojść do wybuchu tych gazów.
2.34.2.  Przeciwwybuchowe tamy izolacyjne mogą być wykonane jako:
1)   korki podsadzkowe,
2)   korki wodne,
3)   korki podsadzkowe na bazie tamy organowej z dwustronnymi rozporami,
4)   tamy z worków wypełnionych materiałami niepalnymi.
2.34.3.  Wybór rodzaju tam i sposobu zabezpieczenia przeciwwybuchowego wyrobisk w czasie akcji ratowniczej ustala kierownik akcji. W ramach profilaktyki pożarowej decyzję w tym zakresie podejmuje kierownik ruchu zakładu górniczego.

Lokalizacja tam przeciwwybuchowych

2.34.4.  Wyrobiska, w których należy budować tamy przeciwwybuchowe w czasie akcji ratowniczej, wyznacza kierownik akcji po zasięgnięciu opinii specjalistów w sztabie akcji.
2.34.5.  Miejsca budowy tam w wyrobiskach, o których mowa w pkt 2.34.4, w czasie akcji ratowniczej wyznacza kierownik akcji na dole, uwzględniając między innymi:
1)   warunki naturalne i techniczne w wyrobisku, a w szczególności stan górotworu i obudowy wyrobiska,
2)   możliwość zastosowania do gaszenia pożaru urządzeń do inertyzacji atmosfery,
3)   taką lokalizację tamy, aby znajdowała się jak najbliżej ogniska pożaru, i
4)   taką lokalizację tamy, aby jej odległość od najbliższego skrzyżowania wyrobisk umożliwiała wykonanie komory dla wyrównania ciśnień, jakie będą występować w izolowanym polu pożarowym.

Podstawowe zasady budowy korków podsadzkowych

2.34.6.  Korki podsadzkowe, przedstawione na rys. 1a i 1b, mogą być wykonywane z zastosowaniem instalacji i urządzeń do podsadzki hydraulicznej i pneumatycznej.
2.34.7.  W zależności od rodzaju podsadzki minimalna długość korka musi wynosić:
1)   dla korków z piasku, bez względu na przekrój poprzeczny wyrobiska - 15 m,
2)   dla korków z popiołów elektrownianych, gipsu i anhydrytu, dla przekroju poprzecznego wyrobiska do 15 m2 - 6 m,
3)   dla przekroju poprzecznego wyrobiska powyżej 15 m2 - 10 m.
2.34.8.  Długość korków podsadzkowych, wykonanych z innych materiałów, należy ustalić na podstawie odrębnych badań określających ich skuteczność.
2.34.9.  W celu wykonania korka podsadzkowego należy wykorzystać nachylenie wyrobiska lub wykonać odpowiednio wytrzymałe zawarcia, ograniczające długość korka, z zachowaniem zasad przewietrzania wyrobisk w warunkach zagrożenia gazowego.
2.34.10.   Z miejsca wykonywania korka podsadzkowego należy usunąć, w miarę możliwości, sprzęt i urządzenia, a przewody elektryczne wyłączyć spod napięcia:
2.34.11.   W razie potrzeby, przed wykonaniem korka podsadzkowego należy zabudować przepusty tamowe w obudowie przeciwwybuchowej, dopuszczone do stosowania, umożliwiające przewietrzanie i komunikację z przestrzenią izolowaną. Zabudowane muszą być również rurociągi do odprowadzenia nadmiaru wody gromadzącej się za korkiem i rurki umożliwiające kontrolę składu i ciśnienia powietrza.
2.34.12.   Kierownik akcji, uwzględniając stan zagrożenia, musi ustalić sposób bezpiecznego wykonania korka podsadzkowego, z wykorzystaniem wszelkich możliwości zdalnego wykonania prac związanych z podsadzaniem.

Rys. 1a. Korek podsadzkowy
(grafikę pominięto)

Rys. 1b. Korek podsadzkowy z przepustami tamowymi
(grafikę pominięto)

2.34.13.   Korki podsadzkowe, zwłaszcza z piasku lub popiołów elektrownianych, szczególnie wykonane w wyrobiskach poziomych, należy w razie potrzeby uzupełniać podsadzką (po całkowitym odsączeniu się wody podsadzkowej), w celu niedopuszczenia do powstania tzw. "zera podsadzkowego".
2.34.14.   W razie stwierdzenia spękań i nieszczelności górotworu wokół tamy czołowej (stanowiącej zawarcie korka podsadzkowego), należy go uszczelnić substancjami uszczelniającymi.

Zasady wykonywania korków wodnych

2.34.15.   Do wykonywania korków wodnych należy wykorzystać wyrobiska górnicze w rejonie pożaru, z miejscami o korzystnym położeniu niwelacyjnym (tzw. muldy).
2.34.16.   W miejscu wykonywania korka wodnego nie mogą znajdować się urządzenia elektryczne pod napięciem oraz nie zaślepione rurociągi.
2.34.17.   Korek wodny powinien być wykonywany zdalnie, po wycofaniu ratowników z wyrobiska na bezpieczną odległość.
2.34.18.   W razie konieczności, w miejscu przewidzianym do wykonania korka wodnego, należy pozostawić odpowiednio zabezpieczone rury, które mogłyby być wykorzystane do kontroli składu i ciśnienia powietrza w izolowanej przestrzeni.
2.34.19.   W razie konieczności, górotwór w rejonie korka wodnego należy uszczelnić, wtłaczając do niego wodoodporne substancje uszczelniające.
2.34.20.   Korek wodny, przedstawiony na rys. 2, musi być tak wykonany, aby długość wyrobiska zalanego do stropu nie była mniejsza niż 15 m.
2.34.21.   Poziom lustra wody powinien znajdować się co najmniej 2 m nad najniżej położonym punktem stropu w muldzie.

Zasady budowy korków podsadzkowych na bazie tamy organowej z dwustronnymi rozporami

2.34.22.   Korek podsadzkowy na bazie tamy organowej dwustronnymi rozporami, przedstawiony na rys. 3a i 3b, składać się musi z następujących elementów:
1)   zawarcia (1) w postaci tamy organowej, obitej od wewnątrz balami o grubości od 50 do 70 mm, z dwustronnymi rozporami, ograniczającego korek od strony ogniska pożaru,
2)   zawarcia (2) w postaci typowej tamy podsadzkowej ryglowej,
3)   materiału izolującego (3), wypełniającego przestrzeń między zawarciami (1) i (2).
2.34.23.   Materiałem izolującym może być gips, anhydryt, glina, bentonit lub inne materiały wiążące, dopuszczone do stosowania w zakładach górniczych na podstawie odrębnych przepisów.
2.34.24.   Zawarcie (1), o którym mowa w pkt 2.34.22, musi być wykonane z drewna okrągłego, wzmocnione od wewnątrz balami o grubości od 50 do 70 mm, przybitymi do stojaków organowych na styk, oraz rozparte rozporami na ryglach poziomych do stropu i spągu wyrobiska po obu stronach tamy organowej, przy czym odległość między rozporami w każdym rzędzie, w przestrzeni wypełnionej materiałem izolacyjnym, nie może przekraczać 0,5 m (w miejscu przepustu tamowego - 0,8 m).
2.34.25.   W miejscu wykonania zawarcia (1) luźne skały w stropie, spągu i ociosach wyrobiska muszą być wybrane do twardej calizny. Jeśli warunki górnicze uniemożliwiają zabudowanie zawarcia (1) w twardej caliźnie, należy zastosować dodatkowe środki zapewniające szczelność i zwięzłość górotworu.
2.34.26.   Odległość między zawarciami (1) i (2), stanowiąca zarazem długość korka, jest uzależniona od wielkości przekroju poprzecznego wyrobiska w miejscu wykonywania korka i musi wynosić co najmniej:
1)   dla przekroju poprzecznego do 5m2 - 3 m,
2)   dla przekroju poprzecznego do 10 m2 - 4 m,
3)   dla przekroju poprzecznego do 15 m2 - 5 m,
4)   dla przekroju poprzecznego ponad 15 m2 - 8 m.
2.34.27.   Głębokość gniazdek w stropie i spągu wyrobiska, dla postawienia tamy organowej, rygli i rozpór wzmacniających, nie może być mniejsza od średnicy tych elementów.
2.34.28.   Korki podsadzkowe na bazie tamy organowej z dwustronnymi rozporami mogą być wykonywane jako pełne oraz z jednym lub dwoma przepustami.
2.34.29.   Zamknięcia przepustu tamowego, o którym mowa pkt 2.34.11, muszą być zabudowane od strony rejonu pożaru.
2.34.30.   W celu kontroli składu i ciśnienia powietrza w rejonie pożaru oraz w celu odprowadzenia nadmiaru wody gromadzącej się za korkiem w tamie należy zabudować odpowiednie rurki pomiarowe i rury odwadniające.
2.34.31.   Kierownik akcji może ustalić, w razie potrzeby, sposób wyposażenia korka podsadzkowego przeciwwybuchowego w instalacje do sprawnego gaszenia pożaru.
2.34.32.   Materiał do wypełnienia korka powinien być dostarczany z zastosowaniem urządzeń dostosowanych do lokalnych warunków i z uwzględnieniem konieczności doszczelniania i konsolidacji górotworu wokół tamy.

Rys. 2. Korek wodny
(grafikę pominięto)

Rys. 3a. Korek podsadzkowy na bazie tamy organowej z dwustronnymi rozporami
(grafikę pominięto)

Rys. 3b. Korek podsadzkowy na bazie tamy organowej z dwustronnymi rozporami z przepustami tamowymi
(grafikę pominięto)

Zasady budowy tam z worków wypełnionych materiałami niepalnymi

2.34.33.   Tamy workowe, przedstawione na rys. 4a i 4b, muszą spełniać warunki takie, jak w wypadku korków podsadzkowych.
2.34.34.   Długość tamy workowej może być zmniejszona do 5 m, pod warunkiem że zawarcie tamy od strony rejonu pożaru zagrożonego wybuchem będzie wykonane w postaci tamy organowej.
2.34.35.   W miejscu wykonywania tamy workowej, w stropie, spągu i ociosach wyrobiska nie mogą występować nie wypełnione wyrwy i pustki.
2.34.36.   Tamy workowe należy wykonywać wyłącznie w miejscach, gdzie brak jest możliwości technologicznych wykonania innego rodzaju tam przeciwwybuchowych.

Podstawowe warunki doboru tam przeciwwybuchowych i przepustów tamowych

2.34.37.   Kierownik akcji ratowniczej dobiera rodzaj tam przeciwwybuchowych i sposób ich wykonania, biorąc pod uwagę możliwości techniczne zakładu górniczego.
2.34.38.   W przypadku górotworu słabego i spękanego należy stosować korki podsadzkowe o odpowiedniej długości lub, w zależności od warunków geologiczno-górniczych, korki wodne.
2.34.39.   Kierownik akcji ustala liczbę przepustów tamowych instalowanych w tamie przeciwwybuchowej, w zależności od stanu zagrożenia wybuchowego w rejonie pożaru oraz od warunków górniczych.
2.34.40.   Montaż obudowy przeciwwybuchowej przepustu tamowego powinien być wykonany zgodnie z instrukcją producenta.

Kontrola tam przeciwwybuchowych

2.34.41.   Każda tama przeciwwybuchowa po jej wykonaniu, a przed zamknięciem przepustów tamowych, musi być szczegółowo skontrolowana, przy czym należy uwzględnić:
1)   stan oryglowania i rozparcia tamy,
2)   wypełnienie tamy materiałem podsadzkowym lub stopień zalania muldy wodą,
3)   możliwość uzyskania należytej szczelności zamknięć przepustów tamowych,
4)   stan wyposażenia tamy i stan podłączeń do przyrządów kontrolno-pomiarowych.
2.34.42.   Kontrole, o których mowa w pkt 2.34.41, przeprowadzają: zastępowy zastępu ratowniczego, osoby wyznaczone przez kierownika akcji ratowniczej oraz przedstawiciel jednostki ratownictwa.
2.34.43.   Kontroli tam przeciwwybuchowych w strefie zagrożenia pożarowego mogą dokonywać wyłącznie osoby będące ratownikami górniczymi.
2.34.44.   Przed zamknięciem przepustów tamowych kierownik akcji musi mieć informacje o składzie chemicznym gazów, z charakterystycznych miejsc dla danej sytuacji oraz zza tam wlotowych i wylotowych w rejonie pożaru.
2.35.      Przepusty w tamach pożarowych we wlotowych i wylotowych prądach powietrza z rejonu pożaru powinny być zamykane jednocześnie.
2.36.      Przed przystąpieniem do zamykania tam (przepustów w tamach) należy wycofać ze strefy zagrożenia pożarowego wszystkie osoby zatrudnione w akcji pożarowej, z wyjątkiem zastępów ratowniczych niezbędnych do zamknięcia tam (przepustów w tamach).
2.37.      W czasie zamykania przepustów w tamach pożarowych w rejonie zagrożenia nie wolno wykonywać żadnych innych prac. Zastępy ratownicze zatrudnione przy tej czynności, po wykonaniu zadania, powinny być wycofane natychmiast do bazy.
2.38.      Wejście do strefy zagrożenia pożarowego po zamknięciu tam jest dozwolone po obniżeniu zawartości tlenu w utworzonym polu pożarowym poniżej 8% lub po upływie czasu wyznaczonego, w zależności od objętości pola pożarowego i wydzielania się metanu, przy czym czas wyznaczony na tej podstawie nie może być krótszy od 12 godzin. Dwunastogodzinny czas wyczekiwania nie musi być dotrzymany, jeżeli wyniki pomiarów składu gazów w polu pożarowym wskazują, że nie istnieje możliwość wybuchu tych gazów.
2.39.      Po zamknięciu tam pożarowych należy prowadzić zdalną kontrolę zawartości gazów w polu pożarowym. Jeżeli wyniki analiz składu gazów w polu pożarowym, po jego zamknięciu, wskazują stężenie wybuchowe, w rejonie strefy zagrożonej należy prowadzić wyłącznie prace zmierzające do neutralizacji atmosfery i to w trybie akcji przeciwpożarowej.
2.40.      Otwieranie pola pożarowego (tam pożarowych) jest dozwolone tylko pod warunkiem stosowania zasad obowiązujących przy prowadzeniu akcji pożarowej.
2.41.      Plan akcji przeciwpożarowej opracowany w celu otwarcia (zacieśnienia) pola pożarowego powinien w szczególności określać:
1)   zasady kontroli parametrów gazów w polu pożarowym,
2)   zasady kontroli temperatury powietrza w polu pożarowym,
3)   środki ochrony przed zagrożeniem wybuchem metanu i gazów pożarowych oraz przed działaniem podwyższonej temperatury powietrza.
2.42.      Po otwarciu tam pożarowych (przepustów w tych tamach) i wznowieniu przewietrzania wyrobisk w polu pożarowym należy wycofać poza strefę zagrożenia pożarowego wszystkie osoby zatrudnione w akcji pożarowej oraz prowadzić zdalną kontrolę zawartości gazów w polu pożarowym i ilości powietrza przepływającego przez to pole. Wejście do otwartego pola pożarowego, w którym wznowiono przewietrzanie, oraz do strefy zagrożenia pożarowego, wyznaczonej dla tego pola, może nastąpić po upływie czasu określonego przez kierownika akcji.

