Składki na ubezpieczenie zdrowotne

Podatnik ma prawo skorzystać z odliczenia od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podlegają one odliczeniu od podatku a nie od dochodu.

Rodzaj składki	Odliczenie od dochodu	Odliczenie od podatku
Zdrowotna	nie	tak
Emerytalna	tak	nie
Rentowa	tak	nie
Wypadkowa	tak	nie
Chorobowa	tak	nie

Składka na ubezpieczenie wynosi 9% podstawy jej ustalenia rocznie. Odliczeniu podlega jednak tylko 7,75% tej podstawy.

UWAGA!

W PIT-11 od pracodawcy otrzymamy wyliczoną zarówno kwotę finansowaną w całości (9%), jak i kwotę podlegającą odliczeniu (7,75%). Należy zatem w zeznaniu rocznym przepisać wyłącznie kwotę do odliczenia.

Składkę na ubezpieczenie zdrowotne finansuje pracownik ze swojej pensji. Zatem wynagrodzenie brutto obniżane jest co miesiąc o składkę na ubezpieczenie zdrowotne pracownika.

Składka	Wysokość	Opłaca pracodawca za pracownika (finansuje pracownik)	Finansuje pracodawca
Zdrowotna	9%	Całość - 9%	0%
Rentowa	6%	1,5%	4,5%
Wypadkowa*	1,67%	0%	Całość 1,67%
Chorobowa	2,45%	Całość 4,5%	0%
Emerytalna	19,52%	½ z 19,52%	½ z 19,52%

*Składka wypadkowa uzależniona jest od stopnia ryzyka zawodowego i może być w danym przypadku wyższa. Standardowa wysokość stawki to 1,67%. Podstawę dla różnicowania stawki stanowi art.29 i nast. ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2002r., Nr 199, poz. 1673 z późn. zm.).

Pamiętaj!

W przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Może się zatem darzyć, że składkę tę będziesz opłacał kilkakrotnie. Każda z tych kwot może być odliczona od podatku. W przypadku składek ZUS dochodzi często do zbiegu różnych tytułów zatem regułą będzie, że opłacana jest składka ZUS tylko z jednego tytułu.

Pracownik a składka

Odliczeniu podlega składka pobrana w roku podatkowym przez płatnika (pracodawcę, zleceniodawcę, FGŚP, podmiot wypłacający świadczenia, dla emerytów i pobierających rentę – organ ZUS).

Najczęściej kwotę pobranej składki przepisuje się do deklaracji rocznej z PIT-11/PIT-11A i odlicza się ją od podatku. Problem pojawia się w sytuacji, w której pracodawca bądź to pobierze kwoty składek w kwocie niewłaściwej, bądź też źle zsumuje pobrane składki i w błędnej kwocie wykaże je na PIT-11/PIT-11A. Należy zatem pamiętać, że:

• PIT-11/PIT-11A stanowi tylko deklarację i zatrudniony powinien sprawdzić, czy kwota ta zgadza się z kwotą składek pobranych przez płatnika,
• istotna jest kwota składek pobranych przez płatnika, a nie składek wpłaconych przez niego do ZUS; na płatniku spoczywa obowiązek ich późniejszej wpłaty. Jeżeli składka zdrowotna została pobrana przez płatnika, to podatnik ma prawo odliczyć ją od swojego rocznego przychodu (7,75% jej podstawy),
• jeżeli pracodawca pobrał składki o zaniżonej wartości - odliczyć można wyłącznie kwotę pobraną, a nie należną do pobrania. W tym zakresie zastosować należy zasadę, że odliczeniu podlegają składki zapłacone (pobrane) w danym roku podatkowym – i nie więcej.
• jeżeli pracodawca pobrał składki w zawyżonej wartości – odlicza się całość kwoty pobranej, a nie tylko kwotę należną, którą należało pobrać.
• jeżeli pracodawca pobrał w danym roku składki należne za okres wcześniejszy (np. wcześniej zapomniał je pobrać lub dokonał błędu obliczeniowego) - podlegają one odliczeniu w roku ich faktycznego pobrania, a nie w roku, za który są należne.