Rys. 4a. Tam workowa
(grafikę pominięto)

Rys. 4b. Tama workowa z przepustami tamowymi
(grafikę pominięto)

Akcja przeciwpożarowa w przypadku pożaru w ślepym wyrobisku z wentylacją lutniową

2.43.      Po stwierdzeniu pożaru w ślepym wyrobisku przewietrzanym za pomocą wentylacji lutniowej należy natychmiast podjąć działania w celu wyprowadzenia ludzi do bezpiecznego rejonu.
2.44.      Przy gaszeniu wodą pożaru w ślepym wyrobisku należy mieć na uwadze możliwość poparzenia osób wykonujących tę czynność.
2.45.      Jeżeli niemożliwe jest aktywne ugaszenie ognia, należy podjąć działania zmierzające do jego izolacji przez tamowanie wyrobiska.
2.46.      Miejsce zabudowania tamy (tam) pożarowej powinno być tak dobrane, a prace przy jej wykonaniu tak zorganizowane, aby zatrudnieni przy tym ratownicy nie byli narażeni na bezpośrednie skutki ewentualnego wybuchu gazów pożarowych.
2.47.      Stan zagrożenia wybuchowego gazów pożarowych powinien być zdalnie kontrolowany w sposób systematyczny.
2.48.      W razie stwierdzenia w ślepym wyrobisku zagrożenia wybuchem gazów pożarowych, prace związane z likwidacją zagrożenia powinny być prowadzone z miejsc, do których nie sięgną skutki ewentualnego wybuchu.
2.49.      Jeżeli nie ma możliwości usunięcia zagrożenia wybuchowego, należy dokonać nowego wyboru miejsc tamowania wyrobisk w celu izolacji pożaru.
2.50.      Górotwór w sąsiedztwie tamy (tam) izolującej zaognione wyrobisko od czynnych wyrobisk zakładu górniczego powinien być uszczelniony, między innymi przez wtłaczanie substancji uszczelniających.
2.51.      W celu izolacji pożaru w ślepym wyrobisku, w razie korzystnego układu niwelacyjnego w wyrobiskach, w sąsiedztwie ogniska pożarowego należy dążyć do zdalnego wykonania korków wodnych lub z podsadzki hydraulicznej.
2.52.      Decyzję o zatrzymaniu przewietrzania ślepego wyrobiska w polu metanowym, w czasie trwania akcji przeciwpożarowej, może podjąć wyłącznie kierownik akcji, ustalając jednocześnie sposób zabezpieczenia przed zagrożeniem wybuchem gazów pożarowych lub metanu.
2.53.      Przy prowadzeniu prac zmierzających do likwidacji pożaru w ślepym wyrobisku obowiązują odpowiednio ustalenia ujęte w pozostałych rozdziałach niniejszego działu.

Wycofanie załogi ze strefy zagrożenia pożarowego

2.54.      W razie stwierdzenia zagrożenia pożarowego, wszystkie działania skierowane muszą być przede wszystkim na ratowanie ludzi i to nawet kosztem rozwoju pożaru, gdyby ratowania ludzi i gaszenia pożaru nie można było prowadzić jednocześnie.
2.55.      W warunkach silnie rozwiniętego pożaru i jeżeli zagrożeni ludzie są wyposażeni w tlenowe aparaty oddechowe ucieczkowe, należy rozpatrzyć możliwość ograniczenia ilości powietrza dopływającego do ogniska pożaru przed ich wycofaniem ze strefy zagrożonej, pod warunkiem, że nie utrudni to ratowania ludzi i nie spowoduje powstawania wybuchowych nagromadzeń metanu lub gazów pożarowych.
2.56.      W razie konieczności wycofania się w dymach i gazach pożarowych, należy pamiętać o bezwzględnym obowiązku wygaszania wszystkich lamp benzynowych, jeżeli stanowią one wyposażenie pracowników.
2.57.      W gazach pożarowych i dymach należy się wycofywać spokojnie, bez nadmiernego pośpiechu.
2.58.      Wycofując się w gęstych dymach, w których widoczność jest mocno ograniczona lub jej w ogóle brak, należy wykorzystywać, w charakterze drogowskazów, ciągi urządzeń odstawczych, przewody energetyczne lub telefoniczne. Należy starać się przechodzić wzdłuż ociosu wyrobiska, po tej jego stronie, po której powinno się znaleźć skrzyżowanie z chodnikiem, w którym może być świeży prąd powietrza.
2.59.      Na skrzyżowaniu wyrobiska (wyrobisk) ze świeżym prądem powietrza należy w wyrobisku zadymionym wykonywać takie zabezpieczenia z lin, desek lub innych materiałów, aby ludzie wycofujący się w dymach trafiali do wyrobisk z powietrzem świeżym i nie mieli możliwości zabłądzenia.
2.60.      Na każdym skrzyżowaniu wyrobisk ze strefą zadymioną, z której mogą wycofywać się ludzie, powinien być zorganizowany punkt pomocy, a pracownicy w nim zatrudnieni powinni być zobowiązani do ścisłego ewidencjonowania tych, którzy wyszli ze strefy zagrożonej.
2.61.      W razie zagrożenia ludzi przez dymy lub gazy pożarowe, należy rozpatrzyć możliwość:
1)   wykonania krótkiego spięcia wentylacyjnego, które pozwoliłoby odprowadzić dymy i gazy do szybu wentylacyjnego najkrótszą drogą, z pominięciem rejonu, w którym znajdują się ludzie,
2)   wykonania rewersji wentylacji w celu skierowania dymów do szybu wyrobiskami, w których nie ma ludzi lub skąd wcześniej zostali oni wycofani,
3)   skrócenia dróg zadymionych, przez zatrzymanie ruchu wentylatora w jednym lub więcej szybach.
W planie akcji przeciwpożarowej zakładu górniczego należy przewidzieć różne warianty zabezpieczeń dla rejonów o wzmożonym zagrożeniu pożarowym.
2.62.      Rewersję wentylacji można stosować wówczas, gdy ilość metanu lub gazów pożarowych w prądzie powietrza dopływającym do pożaru nie stwarza zagrożenia wybuchowego.
2.63.      W czasie prowadzenia przeciwpożarowej akcji ratowniczej do odprowadzenia gazów pożarowych można wykorzystać otwory wentylacyjne, ale powinna istnieć również inna droga do odprowadzania tych gazów.
2.64.      W razie konieczności wycofania załogi z wyrobiska przewietrzanego za pomocą wentylacji lutniowej, w którym powstał pożar, przy podejmowaniu decyzji co do dalszej pracy wentylatora lutniowego powinno się uwzględnić to, czy załoga ma tlenowe aparaty oddechowe ucieczkowe, czy tylko pochłaniacze ucieczkowe oraz jakie jest stężenie metanu w tym rejonie.
2.65.      Decyzja o natychmiastowym zatrzymaniu wentylatora lutniowego, w celu ograniczenia rozwoju ognia, może być podjęta, gdy wyrobisko nie znajduje się w granicach pola metanowego i tylko wtedy, gdy załoga przebywająca w tym wyrobisku ma tlenowe aparaty oddechowe ucieczkowe. W przeciwnym razie przewietrzanie należy prowadzić w sposób ciągły.
2.66.      Szczegółowe zasady wykonywania kontroli parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów pożarowych oraz oznaczania stopnia ich wybuchowości.
2.66.1.    W czasie akcji przeciwpożarowej należy systematycznie kontrolować parametry fizykochemiczne powietrza i gazów pożarowych (skład chemiczny, temperaturę, wilgotność, prędkość i ilość) w miejscach wyznaczonych przez kierownika akcji, tak aby mieć bieżącą informację o stanie pożaru oraz przemianach gazowych, występujących w strefie zagrożenia, a także o zagrożeniu wybuchem.
2.66.2.    W wyrobiskach podziemnych należy utrzymywać odpowiednio wyposażone stanowisko pomiarowe dla kontroli parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów pożarowych w czasie akcji przeciwpożarowych.
2.66.3.    Lokalizację stanowiska pomiarowego jest obowiązany ustalić kierownik akcji.
2.66.4.    Stanowiska pomiarowe należy lokalizować w miejscu dogodnym z ustabilizowanym prądem powietrza i poza strefą zagrożenia pożarowego. Zaleca się lokalizowanie stanowisk pomiarowych w bazie ratowniczej lub innym miejscu, odpowiadającym wymaganiom określonym w § 108 rozporządzenia.
2.66.5.    Stanowisko pomiarowe należy wyposażyć w następującą aparaturę kontrolno-pomiarową:
1)   zestaw analizatorów gazowych (umożliwiający natychmiastowe wykonanie analizy chemicznej gazów pożarowych w początkowej fazie akcji, do czasu zanim chromatograf osiągnie gotowość pomiarową),
2)   zestaw chromatograficzny (umożliwiający wykonanie pełnej analizy chemicznej gazów pożarowych, podający w formie wydruku objętościową zawartość procentową poszczególnych gazów),
3)   urządzenie do zdalnego pobierania prób gazowych, wraz z oprzyrządowaniem, zapewniające pobieranie prób gazowych z odległości co najmniej 1.000 m,
4)   urządzenie do zdalnego pomiaru temperatury, zapewniające pomiar na odległość co najmniej 1.000 m,
5)   anemometr,
6)   przyrząd do pomiaru wilgotności względnej powietrza,
7)   tlenomierz,
8)   przenośny przyrząd do pomiaru niskich stężeń tlenku węgla.
Wymienione wyżej zestawy analizatorów gazowych, umożliwiających natychmiastowe wykonanie analizy chemicznej gazów pożarowych, oraz zestaw chromatograficzny powinny mieć parametry metrologiczne co najmniej takie, jak wyszczególnione w tabelach nr 1 i 2.
Tabela 1
Zestaw do szybkiej analizy gazów
 
SkładnikZakres pomiaru (%)Dokładność pomiaru (%)Czas odpowiedzi (s)
O20 - 250,210
O20 - 100,110
CO20 - 100,120
CH40 - 100,120
CH40 - 100520
CO0 - 0,050,00120
CO0 - 100,120
H20 - 50,0515
C2H40 - 0,10,00220
 
Tabela 2
Zestaw chromatograficzny
 
SkładnikZakres pomiaru (%)Dokładność pomiaru (%)Czas analizy (min.)
CH40 - 1000,02Łączny czas
CO20 - 1000,02analizy
C2H40 - 1000,002wszystkich
C2H60 - 1000,002składników
O20 - 1000,02nie może
N20 - 1000,02przekroczyć
H20 - 1000,0520 minut
CO0 - 1000,02 
 
2.66.6.    Stanowisko pomiarowe powinno mieć indywidualne oświetlenie i łącze telefoniczne oraz powinno być zabezpieczone metanomierzem o działaniu ciągłym, z ustawionym progiem alarmowania 1,5%. Ponadto stanowisko pomiarowe należy wyposażyć w odpowiedniej wielkości i wytrzymałości stół do zainstalowania sprzętu pomiarowego oraz zabezpieczyć je osłonami płóciennymi.
2.66.7.    Zakład górniczy może korzystać z pogotowia pomiarowego, utrzymywanego przez jednostkę ratownictwa górniczego.
2.66.8.    W razie pożaru w opływowym prądzie powietrza punkty zdalnego pobierania prób gazowych należy umiejscowić:
1)   w wyrobiskach z wypływającymi z ogniska gazami pożarowymi od strony najbliższego dojścia,
2)   od strony dopływu powietrza do pożaru, możliwie jak najbliżej ogniska, przed zabudowaniem tam izolacyjnych, jeżeli w prądzie tym może pojawić się metan (zroby, sąsiednie wyrobiska itp.).
2.66.9.    W razie pożaru w zrobach ścian, punkty zdalnego pobierania prób gazowych należy zlokalizować:
1)   w wylotowym prądzie powietrza pomiędzy ogniskiem pożaru a najbliższym dojściem do tego wyrobiska,
2)   w dostępnych miejscach przy zrobach ścian od strony dopływu powietrza do ogniska pożaru.
2.66.10.   W razie otamowania pożaru tamami izolacyjnymi, punkty pobierania prób gazowych należy rozmieszczać za każdą tamą (wlotową i wylotową).
2.66.11.   Punkty próbobiorcze do zdalnego pobierania prób, o których mowa w pkt 2.66.8 i 2.66.9, należy lokalizować w wyrobiskach górniczych na wysokości ok. 2/3 wyrobiska, w odległości co najmniej 5-10 m od skrzyżowania z dostępnym wyrobiskiem, w kierunku wypływających gazów pożarowych. W razie lokalizowania punktów zdalnego pobierania prób gazowych w szybach wentylacyjnych, należy je umiejscowić około 10 m poniżej ujścia kanału wentylacyjnego do szybu lub w dyfuzorze wentylatora. Przykłady rozmieszczania punktów zdalnego pobierania prób przedstawiają rys. 5a, 5b, 5c i 5d.
2.66.12.   W razie stosowania gazowego agregatu gaśniczego, o którym mowa w pkt 2.67.5, punkty zdalnego pobierania prób należy rozmieścić w sposób następujący:
1)   w lutniociągu GAG, 20-40 m za schładzaczem,
2)   za tamą wlotową, przy wylocie z lutniociągu GAG,
3)   za tamą wlotową z GAG, jak najbliżej ogniska pożaru,
4)   w wylotowym prądzie powietrza pomiędzy ogniskami pożaru a najbliższym skrzyżowaniem z dostępnym wyrobiskiem.
2.66.13.   Z poszczególnych punktów pomiarowych próby gazowe należy pobierać do analizy za pomocą urządzenia do zdalnego pobierania prób gazowych, tj. linii wężowej oraz pompki próbobiorczej, wraz z oprzyrządowaniem.
2.66.14.   Do zdalnego pobierania prób gazowych należy stosować węże grubościenne o średnicy wewnętrznej 8 mm. Maksymalna długość linii wężowej nie powinna przekraczać 2.000 m.
2.66.15.   W linii próbobiorczej dla odprowadzania wody (np. kondensatu pary wodnej) należy umieścić przynajmniej jeden odstojnik po stronie ssącej.
2.66.16.   W celu prawidłowego pobierania prób do analizy chemicznej linie wężowe, wraz z odstojnikami, należy odpowiednio przepłukać. Na każde 100 m linii wężowej trzeba przeznaczyć jedną minutę płukania pobieranym gazem. Tak więc rzeczywisty czas płukania linii będzie wielokrotnością tej wartości, w zależności od całkowitej długości linii, z której aktualnie pobiera się gaz.
2.66.17.   Wyniki pomiarów składu gazów z punktów pomiarowych, przekazywane do sztabu akcji, muszą być dokumentowane i na bieżąco analizowane przez kierownika akcji, szczególnie pod względem zagrożenia wybuchowego.
2.66.18.   Ocenę stanu zagrożenia wybuchowego należy przeprowadzać metodą stałego trójkąta wybuchowości, opracowaną przez Centralną Stację Ratownictwa Górniczego.
2.66.19.   Przy ocenie zagrożenia wybuchowego metodą stałego trójkąta wybuchowości należy:
1)   sporządzić diagram Cowarda, w którym:
oś X stanowi wskaźnik stężenia gazów wybuchowych,
oś Y stanowi wskaźnik stężenia tlenu,
obszar wybuchowości jest zamknięty trójkątem, którego wierzchołki mają współrzędne D (5,00; 19,88), G (15,00; 17,79), S (5,18; 9,47).
Diagram Cowarda:
odcinek AB - proste mieszaniny powietrza i gazów palnych,
obszar powyżej AB - mieszaniny sztuczne (wzbogacone w tlen),
obszar poniżej AB - mieszaniny rzeczywiste, zawierające gaz nadmiarowy,
obszar DGS - mieszaniny wybuchowe,
obszar AOC - mieszaniny niewybuchowe z powodu nadmiaru gazów obojętnych,
obszar ADS - mieszaniny niewybuchowe z powodu nadmiaru powietrza,
obszar SGBC - mieszaniny niewybuchowe z powodu nadmiaru gazów palnych,
2)   obliczyć współrzędne Xp, Yp dla każdej analizy chemicznej i nanieść na diagram Cowarda,
3)   określić stan zagrożenia wybuchowego.
Stan zagrożenia wybuchowego charakteryzuje obszar, w którym punkt ten się znajduje. Zagrożenie wybuchowe istnieje, gdy punkt analizy o wyznaczonych współrzędnych Xp, Yp znajduje się wewnątrz trójkąta lub na jego obrzeżu.
Przykład diagramu Cowarda przedstawia rys. 6.

PRZYKŁADY ROZMIESZCZENIA PUNKTÓW ZDALNEGO POBIERANIA PRÓB GAZOWYCH ORAZ LOKALIZACJI STANOWISK POMIAROWYCH W KOPALNIACH GAZOWYCH

Rys. 5a. W czasie aktywnego gaszenia pożaru
(grafikę pominięto)

Rys. 5b. W otamowanym polu pożarowym
(grafikę pominięto)

Rys. 5c. W czasie pracy gazowego agregatu gaśniczego
(grafikę pominięto)

Rys. 5d. Podczas zwalczania pożaru endogenicznego
(grafikę pominięto)
Objaśnienia: ---      = linia wężowa próbobiorcza
I, II, III  = punkty zdalnego pobierania prób gazowych
St. p.  = stanowisko pomiarowe

Rys. 6. Przykładowy diagram Cowarda
(grafikę pominięto)

2.66.20.   Przy ocenie stanu zagrożenia wybuchowego wymagane obliczenia parametrów wybuchowości gazów metodą stałego trójkąta wybuchowości zaleca się wykonywać w sztabie akcji, za pomocą komputera.
2.67.      Decyzje o konieczności przeprowadzenia działań zmierzających do inertyzacji powietrza w rejonie pożaru kierownik akcji podejmuje w porozumieniu ze specjalistami pracującymi w sztabie akcji, a do tych działań wykorzystuje pogotowie specjalistyczne.
2.67.1.    Niniejsze postanowienia należy stosować łącznie ze szczegółowymi fabrycznymi instrukcjami obsługi, kontroli i konserwacji urządzeń do wytwarzania gazów obojętnych.
2.67.2.    Stosowanie w zakładach górniczych do profilaktyki przeciwpożarowej urządzeń do wytwarzania i przetłaczania azotu gazowego oraz zgazowywania lub przetłaczania azotu ciekłego musi się odbywać na podstawie dokumentacji zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.67.3.    Urządzenia do inertyzacji i gaszenia pożarów gazami obojętnymi oraz specjalistów przeszkolonych w zakresie stosowania tych gazów i obsługi urządzeń do ich wytwarzania utrzymuje jednostka ratownictwa w ramach specjalistycznego pogotowia.
2.67.4.    Do inertyzacji atmosfery mogą być stosowane urządzenia wytwarzające niskotlenowe gazy obojętne, powstałe w wyniku spalania paliw płynnych. Maksymalna zawartość O2 w gazach spalinowych nie może przekraczać 4%.
2.67.5.    Gazowy agregat gaśniczy, zwany dalej agregatem GAG, którego schemat pokazano na rys. 7, może być używany pod ziemią w zakładzie górniczym do inertyzacji gazów wybuchowych.
2.67.5.1.  W skład agregatu GAG wchodzą następujące podzespoły:
1)   zespół napędowy (1),
2)   filtr powietrza (2),
3)   zespół dopalacza wodnego (3),
4)   schładzacz spalin (4) z dyszami zraszającymi,
5)   pulpit sterowniczy,
6)   lutniociąg składający się z lutni blaszanych kołnierzowych o średnicy 800 mm,
7)   instalacja do transportu i przetłaczania paliwa,
8)   zbiornik paliwa,
9)   instalacja wody do schładzania spalin,
10)  instalacja elektryczna,
11)  instalacja pomiarowa do kontroli pracy agregatu.
2.67.5.2.  Poszczególne elementy agregatu GAG mogą być transportowane do miejsca ich instalowania w typowych urządzeniach transportowych, stosowanych w zakładzie górniczym. Największe wymiary jednego elementu agregatu GAG nie przekraczają: długości 2,65 m, szerokości 0,9 m i wysokości 1,32 m. Największa masa jednego elementu wynosi około 500 kg.
2.67.5.3.  Podstawowe parametry eksploatacyjne agregatu GAG, zależne od ilości obrotów silnika i ciśnienia paliwa, przedstawiają się następująco:
1)   zakres obrotów silnika n = 7.200 obr./min. do 11.000 obr./min.,
2)   strumień objętości zamglonych gazów inertnych przy:
p = 0,1 MPa, T = 361°K - od 840 m3/min. do 1.870 m3/min.,
3)   strumień objętości zasysanego powietrza przy:
p = 0,1 MPa, T = 298°K - od 260 m3/min. do 500 m3/min.,
4)   strumień masy zużywanego paliwa - od 1.200 do 1.800 kg/godz.,
5)   strumień masy zużywanego oleju - około 1 kg/godz.,
6)   strumień masy wody zużywanej do chłodzenia przy ciśnieniu dynamicznym w sieci zasilającej 600 kN/m2 (6 at) - 600 dm3/min.
7)   temperatura gazów inertnych zamglonych - od 360° K do 362° K
8)   orientacyjny skład gazów inertnych - CO2 = 13 - 16%
                                           O2 = do 4%
                                           H2 + CO = 1%
                                           N2 - reszta do 100%
9)   do napędu agregatu może być stosowane wyłącznie paliwo atestowane.
2.67.5.4.  Do rejonu zagrożonego gazy obojętne mogą być wtłaczane przez przepust tamowy z obudową przeciwwybuchową, zabudowany we wlotowej, przeciwwybuchowej tamie izolacyjnej, wykonanej zgodnie z zasadami i warunkami budowy tam izolacyjnych przeciwwybuchowych.
2.67.5.5.  Agregat GAG może być zabudowany na powierzchni lub pod ziemią zakładu górniczego, zgodnie z zasadą, aby odległość zespołu napędowego od tamy, za którą wtłaczane mogą być gazy obojętne, mieściła się w granicach 30-150 m.
2.67.5.6.  Wyrobisko, w którym będzie instalowany agregat GAG, musi odpowiadać następującym warunkom:
1)   wymiary minimalne wynoszą: wysokość 2 m, szerokość 3 m i długość prostego odcinka 80 m,

Rys. 7. Gazowy agregat gaśniczy GAG
(grafikę pominięto)

2)   wyrobisko musi być wyposażone w urządzenia umożliwiające transport elementów agregatu o największych wymiarach,
3)   wyrobisko musi być połączone z głównymi drogami przewozowymi, tak aby nie zachodziła potrzeba wielokrotnego przeładowywania transportowanych urządzeń,
4)   wyrobisko musi być przewietrzane obiegowym prądem powietrza o wydatku przepływu nie mniejszym niż 1.000 m3/min.,
5)   w prądzie powietrza przepływającego w wyrobisku stężenie metanu nie może być większe niż 0,5%,
6)   do stanowiska pracy agregatu GAG musi być doprowadzony rurociąg wodny, zapewniający utrzymanie parametrów pracy określonych w pkt 2.67.5.3, oraz instalacja elektryczna, przystosowana do napięcia 500 V i poboru mocy 10 kW,
7)   w wyrobisku musi być zapewnione sprawne odprowadzenie wody służącej do chłodzenia agregatu w ilości nie mniejszej niż 200 dm3/min.
2.67.5.7.  Za właściwe zainstalowanie agregatu GAG na stanowisku pracy oraz za kontrolę jego działania odpowiada kierownik pogotowia obsługi urządzeń do inertyzacji atmosfery i gaszenia pożarów, który swoje obowiązki wykonuje w ścisłym porozumieniu z kierownikiem akcji na dole.
2.67.5.8.  Czynności związane z montażem i obsługą gazowego agregatu gaśniczego wykonywać mogą wyłącznie pracownicy pogotowia, o którym mowa w pkt 2.67.3, przeszkoleni na specjalistycznym kursie kwalifikacyjnym. Czynności te muszą być wykonywane zgodnie z instrukcją obsługi opracowaną przez producenta agregatu.
2.67.5.9.  Pracownicy nie wchodzący w skład pogotowia, o którym mowa w pkt 2.67.3, mogą być zatrudnieni przy pracach transportowych i pomocniczych związanych z instalowaniem urządzeń poza strefą zagrożenia pożarowego.
2.67.5.10.   Stanowisko pracy agregatu GAG musi być wyposażone w specjalny sprzęt gaśniczy, zgodnie z niżej podanymi zasadami:
1)   od strony dopływu świeżego powietrza musi być doprowadzona specjalna linia wężowa z prądownicą zamykaną, tak aby była stale pod ciśnieniem,
2)   druga niezależna linia wężowa musi być doprowadzona do stanowiska z paliwem, a jej zasięg musi umożliwiać działanie gaśnicze również przy silniku agregatu; linia ta musi być wyposażona w prądownicę pianotwórczą do wytwarzania piany ciężkiej oraz w dwa pojemniki po 50 dm3 każdy ze środkami pianotwórczymi; ciśnienie wody w rurociągu, do którego wpięta będzie ta linia wężowa, nie może być mniejsze niż 0,6 MPa, a wydatek nie może być mniejszy niż 200 dm3/min.,
3)   przy zbiorniku paliwa, niezależnie od instalacji pianotwórczej, należy umieścić od strony dopływu powietrza trzy gaśnice pianowe i trzy gaśnice proszkowe, po 12 kg każda,
4)   wzdłuż trasy rozwinięcia węży do przetłaczania paliwa z beczek do zbiornika należy umieścić gaśnice pianowe i proszkowe, po 6 kg każda, w odstępach nie większych niż 30 m,
5)   przy ostatnim wozie z paliwem należy umieścić trzy gaśnice proszkowe i trzy gaśnice pianowe, po 12 kg każda, 6 koców gaśniczych, co najmniej 10 worków pyłu kamiennego i 2 łopaty.
2.67.5.11.   Działanie pianowej instalacji gaśniczej musi być wypróbowane przed uruchomieniem agregatu GAG.
2.67.5.12.   Wyposażenie w sprzęt gaśniczy, wymieniony w pkt 2.67.5.10, powinien zapewnić zakład górniczy.
2.67.5.13.   W razie konieczności użycia sprzętu gaśniczego na stanowisku agregatu GAG, jego obsługę zapewniają pracownicy pogotowia, o którym mowa w pkt 2.67.3, którzy w tym zakresie muszą być specjalnie przeszkoleni.
2.67.5.14.   Luźne materiały palne znajdujące się w wyrobisku muszą być usunięte na odległość nie mniejszą niż 10 m od miejsca, gdzie zabudowany ma być agregat GAG.
2.67.5.15.   Jeżeli w miejscu zabudowania agregatu GAG wyrobisko obudowane jest obudową palną lub częściowo palną albo jeżeli agregat znajduje się w wyrobisku wykonanym w pokładzie węglowym, miejsce ustawienia agregatu, przed jego uruchomieniem, należy zrosić wodą, jak również odcinek wyrobiska długości co najmniej 10 m od agregatu. Zraszanie należy powtarzać sukcesywnie w czasie całej pracy agregatu GAG.
2.67.5.16.   Wyrobisko, od miejsca wylotu spalin do miejsca składowania paliwa, z wyjątkiem odcinka wymienionego w pkt 2.67.5.15, musi być dokładnie opylone pyłem kamiennym, tak aby zawartość części niepalnych w wyrobisku wynosiła co najmniej 80%.
2.67.5.17.   Szczególną ostrożność w zakresie zabezpieczeń przeciwpożarowych należy zachować podczas transportu i składowania paliwa w agregacie GAG. Dopilnować należy, aby beczki, zbiornik paliwa i węże, którymi tłoczone jest paliwo do agregatu, nie stykały się z gorącą wodą, odprowadzaną z układu chłodzenia.
2.67.5.18.   W czasie pracy agregatu GAG, w bezpośrednim sąsiedztwie jego urządzeń, mogą znajdować się wyłącznie pracownicy zatrudnieni przy jego obsłudze.
2.67.5.19.   W czasie pracy agregatu GAG wszystkie rury w tamie przy agregacie GAG, z wyjątkiem przepustu gazów i rur wykorzystanych do pomiarów parametrów gazowych w polu pożarowym, należy zaślepić.
2.67.5.20.   W czasie pracy agregatu GAG należy kontrolować stan gazów w miejscach ustalonych przez kierownika akcji. Niezależnie od tego próby gazowe do analizy chromatograficznej muszą być pobierane zgodnie z zasadami wykonywania pomiarów parametrów gazowych oraz oznaczania składu i wybuchowości gazów pożarowych w czasie akcji przeciwpożarowej.
2.67.5.21.   Uruchomienie, zatrzymanie i czas pracy agregatu GAG ustala kierownik akcji, w porozumieniu z przedstawicielem jednostki ratownictwa, znajdującym się w sztabie akcji.
2.67.5.22.   Uruchomienie agregatów GAG może nastąpić po spełnieniu następujących warunków:
1)   po całkowitym wykonaniu i odbiorze przez kierownika akcji na dole tamy izolacyjnej przy agregacie GAG, za którą będą tłoczone gazy obojętne,
2)   po stwierdzeniu prawidłowości montażu agregatu GAG, urządzeń pomocniczych i zabezpieczeń przeciwpożarowych na stanowisku agregatu,
3)   po wykonaniu zabezpieczeń przeciwpożarowych na całej długości wyrobiska, w którym jest zabudowana instalacja agregatu,
4)   po wykonaniu pomiarów kontrolnych ilości powietrza płynącego wyrobiskiem, w którym jest zabudowany agregat, i stwierdzeniu, że stężenie metanu nie przekracza w nim 0,5%,
5)   po stwierdzeniu, że w lutniociągu agregatu i za tamą izolacyjną przy agregacie GAG stężenie metanu nie jest większe niż 2%.
2.67.5.23.   Praca agregatu GAG powinna być utrzymana do czasu, aż dwie kolejne analizy składu gazów pobranych z wylotu rejonu pożaru wykażą ilość tlenu mniejszą niż 3%.
2.67.5.24.   Agregat GAG powinien być sukcesywnie uruchamiany do czasu, aż:
1)   ilość tlenu w izolowanym rejonie pożaru nie ustabilizuje się na poziomie poniżej 8% lub
2)   w izolowanym rejonie pożaru zawartość metanu wyniesie powyżej 20%.
2.67.5.25.   Decyzję o demontażu agregatu GAG wydaje kierownik akcji.
2.67.6.    Gazowe urządzenie gaśnicze GUG-250, zwane dalej agregatem GUG, którego schemat pokazano na rys. 8, może być używane pod ziemią w zakładzie górniczym do inertyzacji gazów wybuchowych.
2.67.6.1.  W skład agregatu GUG wchodzą:
1)   palnik (1)
2)   agregat pompowy (2)
3)   zespół wentylatora (3)
4)   zbiornik paliwa (4)
5)   komora spalania (5)
6)   komora schładzania (6)
7)   instalacja wodna (7)
8)   instalacja paliwowa (8)
9)   układ kontrolno-pomiarowy (9)
10)  zestaw lutni (10).
2.67.6.2.  Poszczególne elementy agregatu GUG mogą być transportowane do miejsca ich instalowania w typowych urządzeniach transportowych, stosowanych w kopalni.
Maksymalne wymiary jednego elementu agregatu wynoszą:
-    długość 2.200 mm,
-    szerokość 900 mm,
-    wysokość 1.720 mm.
Maksymalna masa jednego elementu wynosi ok. 250 kg.
2.67.6.3.  Podstawowe parametry eksploatacyjne agregatu GUG-250:
1)   strumień objętości gazów obojętnych  250 m3/min.,
2)   temperatura gazów   ok. 80°C,
3)   strumień masy wody zużywanej
do chłodzenia   250 dm3/min. przy ciśnieniu 0,6 MPa,
4)   napięcie zasilania   500 V, 220 V, 24 V,
5)   zużycie paliwa   300 kg/godz.
2.67.6.4.  Gazy obojętne mogą być wtłaczane do rejonu zagrożenia przez przepust tamowy i tamę, o których mowa w pkt 2.67.5.4.
2.67.6.5.  Agregat GUG może być zabudowany w wyrobisku podziemnym, pod warunkiem że odległość palnika od tamy, za którą mają być wtłaczane gazy obojętne, wynosi minimum 30 m.
2.67.6.6.  Wyrobisko, w którym będzie instalowany agregat GUG, powinno mieć wymiary minimalne szerokość 2m, wysokość 3 m i długość 80 m. Wyrobisko powinno być przewietrzane prądem przepływającym o wydatku minimum 500 m3/min, a stężenie metanu w tym wyrobisku nie może przekraczać 0,5%.Należy zapewnić warunki do transportowania agregatu do miejsc pracy. Do stanowiska pracy agregatu musi być doprowadzony rurociąg wodny, zapewniający utrzymanie parametrów pracy określonych w pkt 2.67.6.3. Z wyrobiska należy odprowadzać wodę w ilości 200 dm3/min.
2.67.6.7.  W zakresie montażu, uruchomienia, wyposażenia przeciwpożarowego oraz obsługi agregatu GUG należy stosować odpowiednie przepisy dotyczące agregatu GAG, zawarte w pkt od 2.67.5.7 do 2.67.5.24.
2.67.7.    Zasady stosowania azotu do gaszenia pożarów podziemnych:
2.67.7.1.  W działaniach zmierzających do zapobiegania lub likwidacji pożarów podziemnych może być, między innymi, stosowany azot w stanie ciekłym lub gazowym.