Odliczeniu nie podlegają składki, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Np. do 30 lipca 2011 r. kwoty zwrotu kosztów delegacji zleceniobiorców podlegały zwolnieniu z podatku, lecz były podstawą składek ZUS i składek na ubezpieczenie zdrowotne. Składki pobrane od tych kwot nie mogą być odliczane od dochodu (podatku), gdyż kwoty zwrotów i delegacji stanową przychody zwolnione z opodatkowania.

Składki zdrowotne przedsiębiorcy

Przedsiębiorca odlicza od podatku wyłącznie składki opłacone na własne ubezpieczenie zdrowotne. Odliczenie przysługuje w stopniu nie wyższym niż 7,75% podstawy ustalenia składki. Mimo że przedsiębiorca opłaca składkę w wysokości 9% podstawy, różnicy między składką opłaconą a odliczoną od podatku nie może zaliczyć do kosztów.

Przedsiębiorca nie ma możliwości odliczyć u siebie składek, które opłaca za pracowników, zleceniobiorców. Jest on jedynie płatnikiem tych składek (pośredniczy w ich przekazaniu z pensji pracownika do ZUS), nie finansuje ich.

Podatnik prowadzący działalność może odliczyć od podatku kwoty zapłacone za własne ubezpieczenie zdrowotne oraz zapłacone za osoby z tym przedsiębiorcą.

UWAGA!

Za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności; nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Z odliczenia składki zdrowotnej może skorzystać przedsiębiorca rozliczający się na zasadach ogólnych (PIT-36), podatkiem liniowym (PIT-36L), ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (PIT-28) oraz kartą podatkową (PIT-16A).

Jeżeli podatnik opłacił w danym roku składki zaległe – odliczenia dokonuje w roku faktycznej zapłaty tych składek (roku dokonania przelewu na rzecz ZUS). Odlicza się wyłącznie składki opłacone do 31 grudnia, a nie do dnia złożenia deklaracji podatkowej.

Składek należnych a nieopłaconych nie można odliczyć od podatku.

Dowody opłacenia

Prawo do odliczenia ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie. Dla przedsiębiorcy w zakresie własnych składek będzie to dowód przelewu bankowego, ewentualnie zaświadczenie z ZUS o zapłaconych składkach. Dla pracowników roczna kwota składek powinna się zgadzać z miesięcznymi odcinkami informującymi o kwotach pobranych lub też z łączną wartością z dokumentu ZUS-RMUA wystawionego przez przedsiębiorcę, ewentualnie PIT-11.

Błędy w PIT-11

Może się zdarzyć, że płatnik wystawi PIT-11 z błędnie wskazaną kwotą składek na ubezpieczenie zdrowotne.

PIT-11 nie podlega korekcie w przypadku, gdy podatnik w roku podatkował pobrał błędną kwotę składek. Tym samym podatnik odlicza kwotę błędną, ewentualnie wyjaśniając z płatnikiem różnicę w kwocie pobranej a należnej.

W razie błędu w PIT-11 (gdy faktycznie pobrana kwota składek nie odpowiada tej wykazanej na PIT-11) podatnik powinien wystąpić do płatnika (pracodawcy) o korektę PIT-11 oraz wykazać je w deklaracji rocznej w wartości prawidłowej.

Odliczenie składki zapłaconej za granicą

Odliczenie składki dotyczy również  składki zapłaconej w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego obowiązującymi w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Konfederacji Szwajcarskiej.

Dla dokonania odliczenia składka musi być faktycznie zapłacona, a nie tylko należna do zapłacenia za granicą.

Obniżenie stosuje się pod warunkiem, że:

• nie dotyczy składki ono, której podstawą wymiaru jest dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska (a zatem dochód musi być opodatkowany w Polsce, nie może znaleźć do niego zastosowania zasada zwolnienia z progresją; w przypadku stosowania zasady proporcjonalnego odliczenia podatnik ma prawo dokonać odliczenia);
• składka na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne nie została odliczona od dochodu (przychodu) albo podatku w tym innym państwie UE, EOG lub Konfederacji Szwajcarskiej albo nie została odliczona wcześniej od dochodu;
• istnieje podstawa prawna wynikająca z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik opłacał składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne.

Zwrot składek

Składki zwrócone stanowią przychód roku podatkowego, w którym je otrzymano. Nie należy dokonywać korekty zeznania za lata poprzednie, w szczególności nie należy z deklaracji z lat poprzednich usuwać dokonanego wcześniej odliczenia.