Rys. 8. Gazowe urządzenie gaśnicze GUG-250
(grafikę pominięto)

2.67.7.2.  Do zakładu górniczego prowadzącego akcję likwidacji pożaru lub akcję zapobiegawczą (profilaktyczną) azot musi być dostarczany z wytwórni w stanie ciekłym, samochodowymi lub kolejowymi środkami transportu. W razie potrzeby, azot ciekły może być magazynowany w specjalnych zbiornikach zlokalizowanych w pobliżu urządzeń do zgazowania lub wytwarzany w inny sposób. Urządzenia w zakładzie górniczym umożliwiające użycie azotu do zapobiegania oraz likwidacji pożaru mogą być zabudowane na powierzchni lub w wyrobiskach podziemnych.
2.67.7.3.  W razie gdy przewiduje się użycie azotu, powinna być opracowana szczegółowa dokumentacja, określająca zakres stosowania, metody, sposób użycia i kontroli urządzeń, rodzaj zabezpieczeń i przewidywane skutki działania.
2.67.7.4.  Dokumentację, o której mowa w pkt 2.67.7.3, opracowują odpowiednie służby techniczne, a zatwierdza kierownik ruchu zakładu górniczego.
2.67.7.5.  Prace dotyczące realizacji ustaleń dokumentacji, jakie muszą być prowadzone w strefie zagrożenia pożarowego, mogą wykonywać wyłącznie zastępy ratownicze. Prace prowadzone poza strefą zagrożenia pożarowego mogą wykonywać inni pracownicy zakładu górniczego o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych.
2.67.7.6.  Do prac określonych w pkt 2.67.7.5 mogą być stosowane urządzenia przeznaczone do:
1)   zgazowywania na powierzchni ciekłego azotu i przetłaczania azotu gazowego do wyrobisk podziemnych,
2)   transportu i przetłaczania ciekłego azotu do wyrobiska podziemnego,
3)   pozyskiwania azotu gazowego z powietrza i przetłaczania go do wyrobiska podziemnego.
2.67.7.7.  Urządzenie do zgazowywania na powierzchni ciekłego azotu za pomocą wody lub pary i do przetłaczania azotu gazowego w wyrobiska podziemne, zwane dalej "UZA-1", pokazano na rys. 9.
2.67.7.8.  Urządzenie UZA-1 składa się z:
1)   instalacji doprowadzającej ciekły azot z cysterny lub zbiornika,
2)   wymiennika ciepła, zasilanego gorącą wodą lub parą, w którym następuje zgazowanie ciekłego azotu,
3)   instalacji odprowadzającej azot gazowy do miejsca przeznaczenia.
Urządzenie to ma następujące parametry pracy:
1)   wydajność azotu gazowego   ok. 2.000 Nm3/godz.,
2)   zapotrzebowanie na wodę gorącą
(w obiegu zamkniętym) o temperaturze   70-90°C lub 10 t/godz.
3)   zapotrzebowanie na parę (w obiegu zamkniętym)   1,5 t/godz.,
4)   ciśnienie azotu gazowego   0,2 MPa,
5)   temperatura azotu gazowego   ok. 5-10°C,
6)   odległość transportowa azotu gazowego
(zależna od ciśnienia azotu i średnicy rurociągu)   ok. 4.000 m.
Urządzenie to ma następujące wymiary:
1)   długość 3.230 mm,
2)   szerokość 1.280 mm,
3)   wysokość 2.000 mm,
4)   masa własna 1,5 Mg.
2.67.7.9.  Urządzenia, w których medium grzewczym dla ciekłego azotu jest woda, muszą być zainstalowane w takim miejscu, aby zapewniony był właściwy jej obieg i pełne wykorzystanie parametrów technicznych.
2.67.7.10.   Do odprowadzenia azotu gazowego z urządzenia do miejsca przeznaczenia mogą być wykorzystane istniejące rurociągi (np. sprężonego powietrza, wodne, podsadzkowe) lub muszą być wykonane nowe. Najkorzystniejsze w tym zakresie są rurociągi o średnicy 150 mm.
2.67.7.11.   Przetłaczanie ciekłego azotu ze środków transportowych do urządzeń służących do jego zgazowania lub zbiorników magazynowych, o których mowa w pkt 2.67.7.2, musi się odbywać zgodnie z instrukcją fabryczną obsługi tych urządzeń.
2.67.7.12.   Obsługa urządzenia do zgazowania ciekłego azotu musi się odbywać zgodnie z instrukcją obsługi, opracowaną przez służby techniczne używające tego urządzenia oraz zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.67.7.13.   Azotową parownicę atmosferyczną, zwaną dalej urządzeniem "APA-1", służącą do zgazowania ciekłego azotu na powierzchni za pomocą powietrza atmosferycznego, przedstawia rys. nr 10.
2.67.7.14.   Urządzenie APA-1 może służyć do zgazowywania ciekłego azotu na powierzchni w zakładzie górniczym z użyciem ciepła powietrza atmosferycznego, otaczającego zestaw wymienników ciepła - radiatorów aluminiowych.
2.67.7.15.   Urządzenie APA-1 może być ustawione w każdym miejscu na powierzchni, gdzie istnieje możliwość podłączenia go do sieci rurociągów, którymi zgazowany azot może być doprowadzony do miejsca przeznaczenia.
2.67.7.16.   Urządzenie APA-1 składa się z:
1)   instalacji doprowadzającej ciekły azot z cysterny lub zbiornika (1),
2)   wymiennika ciepła składającego się z 448 sztuk radiatorów aluminiowych (2).

Rys. 9. Urządzenie do zgazowywania azotu UZA-1
(grafikę pominięto)

Rys. 10. Azotowa parownica atmosferyczna APA-1
(grafikę pominięto)

3)   instalacji odprowadzającej azot gazowy, wraz z zestawem grzałek (3),
4)   naczepy siodłowej (4),
5)   instalacji odmrożeniowej (5).
Dane techniczne tego urządzenia są następujące:
1)   wymiary   - długość 9.000 mm
  - szerokość 2.500 mm,
  - wysokość 3.800 mm,
2)   masa   - 12,5 Mg,
3)   wydajność azotu gazowego   - 2.000 Nm3/godz.,
4)   temperatura azotu gazowego   - 10°C poniżej temperatury otoczenia,
5)   maksymalne ciśnienie tłoczenia azotu gazowego   - 0,65 MPa,
6)   odległość transportowa azotu gazowego
(zależna od ciśnienia azotu i średnicy rurociągu tłocznego)   - do 6.000 m.
2.67.7.17.   Urządzenie APA-1 musi być instalowane oraz obsługiwane na stanowisku pracy zgodnie z instrukcją fabryczną lub instrukcją obsługi opracowaną przez odpowiednie służby techniczne i zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.67.7.18.   Azotowe urządzenie gaśnicze, zwane dalej "AUG-2", może służyć do transportu ciekłego azotu z powierzchni w rejon zagrożenia pożarowego i gazowego oraz do wtłaczania ciekłego azotu w wyrobiska podziemne. Schemat tego urządzenia pokazano na rys. 11.
2.67.7.19.   Urządzenie AUG-2 składa się z:
1)   12 sztuk ciśnieniowych zbiorników, wykonanych w izolacji termicznej i umieszczonych na podwoziach o zmiennym rozstawie kół,
2)   instalacji do przelewania ciekłego azotu z autocysterny do zbiorników ciśnieniowych,
3)   instalacji do przetłaczania ciekłego azotu za tamę izolacyjną.
Urządzenie to ma następujące parametry techniczne:
1)   wymiary jednego zbiornika na podwoziu   - długość 2,7 m,
  - szerokość 0,9 m,
  - wysokość 1,65 m,
2)   masa zbiornika napełnionego azotem (bez podwozia)   1.110 kg,
3)   pojemność całkowita zbiornika   1,079 m3,
4)   ciśnienie robocze zbiornika   0,8 MPa,
5)   wydajność urządzenia   0,5-5,0 kg/s,
6)   procentowy ubytek masy azotu w zbiorniku od momentu
napełnienia   po 8 godz. - 20%, po 10 godz. - 50%,
7)   temperatura rozpylonego azotu   77° K(-196°C),
8)   czas napełniania 3 zbiorników   20 minut,
9)   w temperaturze t = 25°C z 1 kg ciekłego azotu otrzymuje się 0,84 m3 gazu.
2.67.7.20.   W czasie przelewania ciekłego azotu z autocysterny do zbiorników ciśnieniowych typu AUG-2 w sąsiedztwie zbiorników mogą przebywać wyłącznie pracownicy obsługujący urządzenie.
2.67.7.21.   W czasie transportu ciekłego azotu w zbiornikach ciśnieniowych z powierzchni do wyrobisk podziemnych na torach sąsiednich nie może odbywać się ruch przewozowy. Zasada ta dotyczy również prac związanych z manewrowaniem wozami kopalnianymi na nadszybiu i podszybiu przy szybie, którym opuszczane są zbiorniki z azotem.
2.67.7.22.   W czasie transportu zbiorników po torach kolejowych w chodnikach i przekopach przewozowych na dole ruch pociągów na torach sąsiednich musi być zatrzymany.
2.67.7.23.   W składzie pociągu, w którym znajdują się zbiorniki z ciekłym azotem, nie mogą być przewożone żadne inne środki transportu kolejowego (wozy, platformy), z wyjątkiem jednego wozu osobowego dla pracowników zatrudnionych przy konwojowaniu pociągu.
2.67.7.24.   Prędkość jazdy pociągu składającego się ze zbiorników ciśnieniowych z płynnym azotem musi być ograniczona do 5 km/godz.
2.67.7.25.   Zabrania się magazynowania zbiorników ciśnieniowych z płynnym azotem w dołowych wyrobiskach chodnikowych o nachyleniu przekraczającym 4° w rejonie wykonywanych przebudów, w wyrobiskach zagrożonych tąpaniami, na stacjach załadowczych, gdzie zachodzi potrzeba manewrowania pustymi i ładownymi pociągami, oraz w wyrobiskach przewietrzanych wentylacją lutniową.
2.67.7.26.   Pracownicy zatrudnieni przy obsłudze pociągów ze zbiornikami ciśnieniowymi typu AUG-2 muszą być wyposażeni w tlenowe aparaty ucieczkowe oraz w przyrządy do ciągłej kontroli zawartości tlenu w powietrzu kopalnianym.
2.67.7.27.   Pociągi ze zbiornikami ciśnieniowymi typu AUG-2, napełnionymi ciekłym azotem, podczas transportu muszą być nadzorowane w sposób ciągły przez członków pogotowia, o którym mowa w pkt 2.67.3, oraz przez pracowników zakładu górniczego.

Rys. 11. Schemat połączeń azotowego urządzenia gaśniczego AUG-2
(grafikę pominięto)

2.67.7.28.   Azotowe urządzenie gaśnicze AUG-2 może być obsługiwane wyłącznie przez pracowników pogotowia, o którym mowa w pkt 2.67.3, i zgodnie z instrukcją roboczą, zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.67.8.    Azot, jako gaz inertny, może być wprowadzany do rejonu wyrobisk objętych pożarem przed izolowaniem tamami tych wyrobisk od wyrobisk czynnych lub po zamknięciu tam izolacyjnych.
2.67.8.1.  Wprowadzenie azotu do wyrobisk zagrożonych przed ich izolowaniem od wyrobisk czynnych może się odbywać wyłącznie podczas pożarów powstałych w zrobach zawałowych.
2.67.8.2.  Stosowanie metody podanej w pkt 2.67.8.1 wymaga:
1)   przeprowadzenia szczegółowej analizy stanu przewietrzania w rozpatrywanym rejonie, zgodnie ze schematem potencjalnego przewietrzania,
2)   ścisłego określenia miejsca doprowadzenia azotu do zrobów i sposobu jego ewentualnego przemieszczania,
3)   określenia miejsca i ilości azotu, jaka może być wynoszona ze zrobów przez powietrze przepływające tymi zrobami do czynnych wyrobisk,
4)   ustalenia sposobu regulacji przewietrzania w rejonie zagrożonych zrobów w celu zminimalizowania przepływu powietrza przez zroby,
5)   ustalenia technologii podawania azotu do zrobów dla rozpatrywanego przypadku,
6)   ustalenia sposobu zabezpieczeń, jakie należy stosować w wyrobiskach czynnych w sąsiedztwie zagrożonych zrobów w celu zabezpieczenia załogi.
2.67.8.3.  Azot należy wprowadzać do zrobów do czasu, kiedy analizy powietrza pobieranego z charakterystycznych miejsc w siąsiedztwie zagrożonego rejonu wykażą brak stężeń gazów pożarowych.
2.67.8.4.  Zbiorniki ciśnieniowe, z których ciekły azot będzie przetłaczany za tamę izolacyjną, muszą być zlokalizowane w odległości ograniczonej długością linii do przetłaczania ciekłego azotu w wyrobisku poziomym. Muszą one być zabezpieczone przed przypadkowym samoczynnym przetaczaniem się.
2.67.8.5.  Tama izolacyjna, za którą będzie wtłaczany azot, musi być szczelna, tak aby gaz nie przedostawał się do czynnej części wyrobiska. Szczególnie dokładnie muszą być uszczelnione rurociągi i urządzenia zabudowane w tamie.
2.67.8.6.  Różnica ciśnień przed i za tamą izolacyjną, za którą będzie wtłaczany azot, musi być ujemna, tzn. za tamą powinno występować podciśnienie.
2.67.8.7.  Azot należy podawać do przestrzeni izolowanej, do czasu aż analizy gazów pobieranych zza tamy izolacyjnej (tam izolacyjnych), zabudowanej w wyrobisku wylotowym z rejonu pożaru, wykażą spadek zawartości tlenu poniżej 8%.
2.67.9.    Prace związane z przetłaczaniem azotu do rejonu zagrożonego na dole muszą być prowadzone pod nadzorem osoby dozoru ruchu wyznaczonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.67.9.1.  W czasie przetłaczania azotu do rejonu zagrożonego przez cały czas musi być czynny wentylator główny, wymuszający przewietrzanie wyrobisk w tym rejonie. Zabrania się wykonywania w tym czasie zmian parametrów pracy tego wentylatora.
2.67.9.2.  W razie przerwy w pracy wentylatorów głównych w czasie przetłaczania azotu do rejonu zagrożonego, czynności związane z przetłaczaniem należy natychmiast przerwać.
2.67.9.3.  Kierownik ruchu zakładu górniczego musi wyznaczyć miejsca w wyrobiskach dołowych, w których należy kontrolować w sposób ciągły stan przewietrzania w czasie przetłaczania azotu do rejonu zagrożonego.
2.67.9.4.  Przed uruchomieniem urządzeń do przetłaczania azotu muszą one być szczegółowo kontrolowane pod względem prawidłowości, montażu i sprawnego ich działania, jak również prawidłowości wskazań przyrządów pomiarowych.
2.67.9.5.  Rurociąg doprowadzający azot od urządzeń zgazowujących lub zbiorników ciśnieniowych do miejsca przeznaczenia musi być sprawdzony na szczelność przed każdym cyklem przetłaczania gazu, jeżeli przerwa w pracy instalacji była dłuższa niż 24 godziny.
2.67.9.6.  Rurociąg doprowadzający azot zgazowany z powierzchni do wyrobisk podziemnych musi być kontrolowany na szczelność za pomocą sprężonego powietrza wtłoczonego do rurociągu pod ciśnieniem 0,25 - 0,3 MPa. Instalację należy uznać za szczelną, jeżeli w ciągu godziny spadek ciśnienia nie przekroczy wartości 10% ciśnienia pierwotnego.
2.67.9.7.  W czasie przetłaczania azotu cała instalacja od powierzchni do miejsca przeznaczenia musi być kontrolowana przez zespoły pracownicze o składzie co najmniej dwuosobowym, odpowiednio przeszkolone i wyposażone w tlenowe aparaty ucieczkowe oraz w przyrządy do ciągłej kontroli zawartości tlenu w powietrzu kopalnianym.
2.67.9.8.  W czasie pracy instalacji do zgazowania azotu ruch załogi w wyrobiskach, w których będą zabudowane rurociągi doprowadzające gaz do miejsca przeznaczenia, musi być ograniczony.
2.67.9.9.  W czasie pracy instalacji do zgazowania azotu między stanowiskiem obsługi przy urządzeniu do zgazowania i miejscem, do którego doprowadzony jest azot zgazowany, musi być czynna łączność telefoniczna.
2.67.10.   Pracownicy obsługujący urządzenia do zgazowania i przetłaczania azotu muszą zachować szczególną ostrożność, aby nie nastąpiło bezpośrednie zetknięcie z ciekłym azotem lub nie izolowanymi elementami instalacji doprowadzającej azot ciekły.
2.67.9.11.   Przewody giętkie znajdujące się w urządzeniu AUG-2 oraz stanowiące połączenie tego urządzenia z innymi elementami instalacji azotowej nie powinny być załamywane pod kątem mniejszym niż odpowiadający wielkości pięciu średnic przewodu.
2.67.9.12.   W czasie pracy instalacji do zgazowania azotu prowadzić należy systematycznie odczyty parametrów na przyrządach kontrolno-pomiarowych. Wyniki kontroli muszą być odnotowane w specjalnej książce.
2.67.9.13.   Po zakończeniu pracy instalacji, jeżeli przerwa w jej działaniu będzie dłuższa niż 24 godziny, urządzenia kontrolno-pomiarowe i główne podzespoły instalacji muszą być zabezpieczone specjalnymi osłonami.
3. Akcja ratownicza w trudnych warunkach cieplnych
3.1.       Wszystkie prace wykonywane w wyrobiskach w temperaturze otoczenia wyższej od 33°C, mierzonej termometrem wilgotnym na wysokości twarzy dokonującego pomiaru, i przy wilgotności względnej ponad 85% powinny być prowadzone w trybie akcji ratowniczej i z zachowaniem szczególnych zasad określonych dla akcji ratowniczych w trudnych warunkach cieplnych.
3.2.       Z uwagi na szczególne zagrożenie bezpieczeństwa ratowników, jakie występuje w akcjach prowadzonych w trudnych warunkach cieplnych, prace ratownicze powinny być prowadzone tylko dla ratowania zagrożonych osób. O konieczności prowadzenia akcji w innych przypadkach decyduje wyłącznie kierownik akcji ratowniczej.
3.3.       Podejmując prace ratownicze w trudnych warunkach cieplnych należy dążyć do poprawy komfortu pracy w rejonie działania ratowników, stosując wszelkie dostępne środki techniczne.
3.4.       Do prac w trudnych warunkach cieplnych należy zatrudniać ratowników, którzy spełniają następujące warunki:
1)   są w pełni sił fizycznych i gdy lekarz - ratownik górniczy, pracujący w bazie ratowniczej, nie stwierdzi podczas badań przeciwwskazań do tego typu pracy,
2)   są wypoczęci i bezpośrednio przed rozpoczęciem zadania w strefie z podwyższoną temperaturą nie wykonywali wyczerpujących prac fizycznych.
3.5.       Przy wykonywaniu prac w trudnych warunkach cieplnych ratownicy powinni mieć kompletną odzież ochronną, lekką i przewiewną. W razie używania ubrań żaroodpornych w czasie pracy w trudnych warunkach cieplnych, należy stosować się ściśle do instrukcji ich stosowania.
3.6.       Prace ratownicze w trudnych warunkach cieplnych należy wykonywać w czasie dostosowanym do warunków panujących w miejscu pracy i ustalonym przez kierownika akcji na dole, w porozumieniu z lekarzem, zgodnie z podanym w tabeli nr 3 dopuszczalnym czasem pracy w trudnych warunkach cieplnych.

Tabela nr 3
Temperatura termometru wilgotnego
°C
Temperatura termometru suchego
°C
Wilgotność względna
%
Czas pracy w minutach
30-3230-3210060
32-3432-3410047
34-3634-3610043
36-3836-3810040
38-4038-4010032
40-4240-4210028
30-3240-425045
32-3442-445040
34-3544-465036
35-3746-485028
37-3948-505025
39-4150-525023
41-4352-545021
43-4554-565019
45-4656-585018
47-4858-605017
 
Czas pracy podany w tabeli nr 3 należy skracać, gdy oprócz temperatury i wilgotności występują inne utrudnienia w miejscu pracy zastępu (praca wyjątkowo ciężka, ciężkie warunki terenowe itp.).

3.7.       Każdy zastęp ratowniczy wykonujący prace w trudnych warunkach cieplnych powinien być ubezpieczany w bazie ratowniczej przez dwa zastępy zdolne do akcji. W razie gdy baza ratownicza jest znacznie oddalona od miejsca pracy zastępu w strefie o trudnych warunkach cieplnych, jeden zastęp ubezpieczający może pełnić swe obowiązki w bezpośrednim sąsiedztwie tej strefy, utrzymując stałą łączność telefoniczną z bazą.
3.8.       Zastęp pracujący w strefie o trudnych warunkach cieplnych powinien mieć zapewnioną, możliwą do uzyskania w każdej chwili, łączność z bazą ratowniczą, zarówno w czasie dojścia do miejsca pracy i w samym miejscu wykonywania zadania, jak i w drodze powrotnej do bazy. Przerwanie łączności z zastępem powinno spowodować wycofanie tego zastępu do bazy i natychmiastowe uruchomienie działania zastępów ubezpieczających.
3.9.       Zastęp zatrudniony w strefie w trudnych warunkach cieplnych, niezależnie od podstawowego wyposażenia do wykonywania zadania, powinien mieć przyrządy do określenia temperatury i wilgotności względnej powietrza.
3.10.      W trudnych warunkach cieplnych ratownik może być zatrudniony jeden raz w ciągu 24 godzin. Od tej zasady można odstąpić jedynie w razie konieczności nagłego ratowania ludzi lub w innych szczególnych przypadkach, gdy lekarz zatrudniony w bazie nie stwierdzi żadnych przeciwwskazań do dalszego zatrudnienia ratownika.
3.11.      Ratownicy zatrudnieni przy wykonywaniu pracy w trudnych warunkach cieplnych są obowiązani zgłosić zastępowemu każdy objaw zmiany samopoczucia, a w szczególności: zawroty głowy, ból głowy, bóle kończyn, zaburzenia wzroku i słuchu oraz mdłości. Zastępowy po zgłoszeniu przez ratownika takich objawów jest obowiązany wycofać zastęp, powiadamiając o tym kierownika bazy.
4. Akcje ratownicze w przypadku wypływu gazów do wyrobisk, wybuchu gazów i pyłu węglowego oraz wyrzutu gazów i skał
4.1.       W razie konieczności rozpoczęcia akcji ratowniczej, spowodowanej wypływem gazu, wybuchem gazów i pyłu węglowego lub wyrzutem gazów i skał, kierownik akcji ratowniczej powinien jak najszybciej ustalić:
1)   miejsce wypływu gazu, wybuchu lub wyrzutu,
2)   stan zagrożenia załogi na skutek tych zdarzeń, jak również z powodu powstałych wtórnych zagrożeń,
3)   skutki, jakie zdarzenia te spowodowały w stanie: przewietrzania, obudowy i wyposażenia wyrobisk oraz urządzeń metanometrycznych i odmetanowania,
4)   inne skutki niebezpieczne dla ruchu zakładu górniczego
oraz wyznaczyć strefę zagrożenia.
4.2.       Strefa zagrożenia w przypadku wypływu gazu, wybuchu lub wyrzutu gazów i skał powinna obejmować:
1)   wyrobiska i rejony, do których przedostały się lub którymi płyną gazy szkodliwe,
2)   wyrobiska lub części wyrobisk zniszczone w wyniku tych zdarzeń,
3)   wyrobiska wypełnione masą powyrzutową oraz kawerny powyrzutowe (w przypadku wyrzutu gazów i skał),
4)   wyrobiska lub części wyrobisk, w których na skutek wypływu gazu, wybuchu lub wyrzutu nastąpiło osłabienie górotworu lub uszkodzenie obudowy,
5)   rejony zakładu górniczego, w których zdarzenia te spowodowały zaburzenia w systemie przewietrzania wyrobisk.
4.3.       W razie gdy w strefie zagrożenia znajdują się poszkodowani lub osoby, które nie zdążyły się wycofać, kierownik akcji ratowniczej jest obowiązany wysłać do strefy zagrożonej zastępy ratownicze z zadaniem jak najszybszego skontrolowania wszystkich miejsc, w których mogą przebywać zagrożeni lub poszkodowani ludzie.
4.4.       Zastępy, o których mowa w pkt 4.3., powinny być wyposażone w tlenowe aparaty oddechowe ewakuacyjne i butle z tlenem, dla zabezpieczenia zagrożonych lub poszkodowanych, oraz nosze i inny sprzęt według ustaleń kierownika akcji ratowniczej.
4.5.       Wszelkie działania związane z kontrolą wyrobisk w strefie zagrożenia należy prowadzić w szczególności od strony dopływu świeżego powietrza. Kontrolowanie strefy zagrożenia należy przerwać, w razie stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia dla ratowników.
4.6.       Zastępy ratownicze, kontrolujące wyrobiska w strefie zagrożenia oraz wykonujące prace związane z ratowaniem ludzi, powinny wziąć pod uwagę specyfikę zachowania się ludzi poszkodowanych w wyniku działania tlenku węgla, dwutlenku węgla lub innych gazów.
4.7.       W związku z tym, że osoby objęte wyrzutem gazów i skał mogą zostać przysypane masą powyrzutową, w celu zlokalizowania tych osób należy stosować specjalistyczne urządzenia do poszukiwania ludzi w wyrobiskach.
4.8.       Z uwagi na możliwość zatrucia przebiegającego bez objawów zewnętrznych, każda osoba, która uległa wypadkowi w wyniku wybuchu gazu i pyłu węglowego lub wyrzutu gazów i skał, powinna być poddana specjalistycznemu badaniu związanemu z zatruciem gazami.
4.9.       Do podstawowych działań w ramach akcji ratowniczej związanej z wypływem gazu, wybuchem lub wyrzutem, prowadzonych równocześnie z poszukiwaniem i ratowaniem ludzi, powinny należeć prace zmierzające do zwiększenia ilości powietrza doprowadzanego do strefy zagrożenia.
4.10.      W rejonie objętym skutkami wypływu metanu, wybuchów gazów i pyłu węglowego oraz wyrzutu metanu i dwutlenku węgla natychmiast po powstaniu zagrożenia należy wyłączyć dopływ prądu elektrycznego w celu uniknięcia możliwości zainicjowania wybuchu lub spowodowania zapalenia materiałów palnych przez uszkodzone przewody i urządzenia elektryczne.
4.11.      W razie wyrzutu dwutlenku węgla należy mieć na uwadze możliwość wystąpienia zagrożenia na powierzchni zakładu górniczego, w rejonie szybu lub otworu wentylacyjnego, którym gaz ten będzie odprowadzany z wyrobisk.
4.12.      Jeżeli w zakładzie górniczym, w strefie objętej wybuchem lub wyrzutem, uszkodzeniu ulegną zabezpieczenia przeciw wybuchowi pyłu węglowego, należy w pierwszej fazie akcji ratowniczej podjąć działania w celu odbudowy tych zabezpieczeń oraz odpowiednio zabezpieczyć wyrobiska czynne od strefy zagrożenia.
4.13.      Jeżeli w strefie wybuchu lub wyrzutu znajdują się: izolowane pole pożarowe, zroby stanowiące zbiornik metanu lub tamy zabezpieczające zbiorniki wodne, należy przeprowadzić szczegółową kontrolę stanu tam i wyrobisk w tym rejonie, już w pierwszej fazie akcji ratowniczej.
4.14.      Po zakończeniu prac związanych z ratowaniem ludzi zagrożonych w wyniku wypływu gazu, wybuchu lub wyrzutu kierownik akcji ratowniczej jest zobowiązany do ustalenia zakresu pozostałych prac związanych z likwidacją skutków zagrożenia, które należy prowadzić w ramach akcji ratowniczej.
Prace te mogą dotyczyć:
1)   uzupełnienia uszkodzonej obudowy,
2)   usunięcia lub zabezpieczenia mas powyrzutowych,
3)   zabezpieczenia kawern powyrzutowych,
4)   usunięcia uszkodzonego wyposażenia wyrobisk i zainstalowania nowego,
5)   naprawy urządzeń wentylacyjnych.
5. Akcje ratownicze w przypadku zawału skał do wyrobisk
5.1.       W przypadku zawału skał do wyrobisk, kierownik akcji ratowniczej ma przede wszystkim obowiązek wyznaczenia zasięgu strefy zagrożenia, która powstała na skutek zawału, oraz stwierdzenia, czy w strefie tej znajdują się ludzie. Strefa zagrożenia obejmować powinna następujące rejony zakładu górniczego:
1)   wyrobiska, w których wystąpiło przemieszczenie się skał,
2)   części wyrobisk, w których na skutek powstałego zjawiska nastąpiło osłabienie górotworu lub uszkodzenie obudowy w stopniu umożliwiającym dalsze obrywanie się mas skalnych.
3)   rejony, w których zawał skał spowodował zaburzenia w systemie przewietrzania, powodujące powstanie zagrożenia gazowego, wodnego lub pożarowego.
5.2.       Dojścia do strefy zagrożenia w wyrobiskach powinny być zabezpieczone w sposób trwały lub przez posterunki obserwacyjne, wyposażone w razie potrzeby w przyrządy do kontroli stanu przewietrzania.
5.3.       W razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej związanej z zawałem skał spowodowanym tąpnięciem, przed podjęciem prac ratowniczych należy dokonać analizy stanu zagrożenia tąpaniami i od jej wyników uzależnić możliwość prowadzenia dalszych prac ratowniczych.
5.4.       Przed przystąpieniem do prac ratowniczych bezpośrednio przy powstałym gruzowisku skalnym należy dodatkowo wzmocnić obudowę w jego sąsiedztwie, aby uniemożliwić rozprzestrzenianie się zawału.
5.5.       Przed rozpoczęciem ratowania ludzi należy ustalić liczbę zagrożonych i ewentualne miejsce ich przebywania, wykorzystując przy tym informacje przekazane przez świadków, jak również uzyskane za pomocą urządzeń do lokalizacji ludzi.
5.6.       Pracownicy wykonujący prace pomocnicze i osoby kontrolujące przebieg akcji powinni się znajdować poza miejscem działań ratowniczych.
5.7.       Wszystkie urządzenia elektryczne, znajdujące się w rejonie wyrobisk objętych zawałem skał, powinny być wyłączone spod napięcia natychmiast po powstaniu zdarzenia. Ponowne włączenie prądu może nastąpić z chwilą odzyskania dostępu do tych urządzeń i po sprawdzeniu ich stanu technicznego.
5.8.       W czasie akcji ratowania ludzi znajdujących się w gruzowisku zawałowym lub odciętych od wyrobisk czynnych należy w każdym przypadku uintensywnić przepływ powietrza przez zawał. Sposób uintensywnienia przepływu powietrza przez zawał powinien określić kierownik akcji, uwzględniając również potrzebę wtłaczania tlenu lub sprężonego powietrza do gruzowiska zawałowego.
5.9.       W miarę możliwości prace ratownicze należy prowadzić z kilku kierunków jednocześnie, pod warunkiem, że ratujący nie będą przeszkadzali sobie wzajemnie oraz że działaniami swoimi nie zwiększą zagrożenia dla ratowanych.
5.10.      W razie gdy w rejonie objętym zawałem ulegnie uszkodzeniu rurociąg odmetanowania, powinien on być odcięty, zarówno od strony dopływu metanu, jak i od strony stacji odmetanowania.
5.11.      Po zakończeniu akcji ratowania ludzi zagrożonych zawałem skał, należy przystąpić do prac związanych z usuwaniem skutków zawału. Prace te nie muszą być prowadzone w trybie akcji ratowniczej.
5.12.      Jeżeli bezpośrednio po zakończeniu akcji ratowania ludzi w zakładzie górniczym wydobywającym kopaliny palne nie prowadzi się likwidacji skutków zawału, kierownik akcji ratowniczej jest obowiązany ustalić sposób zabezpieczenia rejonu, w szczególności w zakresie przeciwpożarowym.
5.13.      W razie konieczności prowadzenia akcji likwidacji skutków zawału w warunkach wystąpienia innych zagrożeń, np: gazowego, pożarowego lub wodnego, należy stosować odpowiednio te ustalenia, które obowiązują przy prowadzeniu akcji ratowniczych związanych z tymi zagrożeniami.
6. Akcje ratownicze w przypadku wdarcia się do wyrobisk górniczych wody lub wody z luźnym materiałem skalnym
6.1.       W razie nagłego wdarcia się wody lub wody z luźnym materiałem skalnym do wyrobisk, kierownik akcji ratowniczej jest obowiązany przede wszystkim ustalić:
1)   miejsce, z którego nastąpił wypływ wody,
2)   czy nie zagraża dalsze wdarcie wody,
3)   rejon wyrobisk, do których przedostała się woda i do których może się jeszcze przedostać,
4)   wielkość wypływu, jaki miał miejsce lub jaki może jeszcze nastąpić,
5)   charakter powstałych zniszczeń i ich wpływ na przewietrzanie zakładu górniczego,
6)   stan zagrożenia dla ludzi, tj. liczbę zagrożonych ludzi i miejsce ich przebywania.
Na podstawie tych ustaleń kierownik akcji powinien wyznaczyć zasięg strefy zagrożenia, która powstała na skutek wdarcia się wody.
6.2.       Strefa zagrożenia związana z wdarciem się wody do wyrobisk powinna obejmować następujące rejony zakładu górniczego:
1)   wyrobiska zatopione całkowicie lub częściowo,
2)   wyrobiska lub części czynnych wyrobisk, w których nastąpiło osłabienie górotworu lub uszkodzenie obudowy w stopniu zagrażającym zawałem skał albo w których wystąpiło przemieszczenie się skał do wyrobiska,
3)   rejony, w których wdarcie się wody spowodowało zaburzenie w systemie przewietrzania, powodujące powstanie zagrożenia gazowego lub pożarowego.
6.3.       Dojścia do strefy zagrożenia związanej z wdarciem się wody powinny być zabezpieczone w sposób uniemożliwiający przypadkowe wejście do niej osób niepowołanych.
6.4.       Prace związane z usuwaniem skutków wdarcia się wody należy prowadzić w pierwszej kolejności w kierunku miejsca wypływu wody, tak aby zapobiec powtórzeniu lub rozszerzeniu się zagrożenia.
6.5.       Sposób prowadzenia prac ratowniczych związanych z ratowaniem ludzi lub usuwaniem skutków wdarcia się wody jest obowiązany ustalić kierownik akcji ratowniczej, w porozumieniu z kierownikiem akcji na dole. W przypadku ratowania ludzi prace te należy prowadzić przez:
1)   wypompowanie wody z zatopionych wyrobisk,
2)   rekonstrukcję wyrobisk objętych skutkami wdarcia się wody,
3)   wykonanie wyrobisk ratunkowych w zniszczonym wyrobisku, caliźnie lub zrobach, w bezpośredniej bliskości zniszczonego wyrobiska,
4)   zastosowanie techniki wiertniczej, tj. wykonanie wierceń ratowniczych z powierzchni lub z sąsiednich wyrobisk dołowych do miejsca, w którym mogą znajdować się zagrożeni ludzie,
5)   zastosowanie techniki nurkowej.
6.6.       W czasie wykonywania prac ratowniczych sposobem rekonstrukcji wyrobisk lub drążenia wyrobisk ratunkowych powinny być przestrzegane odpowiednie ustalenia obowiązujące w akcjach związanych z zawałem skał do wyrobisk, o których mowa w pkt 5.
6.7.       Prace ratownicze związane z wdarciem się wody lub wody z luźnym materiałem należy prowadzić równocześnie ze wszystkich możliwych kierunków, z zachowaniem bezpieczeństwa ratowanych i ratujących.
6.8.       Przy zagrożeniu występującym ze strony wodonośnego uskoku ustalenia dotyczące usuwania skutków zdarzenia powinny być szczególnie wnikliwie analizowane i powinny uwzględniać możliwość wznowienia wypływu wody.
6.9.       Rejon zagrożony wypływem wody z uskoku powinien zostać zamknięty odpowiednio wytrzymałymi tamami lub korkami izolacyjnymi.
6.10.      W ramach akcji ratowniczej lub zapobiegawczej wykonywanie prac w sąsiedztwie wodonośnego uskoku jest dopuszczalne wtedy, gdy przy uskoku pozostawione są filary ochronne.
6.11.      W czasie akcji ratowania ludzi zagrożonych w wyniku wdarcia wody należy podjąć wszelkie działania, w celu doprowadzenia jak największej ilości powietrza do miejsc, w których mogą znajdować się ludzie.
6.12.      Kierownik akcji ratowniczej jest zobowiązany również do określenia potrzeby podawania powietrza siecią rurociągów sprężonego powietrza lub za pomocą zainstalowanych rurociągów i innych przewodów do miejsc, w których znajdują się osoby zagrożone w wyniku wdarcia się wody.
6.13.      Po stwierdzeniu za pomocą łączności przewodowej lub akustycznej obecności ludzi w rejonie zagrożonym należy każdorazowo podjąć działania zmierzające do przewiercenia otworu kontaktowego, przez który należy podać specjalnymi pojemnikami żywność, wodę i lekarstwa, a w razie potrzeby otwory te wykorzystać do podawania tlenu lub powietrza.
6.14.      Przy rozpatrywaniu możliwości prowadzenia akcji metodą wierceń ratunkowych należy przeanalizować, czy nie spowoduje się ewentualnej dekompresji poduszki powietrznej w wyrobisku, w którym znajdują się ludzie, a tym samym, czy nie nastąpi zatopienie tej części wyrobiska.
6.15.      Gdy w czasie wdarcia się wody wystąpiły równocześnie zawały skał do wyrobisk, powodujące zagrożenie ludzi, w akcji ratowania ludzi należy stosować odpowiednio ustalenia podane w pkt 5.

Zasady działania zastępów specjalistycznych nurków w czasie akcji ratowniczej i zapobiegawczej

6.16.1.    Specjalistyczne zastępy do wykonywania prac podwodnych są zobowiązane do działań w czasie organizowanych w zakładzie górniczym:
1)   podwodnych prac ratowniczych, prowadzonych w następstwie wystąpienia zagrożenia wodnego,
2)   podwodnych prac zapobiegawczych (profilaktycznych), prowadzonych w celu niedopuszczenia do powstania zagrożenia wodnego lub zaplanowanych w celu usunięcia tego zagrożenia.
6.16.2.    Przez podwodne prace ratownicze należy rozumieć działania zastępów nurkowych, z użyciem aparatów nurkowych, w wyrobiskach górniczych lub w obiektach hydroinżynierskich, funkcjonujących w ciągu technologiczno-produkcyjnym zakładu górniczego, objętych skutkami zagrożenia wodnego.
6.16.3.    Przez podwodne prace profilaktyczne należy rozumieć zaplanowane działania zastępów nurkowych, z użyciem aparatów nurkowych, w zatopionych wyrobiskach górniczych lub obiektach hydroinżynierskich, prowadzone w celu utrzymania ruchu zakładu górniczego, zapewnienia prawidłowego funkcjonowania urządzeń, jak również w celu zapobieżenia awariom.
6.16.4.    W przypadku podwodnych prac ratowniczych należy zatrudniać zastępy nurkowe, w szczególności w czasie wykonywania zadań związanych z:
1)   poszukiwaniem w zatopionych wyrobiskach zagrożonych ludzi i nawiązywaniem kontaktu z zagrożonymi, którym woda odcięła drogi ucieczkowe,
2)   wyprowadzaniem ludzi z rejonów zagrożenia z zastosowaniem ewakuacji podwodnej,
3)   dostarczaniem, w drodze transportu podwodnego osobom odciętym w wyniku zatopienia wyrobisk, środków niezbędnych do życia do czasu ich ewakuowania.
6.16.5.    Jednostka ratownictwa lub kopalniana stacja ratownictwa górniczego jest zobowiązana do przeprowadzania mobilizacji zastępów nurkowych w zakresie niezbędnym do wykonania przewidywanych zadań w akcji ratowniczej.
6.16.6.    Użycie zastępów nurkowych do wykonywania podwodnych prac profilaktycznych należy każdorazowo uzgadniać z kierownikiem ruchu zakładu górniczego i kierownikiem jednostki ratownictwa.
6.16.7.    Działaniami zastępów nurkowych w podwodnych pracach ratowniczych i zapobiegawczych musi kierować bezpośrednio kierownik prac podwodnych.
6.16.8.    Podczas wykonywania podwodnych prac profilaktycznych na głębokości do 13 m w dobrych warunkach górniczo-geologicznych i nurkowych, a także w odpowiednio zabezpieczonych obiektach hydroinżynierskich, kierownik prac podwodnych może zlecić zastępowemu zastępu nurkowego bezpośrednie kierowanie pracami podwodnymi.
6.16.9.    Ratownicy górniczy nurkowie, wchodzący w skład zastępu nurkowego, pełnią następujące funkcje w czasie akcji ratowniczej i zapobiegawczej:
1)   zastępowy jest bezpośrednio przełożonym zastępu, odpowiedzialnym za właściwe i bezpieczne wykonanie zadań przez zastęp nurkowy,
2)   chronometrażysta utrzymuje stałą łączność telefoniczną z nurkiem operacyjnym, prowadzi chronometraż czynności podwodnych w czasie zgodnym z okresem bezpiecznego pobytu nurka (nurków) pod wodą, sporządza zapisy z przebiegu prac podwodnych oraz jest zastępcą zastępowego; w przypadku specjalistycznych prac podwodnych, dodatkowo obsługuje linę sygnalizacyjną nurka operacyjnego,
3)   nurek operacyjny wykonuje prace podwodne w ramach zadań zleconych zastępowi,
4)   nurek ubezpieczający ubezpiecza nurka operacyjnego, wykonującego pracę pod wodą, i z tego względu musi być w stanie gotowości do natychmiastowego zejścia pod wodę; w razie potrzeby wejścia pod wodę, jego linę asekuracyjną przejmuje zastępowy,
5)   sygnalista utrzymuje łączność z nurkiem operacyjnym za pomocą liny asekuracyjno-sygnałowej lub w przypadkach szczególnych wykonuje inne czynności określone przez zastępowego.
6.16.10.   Jeśli wykonanie zadania dla zastępu nurkowego wymaga wielokrotnego wejścia pod wodę, zastępowy zmienia, wymienione w pkt 6.16.9, funkcje członków zastępu, stosownie do wymagań fizjologii nurkowania.
6.16.11.   Kierownik prac podwodnych jest zobowiązany do działania w ścisłym porozumieniu z kierownikiem akcji na dole i do uzgadniania z nim podejmowanych decyzji, dotyczących prac podwodnych, wykonywanych przez ratowników górniczych nurków.
6.16.12.   Kierownik prac podwodnych ocenia możliwość realizacji zadań przez zastępy nurkowe i decyduje w sprawach techniki i organizacji nurkowania.
6.16.13.   Zakład górniczy, w którym prowadzone są podwodne prace ratownicze lub profilaktyczne, jest obowiązany zapewnić stałą dostawę sprzętu, materiałów i innych środków określonych przez kierownika prac podwodnych, niezbędnych do wykonywania tych prac.
6.16.14.   W celu prowadzenia podwodnych prac ratowniczych lub profilaktycznych kierownik prac podwodnych jest zobowiązany do opracowania planu działania zastępów nurkowych.
6.16.15.   Stosownie do zadań nurkowych określonych w planie działania zastępów nurkowych kierownik prac podwodnych jest obowiązany ustalić:
1)   zasięg penetracji w wyrobiskach kopalnianych i obiektach hydroinżynierskich,
2)   sposób skutecznego ubezpieczenia podwodnego, w razie pokonywania załamań trasy penetracji podwodnej,
3)   maksymalną, w danych warunkach, głębokość nurkowania,
4)   technologię wykonywania prac podwodnych z użyciem sprzętu do spawania i cięcia metalu, betonowania podwodnego lub usuwania przeszkód podwodnych z zastosowaniem wybuchu podwodnego,
5)   czas i liczbę stacji dekompresji wynikających z warunków nurkowania.
6.16.16.   Porozumiewanie się pomiędzy sygnalistą a nurkiem operacyjnym, za pomocą liny asekuracyjno-sygnałowej, musi odbywać się zgodnie z następującymi znakami:
1)   jedno szarpnięcie liny przez sygnalistę - pytanie o samopoczucie nurka,
2)   jedno szarpnięcie liny przez nurka - odpowiedź wszystko w porządku,
3)   dwa szarpnięcia liny przez sygnalistę - kontynuuj pracę,
4)   dwa szarpnięcia liny przez nurka - udaję się głębiej, dalej, kontynuuję pracę,
5)   trzy szarpnięcia liny przez sygnalistę - wezwanie do wynurzenia się (seria szarpnięć),
6)   trzy szarpnięcia liny przez nurka - wynurzam się, wybieraj linę, wyciągaj (seria szarpnięć).
6.16.17.   W razie gdy po trzech szarpnięciach, o których mowa w pkt 6.16.16, wynurzanie nurka operacyjnego jest utrudnione, do akcji należy włączyć nurka ubezpieczającego.
6.16.18.   Porozumiewanie się nurków pod wodą musi odbywać się za pomocą telefonu nurkowego; w razie awarii połączenia telefonicznego lub podczas wykonywania zadań pod wodą bez łączności telefonicznej obowiązują sygnały międzynarodowego kodu nurkowego (CMAS), w tym wymienione w pkt 6.16.16.
6.16.19.   Ratownik górniczy nurek wykonujący prace pod wodą w całkowicie zatopionych wyrobiskach kopalnianych musi być wyposażony w pasy balastowe, zabezpieczone przed przypadkowym zrzuceniem.

Prowadzenie penetracji podwodnej w wyrobiskach górniczych

6.16.20.   Penetracja podwodna może być przeprowadzona w celu odszukania i nawiązania kontaktu z ludźmi odciętymi przez wodę, w celu rozeznania i oceny stanu zatopionych wyrobisk, obiektów czy urządzeń zakładu górniczego.
6.16.21.   Kierownik prac podwodnych jest obowiązany ustalić zadania dla ratowników nurków, stosownie do sytuacji, a w szczególności:
1)   nakazuje ubezpieczenie nurków łącznością telefoniczną lub liną asekuracyjną,
2)   decyduje o potrzebie utrzymywania bezpośredniej asekuracji pod wodą, umożliwiającej udzielenie wzajemnej pomocy któremukolwiek z nurków, w razie wystąpienia zagrożenia.
6.16.22.   W razie gdy penetracji dokonuje jeden nurek, w bazie ratowniczej musi się znajdować nurek ubezpieczający w pełnej gotowości do natychmiastowego udzielenia pomocy nurkowi penetrującemu wyrobiska.
6.16.23.   W przypadku penetracji krzyżujących się wyrobisk, dopuszcza się oddalenie nurka za dwa kolejne załamania trasy podwodnej, przy czym zasadą jest, aby na każdym załamaniu trasy znajdował się aparat nurkowy z podłączonym pierwszym stopniem redukcji.
6.16.24.   W trakcie penetracji podwodnej, jeśli zachodzi taka potrzeba, nurkowie mogą rozwijać wzdłuż trasy linę kierunkową, w celu ułatwienia przeprowadzenia ewakuacji podwodnej. Lina kierunkowa musi być stabilizowana na załamaniach trasy do trwałych elementów obudowy górniczej w taki sposób, aby po nadaniu jej naciągu utrzymywała się w wodzie w zatopionym wyrobisku.
6.16.25.   Jeżeli odcinki proste trasy penetracji podwodnej przekraczają 50 m, to w połowie każdego z nich jest dopuszczalne umieszczenie aparatu rezerwowego z podłączonym pierwszym stopniem redukcji.
6.16.26.   W razie bardzo trudnych warunków nurkowania, penetrację podwodną należy prowadzić jedynie dla ratowania życia ludzkiego. W takich okolicznościach nurek penetrujący wyrobisko, w celu utrzymania założonego kierunku penetracji, jest obowiązany wykorzystać ciąg trwałych elementów instalacji zabudowanych w wyrobisku (np. rurociągi, kable). W razie utraty kontaktu z elementami wyznaczającymi kierunek penetracji, kierunek położenia bazy ratowniczej wyznacza naciąg liny asekuracyjnej (telefonicznej). Warunki widoczności muszą pozwolić na odczytanie przyrządów kontrolnych przez nurka dokonującego penetracji podwodnej.
6.16.27.   W razie gdy liny kierunkowa i asekuracyjna stawiają zbyt duży opór, uniemożliwiający aktywne płynięcie w płetwach, nurek musi przejść na technikę kroczenia po spągu, w czym pomocne jest lekkie obciążenie ciężarkami stóp nurka.
6.16.28.   Nurkowa baza ratownicza musi być zlokalizowana w ustabilizowanym opływowym prądzie powietrza.
6.16.29.   Nurkowa baza ratownicza musi mieć stałą łączność z kierownictwem akcji, znajdującym się na powierzchni, i ze stanowiskiem nurkowym.
6.16.30.   W bazie należy przygotować miejsce do ubierania i rozbierania nurków, miejsce do pracy mechanika nurkowego sprzętu ratowniczego oraz miejsce pracy ratownika górniczego-lekarza, a także miejsce na składowanie sprzętu stosowanego w czasie akcji.
6.16.31.   Poza podstawowym wyposażeniem bazy nurkowej, kierownik prac podwodnych jest zobowiązany do ustalenia dodatkowego wyposażenia bazy w sprzęt, np. do zabezpieczenia techniczno-medycznego akcji, stosownie do warunków prowadzenia prac podwodnych.

Nawiązywanie kontaktu z ludźmi zagrożonymi przez wodę i ich ewakuacja

6.16.32.   Po dotarciu do miejsca nie zatopionego, które może stanowić schronienie dla zagrożonych ludzi, nurek, przed zdjęciem maski aparatu nurkowego, jest obowiązany upewnić się, czy skład powietrza w tym miejscu umożliwia oddychanie bez użycia aparatu oddechowego.
6.16.33.   Po nawiązaniu kontaktu z zagrożonymi ludźmi nurek jest zobowiązany do przekazania do bazy informacji o liczbie i stanie fizycznym zagrożonych osób.
6.16.34.   W razie użycia przez zespół penetrujący liny kierunkowej, jej koniec należy zamocować w wyrobisku odciętym przez wodę.
6.16.35.   Kierownik prac podwodnych jest obowiązany polecić doprowadzenie linii telefonicznej do odciętego wyrobiska, dla utrzymania stałej łączności z bazą.
6.16.36.   Ratownik górniczy-lekarz, znajdujący się w bazie, jest obowiązany dokonać wywiadu medycznego, w którego wyniku powinien zadecydować o możliwości i kolejności wykonania podwodnej ewakuacji zagrożonych ludzi.
6.16.37.   Ewakuację podwodną należy przeprowadzać w zespołach, w składzie dwóch nurków na jedną ewakuowaną osobę. Do wykonania tej operacji nurkowie muszą zabrać z bazy zapasowy aparat, maskę pełnotwarzową, a po dotarciu do odciętego wyrobiska oraz przeprowadzeniu odpowiednich czynności przygotowawczych są obowiązani ubrać ewakuowaną osobę w sprzęt nurkowy i po jej zanurzeniu kontrolnym oraz adaptacji - przystąpić do ewakuacji.
6.16.38.   Ewakuowany musi poruszać się wzdłuż liny kierunkowej lub innego elementu wyznaczającego kierunek z odciętego przez wodę wyrobiska do bazy. W czasie ewakuacji nurkowie zajmują miejsca obok ratowanej osoby, oświetlając wyrobisko lampami, a jeśli warunki na to nie pozwalają, zajmują miejsce przed osobą ewakuowaną i za nią, asekurując ją w czasie ewakuacji.
6.16.39.   Jeżeli w odciętym przez wodę wyrobisku powietrze było sprężone ciśnieniem hydrostatycznym słupa wody, ewakuowana osoba musi być umieszczona w komorze dekompresyjnej, gdzie przechodzić powinna stopniową dekompresję.
6.16.40.   Stosownie do warunków, w jakich prowadzona jest akcja ratownicza, kierownik prac podwodnych może zarządzić ewakuację z zachowaniem ubezpieczenia wodnego lub też bez ubezpieczenia.
6.16.41.   W sprzyjających warunkach (brak załamań trasy, dobra widoczność, brak przeszkód wodnych, odległość nie przekraczająca 50 m) jest dopuszczalne przeprowadzanie ewakuacji techniką nurkowania swobodnego (bez lin asekuracyjnych). Decyzję w tej sprawie jest obowiązany podjąć kierownik prac podwodnych na podstawie rozpoznania warunków nurkowych po przeprowadzonej penetracji podwodnej.

Prowadzenie specjalistycznych prac podwodnych

6.16.42.   Specjalistyczne prace podwodne w zakresie spawania i cięcia podwodnego oraz usuwania elementów za pomocą wybuchów podwodnych powinny być wykonywane wyłącznie przez ratowników górniczych nurków, posiadających uprawnienia do przeprowadzania tego rodzaju prac.

Uwagi końcowe

6.17.      Jednostka ratownictwa lub kopalniana stacja ratownictwa górniczego, utrzymująca zastępy nurkowe, jest zobowiązana do prowadzenia:
1)   ewidencji członków zastępów specjalistycznych do prac podwodnych,
2)   kartotek indywidualnych ratowników górniczych nurków, obrazujących przebieg pracy w zastępach nurkowych,
3)   dziennika zastępów specjalistycznych do prac podwodnych,
4)   książki czynności nurkowych,
5)   książki zawierającej informacje o pracy sprężarki, sprężeniach w komorze dekompresyjnej, kontrolach aparatów nurkowych, skafandrów i innego sprzętu, w jaki wyposażone są zastępy nurkowe.
7. Akcje ratownicze związane z awariami energomechanicznymi w wyrobiskach
7.1.       Przy kierowaniu akcjami ratowniczymi związanymi z awariami energomechanicznymi przepisy dotyczące kierownika akcji na dole, sztabu doradczego i organizacji bazy ratowniczej należy stosować odpowiednio do powstałej sytuacji.
7.2.       Kierownik akcji ratowniczej powinien ustalić skład zespołów pracowniczych, jakie należy zaangażować do usunięcia skutków awarii.
7.3.       W razie konieczności wykonania, w ramach akcji ratowniczej, takich prac, jak:
1)   ewakuacja ludzi w szybie w czasie awarii urządzeń wyciągowych,
2)   kontrola stanu szybu i jego wyposażenia w razie awarii urządzenia wyciągowego,
3)   kontrola szybu, w którym brak jest urządzeń wyciągowych,
4)   naprawa urządzeń i wyposażenia szybu, w razie awarii urządzenia wyciągowego lub w razie braku takiego urządzenia w szybie,
do ich wykonania można włączyć pogotowie specjalistyczne przewoźnych wyciągów awaryjnych.
7.4.       Wszystkie prace związane z montażem i obsługą urządzeń pogotowia przewoźnych wyciągów ratowniczych powinny być wykonane przez specjalistów pogotowia.
7.5.       W rejonie wykonywania prac ratowniczych związanych z awariami energomechanicznymi powinni przebywać wyłącznie pracownicy zatrudnieni przy wykonywaniu i kontroli tych prac.
7.6.       Miejsce, w którym prowadzone są prace ratownicze, powinno być odpowiednio oświetlone.
7.7.       W razie konieczności włączenia służb ratownictwa górniczego do prowadzenia prac ratowniczych, w wyrobiskach pionowych lub o dużym nachyleniu należy zatrudniać specjalistyczne zastępy do prac w wyrobiskach pionowych i o dużym nachyleniu.
7.8.       W razie konieczności prowadzenia akcji likwidacji skutków awarii energomechanicznej w warunkach wystąpienia innych zagrożeń, np. gazowego, pożarowego, wodnego i zawału skał, należy stosować odpowiednio te ustalenia, które obowiązują przy przeprowadzaniu akcji ratowniczych związanych z tymi zagrożeniami.
8. Akcje ratownicze w górnictwie otworowym

Akcja ratownicza w trudnych warunkach cieplnych

8.1.       Za akcję ratowniczą w trudnych warunkach cieplnych, z wyjątkiem pożarów, uważa się prace przeprowadzane przez ratowników, w celu ratowania życia ludzkiego bądź likwidacji zagrożeń, gdy temperatura w miejscu akcji przekracza 40°C i gdy wszelkie prace wykonywane są przez ratowników w izolujących kombinezonach gazoszczelnych i kwasoodpornych.
8.2.       W czasie wykonywania prac ratowniczych w trudnych warunkach cieplnych czas pracy zastępu w akcji musi być odpowiednio skrócony. Czas ten określa kierownik akcji na podstawie wyników pomiaru temperatury w miejscu prowadzonej akcji.
8.3.       Ratownicy powinni być zabezpieczeni w odpowiednie ubrania izolujące, w zależności od temperatury występującej w miejscu prowadzenia akcji ratowniczej:
1)   w temperaturze do 60°C, w górnictwie otworowym siarki, ratownik powinien być zabezpieczony ubraniem kwasoodpornym i gazoszczelnym oraz wyposażony w aparat powietrzny na ubranie lub zasilany powietrzem z aparatu wężowego,
2)   w temperaturze powyżej 60°C ratownik powinien być zabezpieczony ubraniem gazoszczelnym i kwasoodpornym oraz wyposażony w aparat powietrzny pod ubranie lub zasilany sprężonym powietrzem; o potrzebie zastosowania urządzenia klimatyzacyjnego decyduje kierownik akcji ratowniczej.
8.4.       Ratownicy podczas akcji przeprowadzanej w trudnych warunkach cieplnych są obowiązani zgłaszać zastępowemu każdy objaw przegrzania organizmu, jak zawroty i bóle głowy, bóle kończyn, zaburzenia wzroku lub słuchu oraz mdłości. Po otrzymaniu takiego zgłoszenia od ratowników zastępowy jest obowiązany natychmiast wycofać cały zastęp do bazy.
8.5.       Dla ratowników powracających do bazy, po wykonaniu prac w trudnych warunkach cieplnych, muszą być przygotowane w bazie: odzież na wymianę, koce i ciepłe napoje.
8.6.       W celu zwiększenia bezpieczeństwa pracy zastępu w trudnych warunkach cieplnych należy wykorzystać wszelkie możliwe środki do obniżenia temperatury, a w razie bardzo silnego promieniowania cieplnego należy korzystać ze środków ochronnych, jak ekrany, tarcze osłonowe, ubrania żaroodporne lub przeciwpłomienne.
8.7.       Ratownicy kierowani do prac w trudnych warunkach cieplnych, wyposażeni w ochronne kombinezony gazoszczelne, muszą być każdorazowo pouczeni przez kierownika bazy o sposobie pracy w kombinezonie.

Akcja ratownicza w przypadku zalania wodą, zatopienia oraz powstania zapadlisk

8.8.       Za akcję ratowniczą uważa się wszelkie prace wykonywane przez ratowników lub pracowników zakładu górniczego w celu ratowania ludzi, zabezpieczenia urządzeń i wyposażenia zakładu.
8.9.       Kierownik akcji wyznacza strefy zagrożenia wodnego. W strefie tej mogą przebywać tylko osoby biorące udział bezpośrednio w akcji ratowniczej.
8.10.      W razie zatopienia obiektu, w akcji ratowniczej biorą udział pracownicy zakładu oraz ratownicy. Ratownicy muszą być zatrudnieni w szczególności przy obsłudze urządzeń i sprzętu specjalnie przygotowanego do usuwania skutków zatopienia.
8.11.      Kierownik akcji jest obowiązany przeprowadzić rozeznanie co do niebezpieczeństwa dalszego zatopienia zakładu. Po ustaleniu, że nie istnieje takie niebezpieczeństwo, dokonuje on podziału na grupy osób biorących udział w akcji i rozdziela zadania pomiędzy poszczególne grupy.
8.12.      Akcję ratowniczą w razie zatopienia należy prowadzić wszelkimi dostępnymi środkami, a zwłaszcza z użyciem:
1)   sprzętu i urządzeń do zatrzymywania dopływu wody i jej usuwania,
2)   techniki nurkowania.
8.13.      Przy stosowaniu techniki nurkowania podczas prowadzenia akcji ratowniczej należy wykorzystywać specjalistyczne zastępy ratowników nurków.
8.14.      Akcję ratowania ludzi należy rozpocząć od ustalenia miejsca, w którym znajdują się zagrożeni ludzie, i prowadzić ją do czasu ich uwolnienia.
8.15.      Gdy w wyniku zatopienia powstały gazy szkodliwe lub występuje przedostawanie się pyłów szkodliwych do atmosfery, prace w strefie zagrożenia mogą być prowadzone wyłącznie przez ratowników, z użyciem izolujących aparatów oddechowych.
8.16.      Przy zasypywaniu zapadlisk powstałych na polu otworowym lub przy przemieszczaniu mas podsadzkowych należy w szczególności:
1)   wyznaczyć osoby prowadzące obserwacje krawędzi zapadliska,
2)   określić i zabezpieczyć strefę wpływów i oddziaływania zapadliska,
3)   wyznaczyć drogi dojazdowe i miejsca, do których można dojeżdżać ciężkim sprzętem,
4)   podjąć prace zabezpieczające zagrożony obiekt oraz prace likwidacyjne zapadliska, w zależności od występujących zagrożeń,
5)   ustalić zasady bezpiecznej pracy ludzi oraz sposób ich ubezpieczania.

Akcja ratownicza w razie wystąpienia erupcji płynu złożowego oraz pożaru przy poszukiwaniu i wydobywaniu ropy naftowej i gazu ziemnego

8.17.      Ogólne zasady pracy ratowników:
1)   prace w warunkach niskich temperatur, tj. poniżej -15°C, należy ograniczyć do niezbędnego minimum,
2)   kierownik akcji ratowniczej decyduje o użyciu ubrań gazoszczelnych przy pracach prowadzonych w atmosferze zawierającej H2S,
3)   w warunkach zagrożenia wybuchowego zastęp powinien pracować w odzieży i obuwiu nie powodujących iskrzenia,
4)   w warunkach zagrożenia wybuchowego prace ratownicze powinny być prowadzone przy ciągłym zraszaniu miejsca pracy i strumienia gazu wodą lub po położeniu warstwy piany na ropie,
5)   prace pod strumieniem wypływającej z otworu ropy można kontynuować po wyposażeniu ratowników w ubrania ochronne nie-elektryzujące i olejowo odporne,
6)   ratowników należy wyposażyć w ochronniki słuchu oraz określić dla nich dopuszczalny czas przebywania w strefie o dużym natężeniu hałasu,
7)   jeżeli w miejscu pracy stężenie par i gazów palnych przekracza 20% dolnej granicy wybuchowości, należy wyeliminować urządzenia i sprzęt mogący powodować iskrzenie i podjąć decyzję dotyczącą ewentualnego wycofania zastępu,
8)   w warunkach zagrożenia termicznego, pochodzącego od wypływającej z otworu cieczy o wysokiej temperaturze, ratownicy powinni być wyposażeni w ubrania zabezpieczające przed działaniem temperatury oraz ubrania ochronne wodoszczelne,
9)   przy pracy w trudnych warunkach czas odpoczynku nie powinien być krótszy od czasu pracy,
10)  przy znanym i kontrolowanym stężeniu gazów toksycznych dopuszcza się udział w akcji pracowników nie będących ratownikami, zgodnie z zasadami określonymi przez kierownika akcji ratowniczej.
8.18.      Przy erupcji otwartej gazu ziemnego, w czasie prowadzenia akcji ratowniczej, należy w szczególności:
1)   wyznaczyć strefę zagrożenia wybuchowego,
2)   określić wielkość natężenia hałasu i wyznaczyć ewentualną strefę natężenia niebezpiecznego dla zdrowia,
3)   zapewnić odpowiednią ilość środków zabezpieczających ratowników oraz służby pomocnicze przed działaniem hałasu,
4)   prowadzić w obrębie stanowisk pracy ciągły pomiar stężeń wybuchowych i zawartości tlenu w powietrzu,
5)   prace ratownicze prowadzić z użyciem narzędzi nieiskrzących,
6)   starać się obniżyć stan zagrożenia wybuchowego,
7)   przygotować urządzenia zabezpieczające wylot otworu oraz sprzęt do naprowadzenia go na strumień gazu,
8)   przystąpić do opanowania wypływu.
8.19.      Przy erupcji otwartej ropy naftowej (wody złożowej), w czasie prowadzenia akcji ratowniczej, należy w szczególności:
1)   wyznaczyć strefę zagrożenia pożarowego,
2)   zabezpieczyć istniejące cieki wodne przed przedostaniem się do nich rozlewającej się ropy (wody złożowej),
3)   wykonać obwałowania, wykorzystując istniejące zagłębienia terenu,
4)   zorganizować środki do transportu ropy z miejsca jej gromadzenia,
5)   przygotować sprzęt i narzędzia służące do zamknięcia wylotu otworu,
6)   podczas prowadzenia prac ratunkowych w obrębie rozlewisk ropy naftowej, w obrębie miejsc pracy, położyć pianę gaśniczą,
7)   prowadzić ciągłą kontrolę wybuchowości.
8.20.      Przy erupcji otwartej płynu złożowego z zawartością siarkowodoru należy:
1)   wykonać zadania określone w pkt 8.18 lub 8.19,
2)   określić strefę zagrożenia i skażenia toksycznego,
3)   prace ratownicze prowadzić z użyciem środków ochrony dróg oddechowych (nie wolno stosować aparatów tlenowych),
4)   dokonać stałej lub okresowej ewakuacji okolicznej ludności, w zależności od powstałych zagrożeń,
5)   neutralizować siarkowodór w płynie złożowym, w miejscach jego nagromadzeń.
8.21.      Przy zagrożeniu pożarowym, podczas erupcji otwartej płynu złożowego, kierownik akcji powinien w szczególności:
1)   określić skład oraz objętość wypływającego płynu złożowego, rodzaj i kształt strugi oraz zagrożenia mogące spowodować pożar,
2)   podjąć działania zapobiegające pożarowi przez eliminowanie zagrożeń i obniżenie zapalności płynu złożowego wypływającego z otworu,
3)   przygotować obiekt do prowadzenia akcji gaśniczej,
4)   ustalić współdziałanie odpowiednich jednostek na wypadek pożaru, zgodnie z planem ratownictwa oraz planem ochrony przeciwpożarowej.
8.22.      Gdy powstanie pożar, kierownik akcji ratowniczej powinien w szczególności:
1)   dokonać oceny zagrożenia oraz podjąć działania możliwe do wykonania w pierwszej fazie pożaru, obejmujące:
a)   ewakuację ludzi przebywających w zasięgu zagrożenia,
b)   podjęcie akcji gaśniczej środkami gaśniczymi, dostępnymi na obiekcie,
c)   wyznaczenie stref zagrożeń,
2)   przygotować obiekt do właściwej akcji gaśniczej przez:
a)   oczyszczenie terenu pożaru z zabudowy pomocniczej, zniszczonych elementów konstrukcji itp.,
b)   wykonanie w przypadku erupcji ropy naftowej, obwałowania obiektu i systemu jej odprowadzania,
c)   zabezpieczenie odpowiedniej ilości wody i innych środków gaśniczych,
d)   wezwanie odpowiednich jednostek wyspecjalizowanych w gaszeniu pożarów,
3)   ustalić podstawowe etapy akcji gaszenia pożaru, obejmujące:
a)   wstępne ochładzanie terenu pożaru, gaszenie lokalnych ognisk pożaru oraz przygotowanie do gaszenia właściwego,
b)   właściwe gaszenie płonącej strugi z doborem metody działania oraz zastosowanych środków gaśniczych,
c)   końcowe ochładzanie.
8.23.      Podczas prowadzenia akcji ratowniczej należy zachować następujące warunki:
1)   współdziałanie służb biorących udział w akcji musi przebiegać według ustalonego planu,
2)   sprzęt użyty do działań ratowniczo-gaśniczych musi mieć zapewnioną możliwość przemieszczania,
3)   przed każdą czynnością konieczne jest przeprowadzenie krótkiego instruktażu dla jej uczestników; operacje bardziej skomplikowane lub szczególnie niebezpieczne powinny być wcześniej przećwiczone na innym terenie,
4)   po ugaszeniu pożaru, do momentu obniżenia się natężenia promieniowania cieplnego do wartości 4.190 W/m2, nie wolno wykonywać żadnych prac przy otworze ani w jego sąsiedztwie,
5)   w zakresie ochrony przed promieniowaniem cieplnym:
a)   ratownicy oraz strażacy pracujący w bezpośrednim sąsiedztwie pożaru powinni być wyposażeni w ubrania żaroodporne; osoby te oraz sprzęt i urządzenia należy dodatkowo chronić przed działaniem żaru: tarczami odbijającymi z blachy aluminiowej, rozpylonymi strumieniami wody lub w inny sposób, określony przez kierownika akcji,
b)   uczestników akcji znajdujących się blisko miejsca pożaru w jakiejkolwiek odzieży ochronnej należy zraszać w sposób ciągły i z dostateczną wydajnością,
c)   na aluminiowe powłoki ubrań żaroodpornych nie wolno nanosić żadnych znaków, napisów itp.,
d)   kierownik akcji ustali strefę, w której mogą pracować osoby bez specjalnych osłon i odzieży żaroodpornej,
e)   czas jednorazowego pobytu w strefie działania wysokich temperatur nie może przekraczać 10 minut, po których należy zapewnić co najmniej 2-godzinny odpoczynek,
f)   w strefie o natężeniu promieniowania cieplnego powyżej 13.500 W/m2, nawet w ubraniach żaroodpornych, zraszanych wodą, wolno przebywać jednorazowo tylko do 5 minut,
g)   osoby przewidziane do pracy w strefie wysokich temperatur należy stopniowo przyzwyczajać do warunków cieplnych w niej panujących oraz osobom tym zapewnić dostawę odpowiednich napojów,
h)   grupa ratownicza wchodząca w strefę działania wysokich temperatur nie może być mniejsza od 3 osób. W każdym przypadku należy przewidzieć grupę dodatkową, przeznaczoną do dokonania natychmiastowej, awaryjnej zamiany grupy pracującej na terenie pożaru lub do udzielenia jej pomocy,
i)   w razie odczuwania bólów i zawrotów głowy, ciążenia w nogach, duszności itp., należy powiadomić o tym dowódcę grupy, sama zaś grupa powinna natychmiast wycofać się poza strefę zagrożenia,
6)   pracownicy oraz ratownicy biorący udział w akcji powinni być wyposażeni w ochronniki słuchu oraz okulary chroniące przed porażeniem świetlnym,
7)   w razie wystąpienia zagrożeń toksycznych, należy:
a)   dokonywać ciągłych pomiarów stężeń wydobywających się z otworu związków toksycznych w kierunkach ich rozprzestrzeniania się, ustalić zasięg stref zagrożenia i odpowiednio je oznakować,
b)   ustalić zasady ewakuacji ludzi z terenu akcji i ludności z okolicznych terenów w razie przewidywanego objęcia tych terenów zasięgiem skażenia toksycznego; należy także zapewnić siły i środki do realizacji ewakuacji ludności.
8.24.      Wymagania techniczne oraz szczegółowe zasady gaszenia pożarów otworów naftowych, ujęte w planie ratownictwa, określa kierownik ruchu zakładu górniczego, z uwzględnieniem następujących zasad:
8.24.1.    W razie powstania erupcji, kierownik obiektu powinien natychmiast powiadomić jednostkę straży pożarnej, zgodnie z planem ratownictwa górniczego.
8.24.2.    Przed przystąpieniem do akcji należy określić:
1)   rodzaj i charakterystykę erupcji (skład płynu złożowego, wielkość wypływu, kształt i ukierunkowanie strugi, ciśnienie złożowe),
2)   rodzaj i wielkość zagrożeń,
3)   zakres i sposób ochrony erupcji przed pożarem.
8.24.3.    Stanowisko kierowania akcją gaśniczą, niezależnie od warunków obserwacyjnych, powinno znajdować się poza strefą o natężeniu dźwięku 85 dB.
Vademecum Głównego Księgowego – dostęp ON–LINE + CD
VGK to informacje z zakresu: prawa podatkowego, rachunkowości, ubezpieczeń społecznych, prawa pracy, prawa Unii Europejskiej.